به روز شده:  12:44 گرينويچ - 26 آوريل 2009 - 06 اردیبهشت 1388

آموزش و پرورش افغانستان؛ مشکلات از هر سو

صدیق پتمن

آقای پتمن می گوید کمبود معلم در مدارس تا دو سال آینده حل خواهد شد

وزارت آموزش و پرورش افغانستان اعلام کرده است که در ۹۰ ولسوالی این کشور دختران به دلیل کمبود معلم زن از آموزش محروم شده اند.

صدیق پتمن، معاون وزارت معارف، آموزش و پرورش افغانستان در گفتگویی اختصاصی با بی بی سی گفت که در این مناطق معلم زن در مدارس حضور ندارند و مردم به دلیل سنتهای اجتماعی دختران خود را به مدارسی که معلمان مرد استخدام شده اند، نمی فرستند.

آقای پتمن مشخص نکرد که این ولسوالیها در کدام مناطق افغانستان است، ولی عمدتاً در مناطق جنوبی و شرقی افغانستان معلمان زن به دلائل امنیتی و سنتهای اجتماعی نمی توانند کار کنند.

معاون وزارت معارف افغانستان کمبود معلمان زن در این ولسوالی ها و همچنین محروم ماندن دختران از آموزش را چالشی بر سر راه توسعه "آموزش متوازن" در کشور و "نقطه ضعفی" برای مقامات وزارت آموزش و پرورش خواند.

آقای پتمن گفت: "برای کسی که متعهد است که معارف متوازن داشته باشد، (محرومیت دختران از آموزش) یک نقطه ضعف است."

اگر چه او تاکید کرد که مردم با رفتن دختران به مدارس در کل مخالفتی ندارند، اما عزیز احمد هاشمی، رئیس اداره آموزش و پرورش خوست گفت که در این ولایت دختران تنها در مدارسی که معلمان زن و مردان پیر آموزش می دهند، حد اکثر تا کلاس ششم آموزش می بینند.

او گفت پدران و مادران دانش آموزان دختر حاضر نیستند دختران شان را به مکتب/مدارسه هایی که در آن ها معلمان زن استخدام نشده اند، از کلاش ششم به بالا بفرستند.

رئیس اداره آموزش و پرورش خوست گفت که در سراسر این ولایت تنها دو لیسه/دبیرستان دخترانه وجود دارد که دختران می توانند در آنها تا کلاس دوازدهم تحصیل کنند.

پنج میلیون کودک محروم از آموزش

مکتبی در دایکندی

حدود پنجاه درصد مدارس افغانستان یا ساختمان ندارد یا با کمبود کلاس درسی مواجه است

به علاوه این، مشکلات اقتصادی و امنیتی هم باعث شده که شمار زیادی از کودکان نتوانند به مدرسه بروند. به گفته مقامهای وزارت معارف، این مشکلات در کل پنج میلیون و ۳۰۰ هزار کودک هفت تا ۱۸ ساله را از آموزش محروم کرده است.

تهدیدهای امنیتی در مناطق جنوبی و شرقی افغانستان از چالشهای اساسی آموزش و پرورش شمرده می شود و به گفته معاون وزارت معارف، مشکلات امنیتی باعث بسته شدن بیش از ۶۵۰ مکتب در این مناطق شده است.

مقامهای دولت افغانستان می گویند طالبان شماری از مدارس، به ویژه مدارس دخترانه را در مناطق ناامن به آتش کشیده و مانع آموزش کودکان در این مناطق شده اند.

اما به نظر بسیاری از کارشناسان، تنها کمبود معلم زن و مشکلات امنیتی در افغانستان نیست که روند آموزش و پرورش را در این کشور به چالش کشیده است. به نظر آنان دامنه مشکلات آموزش و پرورش بسیار گسترده تر از این است.

کمبود معلم حرفه ای

کمبود معلمان حرفه ای در کل، کمبود کتابهای درسی، مواد آموزشی و کلاس درس در مدارس، از دیگر مشکلاتی است که آموزش و پرورش در افغانستان با آنها روبرو است.

آقای پتمن می گوید از ۱۷۵ هزار معلم در ۱۲ هزار مدرسه افغانستان، تنها ۳۵ هزار تن آنان معلمان حرفه ای دانسته می شوند و بقیه آنها بر اساس "نیازمندی شدید" مدارس استخدام شده اند، در حالی که شرایط و تحصیلات کافی برای آموزگاری ندارند.

کلاس درس

در برخی مناطق جنوبی و شرقی افغانستان پدران و مادران نمی گذارند دختران شان در کلاس درس مردان بالاتر از کلاس ششم آموزش ببینند

به گفته او، از مجموع کل معلمان افغانستان ۷۰ هزار تن آنان فارغ التحصیل کلاس دوازدهم هستند و درجه تحصیل بقیه آنان، که شامل حدود ۷۰ هزار تن دیگر می شود، کمتر از این دست.

بر اساس تعریف وزارت معارف، کسانی که دست کم فارغ التحصیل کلاس چهاردهم مراکز تربیت معلم باشند یا مدارک بالاتر از آن داشته باشند، حرفه ای دانسته می شوند.

به این ترتیب ۱۴۰ هزار معلم فعال در مدارس سراسر کشور شامل این تعریف نمی شوند و غیرحرفه ای هستند.

یک آموزگار در کابل گفت کمبود معلم در مدارس باعث شده که شمار دانش آموزان بیشتری در داخل کلاسها جابجا شوند. به گفته او، در حال حاضر مطابق معیار وزارت معارف چهل تا پنجاه دانش آموز در یک کلاس آموزش می بینند، ولی او گفت که در عمل تعداد دانش آموزان داخل یک کلاس از این هم فراتر می رود.

این معلم گفت تراکم دانش آموزان در کلاسهای درس کیفیت آموزش را به شدت پایین می آورد.

عزیز رویش، کارشناس مسائل آموزش و پرورش می گوید سطح دانش و مهارتهای معلمان افغانستان در کل بسیار پایین تر از آن است که پاسخگوی نیازهای "آموزش حرفه ای و جهت یافته" باشد.

اما آقای پتمن این مشکل را "میراث گذشته" خواند و ابراز امیدواری کرد که تا دو سال آینده حل شود. به گفته او، در حال حاضر برای حل این مشکل، به علاوه دانشگاههای تربیت معلم، ۴۰ مرکز تربیت معلم در سراسر افغانستان فعالیت می کند.

آقای پتمن گفت: "۷۰ هزار دانشجو در دارالمعلمین ها (مراکز تربیت معلم)، هم داخل و هم خارج خدمت داریم، اگر به همین شکل به پیش برویم، این نقیصه (کمبود معلمان) تا دو سال آینده مرفوع می شود."

کمبود کتاب و مواد آموزشی

مکتبی در کابل

از ۱۷۵ هزار معلم در ۱۲ هزار مدرسه افغانستان، تنها ۳۵ تن آنان حرفه ای و ۱۴۰ هزار معلم دیگر غیرحرفه ای اند

این در حالی است که کمبود کتابها و مواد آموزشی و همچنین کلاس درس نیز تا حال به کلی مرفوع نشده است.

علیرغم اعلام وزارت معارف در سال گذشته مبنی بر چاپ ۶۱ میلیون جلد کتاب آموزشی هنوز هم بسیاری از مدارس عملاً با کمبود کتابهای آموزشی مواجهند.

یک معلم در مدرسه ای در شهر کابل گفت کمبود کتاب "مشکلی سراسری" است. به گفته او، کتابهایی که به مدارس فرستاده می شود هم "به وقت معین آن به مدارس نمی رسد".

این معلم که نخواست نامش ذکر شود، گفت: "کتاب به وقت معین آن نمی رسد و اگر می رسد هم در آن کاستی هایی در چاپ آنها وجود دارد." به گفته او، اشتباههایی در حروفچینی، صفحه آرایی، قطع و صحافت این کتابها موجود است.

همچنین بر اساس آمارهای رسمی، حدود پنجاه درصد مدارس افغانستان یا اصلاً ساختمان ندارد یا با کمبود کلاس درسی مواجه است. به نظر می رسد این مشکل با توجه به پرخرج بودن آن ممکن است به زودی حل نخواهد شد.

همه این مشکلات دست به دست هم داده و آموزش و پرورش به و به ویژه کیفیت آن را به شدت تحت تاثیر قرار داده است. در حالی که به عقیده بسیاری از کارشناسان، افغانستان برای تطابق با معیارهای جهانی به شدت به آموزش و پرورش با کیفیت نیازمند است.

آقای رویش، کارشناس آموزش و پرورش می گوید: "ما نمی توانیم بگوییم با این نیازهایی که در حال حاضر در عرصه جهانی با آن مواجه هستیم، نظام معارف افغانستان با آن همسو است."

'بزرگترین دستاورد'

کلاس درس

تراکم دانش آموزان در کلاسهای درس باعث افت کیفیت آموزش شده است

با این همه، معارف افغانستان در چند سال اخیر دستاوردها و پیشرفتهای چشمگیری داشته است. آقای پتمن پذیرش بیش از شش و نیم میلیون دانش آموز در مدارس افغانستان را "بزرگترین دستاورد" این کشور در زمینه آموزش و پرورش می داند. به گفته او، حضور این عده دانش آموزان در مدارس افغانستان در تاریخ آموزش و پرورش این کشور "بی سابقه" است.

آن چه به نظر بسیاری از کارشناسان مهم دانسته می شود، میل عمومی به آموزش و ترک سنتهایی است که همواره مانع آموزش کودکان به ویژه دختران روستایی در این کشور می شده است.

در گذشته های نه چندان دور در روستاهای افغانستان افرادی بودند که فکر می کردند فرزندان آنها با رفتن به مدرسه "کافر" می شوند. مخالفت با آموزش دختران همواره یکی از مشکلات عمده آموزش و پرورش در افغانستان بوده است. حمایت شماری از روحانیون محافظه کار در روستاها از عدم آموزش دختران در مدارس عمومی، دختران را در محدودیت بیشتری قرار می داد.

اما آقای پتمن می گوید حالا دیگر مخالفت با مدرسه و آموزش دختران به حد اقل خود رسیده است. حالا زنان، حتی در روستاهای دور دست، کودکان دختر و پسر خود را خود به مدرسه می آورند و تحت آموزش قرار می دهند. این در زمینه آموزش و پرورش افغانستان تحول کوچکی نیست.

چاپ کتابهای جدید درسی، بازسازی و نوسازی صدها ساختمان مدرسه در چند سال اخیر هم از دستاوردهای عمده دولت افغانستان در زمینه آموزش و پرورش شمرده می شود.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.