مدافعان روزنامه نگاران افغان؛ آماج انتقاد

روزنامه های افغانستان
Image caption تنها در کابل شش اتحادیه مدافع حقوق روزنامه نگاران فعال است

با افزایش فعالیت رسانه ها در افغانستان، شمار نهادهای مدافع روزنامه نگاران هم در این کشور بیشتر شده است، اما روزنامه نگاران از نحوه فعالیت این نهاد به شدت انتقاد می کنند.

در حال حاضر تنها در شهر کابل شش نهاد صنفی تحت عنوان دفاع از روزنامه نگاران و رسانه ها فعالیت دارند. برخی از این نهادها می گویند شمار اعضای آنها به نزدیک به دو هزار و برخی هم گفته اند که اعضای آنها تا هفت هزار تن می رسد.

البته پیوستن به اتحادیه های صنفی روزنامه نگاران در افغانستان بسیار دشوار نیست. تقریباً هر فردی می تواند به عضویت این سازمان ها در آید.

محمد هاشم عصمت اللهی، رئیس اتحادیه ملی روزنامه نگاران می گوید یکی از شرایط عضویت در این اتحادیه این است که فرد متقاضی، از سوی یک روزنامه نگار به آنان معرفی شود.

آقای عصمت اللهی گفت: "تا کنون چهار هزار تن را آموزش داده ایم که بیشتر آنان عضو اتحادیه شده اند. ما حدود هفت هزار تن در سراسر افغانستان عضو ثبت شده داریم. اما این هفت هزار تن همه روزنامه نگار نیستند. به عنوان مثال برخی از اعضای ما تاجر هستند و یا هم کارمند دولت هستند، ولی می خواهند در کنار روزنامه نگاران باشند و برای صنف روزنامه نگاری همکاری کنند."

به گفته آقای عصمت اللهی، این اعضا متعهد می شوند که در هر شرایطی اخلاق و اصول ژورنالیسم و همچنین رسالت یک روزنامه نگار را رعایت کنند.

اما در عمل، تا چه حد امکان دارد افرادی که اصلاً روزنامه نگار نیستند، اما عضویت اتحادیه های روزنامه نگاری را دارند، اصول روزنامه نگاری را رعایت کنند. برخی روزنامه نگاران به این باورند که تا اکنون به این پرسش پاسخ قانع کننده ای ارایه نشده است.

این موضوع باعث تقویت ین نظر شده است که این اتحادیه بیشتر از پیگیری مسائل حرفه ای، به مسائل سیاسی و قومی و حتی شخصی توجه کنند.

فعالیت های سیاسی؟

ضیا بومیا، مسئول کمیته دفاع از روزنامه نگاران می گوید اکثر این نهادها، روزنامه نگاران را فراموش می کنند و به گفته آقای بومیا مشغول فعالیت های گروهی و سیاسی هستند.

آقای بومیا گفت: "ما اتحادیه صنفی می خواهیم نه حزب سیاسی. اگر این اتحادیه ها شاخه های مطبوعاتی احزاب سیاسی نباشند، پس تعدد این اتحادیه ها چه مفهومی دارد. اتحادیه ها فعالیت های صنفی را فراموش کرده و خود را به فعالیت های شخصی، سیاسی و گروهی منحصر کرده اند."

صدیق الله توحیدی، مسئول دیده بان رسانه ها در موسسه ای موسوم به نی، علاوه بر این موارد، تمرکز این سازمان ها برای جلب کمکهای منابع خارجی را هم از دلایل عمده ای می داند که برخی روزنامه نگاران حرفه ای نخواسته اند عضویت این نهاد را داشته باشند. آقای توحیدی می گوید: "در کنار دهها عامل دیگر دلیل روشن این است که این اتحادیه ها کمتر به جذب روزنامه نگاران می پردازند و بیشتر تمرکز دارند به جلب کمک های منابع کمک کننده خارجی." آقای توحیدی از وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان نیز انتقاد می کند. به گفته او، این وزارت از برخی نهادهای روزنامه نگاری، به هدف اعمال سیاستهای خود حمایت می کند.

اما عبد الکریم خرم، وزیر اطلاعات و فرهنگ، این اظهارات را نمی پذیرد: "وزارت اطلاعات تلاش کرده که اتحادیه های صنفی با هم نزدیک باشند، زبان مشترک داشته باشند و محور مسایل مشترکی که دارند گرد هم بیایند. البته ما طرفدار این نیستیم که یک مدل بر همه تحمیل شود."

گرایشها و وابستگیهای سیاسی مسئولان نهادهای صنفی رسانه ای، از مواردی است که بیشتر مورد انتقاد است. برخی از اعضای همین اتحادیه ها، مسئولان کمیته دفاع از روزنامه نگاران و مقامات دولتی از آن به عنوان مشکل عمده یاد می کنند.

در این حال، صدیق الله توحیدی، مسئول دیده بان رسانه ها در موسسه نی می گوید همین موضوع باعث شده که روزنامه نگاران نتوانند اتحادیه واحدی برای دفاع از حقوق خود ایجاد کنند.

تهدید؟

با این همه، برخی از روزنامه نگاران می گویند این اتحادیه ها برنامه هایی را برای توسعه ظرفیتهای کاری روزنامه نگاران به اجرا گذاشته اند، اما زمانی که این روزنامه نگاران با تهدید مواجه می شوند، این سازمانها کاری انجام نمی دهند.

صفت الله زاهدی، خبرنگار رادیوی "سلام وطندار" در ولایت هلمند می گوید : "من بارها تهدید شده ام و در برابر این تهدید ها بارها خود را پنهان کرده ام. به تمام اتحادیه های صنفی به شمول سفما خبر دادم که من تهدید می شوم. اما تا کنون هیچ اتحادیه ای در این مورد با من همکاری نکرده اند. رسانه ای که من برای آن کار می کنم، تنها نهادی بود که مرا یاری کرد و برای مدتی مرا پنهان کرد."

این تنها روزنامه نگاران ولایات نسبتا ناامن جنوب و جنوب شرقی نیستند با این وضعیت مواجهند، روزنامه نگاران شمال افغانستان نیز با وضعیت مشابهی به سر می برند.

محمد نعمان، مدیر مسئول روزنامه بوستان در ولایت قندوز می گوید او به همین دلیل تمایلی به همکاری با این اتحادیه ها ندارد.

در این حال، کمیته دفاع از روزنامه نگاران می گوید در سال ۲۰۰۸ میلادی بیش از هفتاد مورد خشونت در برابر روزنامه نگاران را ثبت کرده است.

ضیا بومیا، مسول این کمیته هم از کارکرد نهاد های رسانه ای در زمینه همکاری با روزنامه نگاران انتقاد می کند و می گوید این نهادها در واقع آگاهی ندارند که در ولایات مختلف روزنامه نگاران در چه وضعیتی قرار دارند.

با این همه آیا ممکن است که نهادهای صنفی رسانه ای با هم کنار آیند و آنگونه که روزنامه نگاران می خواهند از حقوق آنان دفاع کنند؟

فضل الرحمن اوریا، روزنامه نگار و کارشناس امور سیاسی به این باور است که تازمانی که فضای حاکم سیاسی دگرگون نشود، زمینه برای ایجاد نهادهای صنفی بر اساس معیارهای رسانه ای امکان پذیر نیست.

مسئولان برخی از نهادهای صنفی رسانه ای و همچنین شماری از روزنامه نگاران می گویند که اگر وضعیت به همین گونه ادامه یابد و فاصله میان نهادهای صنفی رسانه ای و روزنامه نگاران باقی بماند، ممکن است این نگرانی بیشتر شود که نهادهای رسانه ای موفق به حل مشکلات خود نشوند و به تبلیغات علیه یکدیگر بپردازند.

برخی از روزنامه نگاران به این باور اند که اگر بی طرفی روزنامه نگاران تحت الشعاع این اختلاف ها قرار گیرد بیم آن می رود که مردم نسبت به رسانه ها بی باور شوند.

مطالب مرتبط