آمریکا، افغانستان و پاکستان؛ آغاز دور جدید؟

زرداری، اوباما، کرزی

مذاکرات سه جانبه میان افغانستان، پاکستان و آمریکا که هفته گذشته در واشنگتن انجام شد به گفته مقامات افغان حاوی نکات جدید و مثبت در مبارزه با تروریسم و ثبات در منطقه بوده است، ولی برخی افغان ها این مذاکرات را صرفا در راستای اهداف شخصی رئیس جمهور کرزی ارزیابی می کنند.

آمریکا پس از این مذاکرات متعهد شد که پول بیشتری در عرصه مبارزه با تروریسم در افغانستان نسبت به عراق بپردازد.

سه سال پیش که فصل سردی بر مناسبات افغانستان و پاکستان سایه انداخته بود، جورج بوش، رئیس جمهور پیشین آمریکا از رهبران افغان و پاکستانی در کاخ سفید پذیرایی کرد، با این هدف که بتواند مناسبات میان این دو کشور همسایه را دو باره به حالت عادی باز گرداند.

در آن زمان مقامات افغان دولت پاکستان را در ناآرامی های کشور خود مقصر می خواندند و در پی آن بودند که جامعه جهانی و در راس آمریکا را هم با این دیدگاه همسو کنند.

نشست سه جانبه واشنگتن، در پشت در های بسته صورت گرفت و آن چه در رسانه ها انعکاس یافت، دست ندادن دو مهمان -کرزی و مشرف- با یگدیگر و طرح جرگه بزرگان دو طرف خط دیورند، در رابطه با ناامنی های افغانستان بود.

چهره های جدید

ولی در نشست سه جانبه ماه مه امسال که در واشنگتن برگزار شد حداقل دو تن از شرکت کنندگان آن چهره های جدیدی هستند که زمام امور آمریکا و پاکستان را بر عهده دارند. بارک اوبای دموکرات، که با شعار "تغییر" در آمریکا به پیروزی رسید و آصف علی زرداری، رئیس جمهوری پاکستان که پس از انتخابات در کشور قدرت را به دست گرفت.

ملک ستیز تحلیل گر مسایل افغانستان استراتژی های بوش و اومابا در مسایل منطقه ای را هم از وجوه تمایز این نشست نسبت به نشست سه جانبه ماه سپتامبر سال ۲۰۰۶ میلادی می داند.

آقای ستیز معتقد است که : "مهمترین تفاوت این نشست با نشست سه سال پیش تغییر در ساختار نظام پاکستان است. ما امروز یک نظام غیرنظامی را در پاکستان داریم که در مبارزه علیه تروریسم همکار نزدیکتری برای آمریکا به حساب می آید."

او افزود: "نکته دوم از دیدگاه استراتژی های آمریکا این است که درحال حاضر برای تحکیم ثبات سیاسی در منطقه در کنار مبارزه مسلحانه علیه تروریسم به حمایت های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در منطقه نیز تاکید می شو."

از مسایل دیگر این نشست یکی هم نخستین دیدار و گفتگوی رئیس جمهور کرزی با بارک اومابا پس از راه یافتن این سناتور جوان حزب دموکرات به کاخ سفید است. در نزدیک به چهار ماه پس از به قدرت رسیدن بارک اوباما دیداری میان رهبران افغان و آمریکایی صورت نگرفته بود.

سیامک هروی، یکی از سخنگویان رییس جمهور کرزی این موضوع را در مناسبات بعدی دو کشور با اهمیت توصیف می کند: "سفر آقای کرزی بعد از تحلیف باراک اوبا صورت می گیرد و این اولین دیدار بود. از این لحاظ برای ما بسیار اهمیت داشت که بعد از تدوین استراتژی جدید آمریکا برای افغانستان، دیدگاههای افغانستان با آمریکا شریک شود."

دیدگاه منطقه ای

Image caption بهزاد: برگشتن رقبا از نیمه راه دستاورد بزرگی برای آقای کرزی است

ولی سوالی که مطرح می شود این است که مسایل اساسی در نشست سه جانبه در واشنگتن حول چه مسایلی تمرکز یافته بود؟

ملک ستیز سه موضوع محوری این نشست را چنین دسته بندی می کند: " پرداخت منطقه ای استراتژی آمریکا، مسئولیت افغانستان را به عنوان همکار آمریکا و جامعه بین المللی به صورت کل محدودتر می سازد و به مبارزه با تروریسم به عنوان یک مشکل منطقه ای نگاه می شود."

میکانیسم مبارزه با تروریسم از دیگر مسایل محوری مذاکرات واشنگتن بود که عمدتاً در این راستا اشاره به منابع آن در آن سوی مرز های افغانستان می شود. در حال حاضر کشور پاکستان عملیات گسترده ای را برای از بین بردن پایگاه های شورشیان طالبان در آن کشور آغاز کرده است.

'بازگشت رقبا'

با آن که بسیاری ها نسبت به مذاکرات سه جانبه میان آمریکا، افغانستان و پاکستان در واشنگتن خوشبین هستند، ولی احمد بهزاد، عضو شورای ملی افغانستان این نشست را در راستای اهداف شخصی رییس جمهور کرزی ارزیابی می کند.

آقای بهزاد گفت: "این نشست برای ایشان (آقای کرزی) دستاوردهای مهمی به همراه داشته است، اما دستاوردهای مهم برای ایشان به معنای دستاورد برای تامین ثبات و امنیت در افغانستان نیست. ایشان به اهدافی که قبل از سفر داشت و در جریان سفر به واشنگتن تعقیب می کرد تا حدودی دست یافتند."

آقای بهزاد می گوید با رفتن آقای کرزی به آمریکا سفر برخی از رقبای او از آمریکا و اروپا به سوی افغانستان آغاز شده بود، متوقف شد و آنها "از نیمه راه برگشتند. او می گوید: "برگشتن رقبا از نیمه راه دستاورد بزرگی برای آقای کرزی است."

ولی دولت افغانستان باور دارد که پس از این مذاکرات، تغییرات مثبتی در مبارزه با تروریسم در هر دو کشور پاکستان و افغانستان رونما می شود.

آمریکا متعهد شده تا ضمن افزایش نظامیان خود به افغانستان، توجه بیشتر در زمینه کمک به افغانستان هم انجام دهد. تصویب مبلغ ۶۸ میلیارد دلار برای جنگ افغانستان از سوی کنگره آمریکا نشان داد که این کشور در جایگاه برتری در سیاست های آمریکا نسبت به عراق قرار گرفته است.

سیامک هروی یکی از سخنگویان رییس جمهور کرزی از این جهت هم مذاکرات واشنگتن را مهم می خواند و می افزاید که آقای کرزی نگرانی خود از تلفات غیر نظامیان در افغانستان را هم با همتای آمریکایی خود مطرح کرده است. در آخرین مورد از این گونه تلفات در ولایت فراه در غرب افغانستان به وقوع پیوست که بیش از ۱۴۰ غیرنظامی در آن کشته شدند.

منافع پاکستان؟

Image caption آقای مژده می گوید پاکستان از ادامه جنگ سود می برد

جایگاه و نقش پاکستان در مبارزه با تروریسم از دیگر مسایل گفتگوی سه جانبه بود. وحید مژده کاشناس افغان به این نظر است که دولت پاکستان با طولانی خواندن این مبارزه تلاش دارد که کمک های بیشتر آمریکا را به دست آورد.

آقای مژده می گوید: "منافع پاکستان در ادامه جنگ است. جنگ در جایی به راه افتاده که منطقه کوهستانی است و جنگ چریکی می تواند مدتها و حتی سال ها دوام بیاورد و طبیعی است که کمک آمریکا به پاکستان برای سال ها ادامه یابد."

ولی اجلاس واشنگتن به باور کارشناسان افزون بر مسایل آشکاری که در رسانه ها بازتاب یافت، حاوی مسایلی هم بود که هنوز به اندازه کافی در رسانه ها به آن ها پرداخته نشده است. وحید مژده به این باور است که تغییر در نظام سیاسی افغانستان به هدف ارتقای مدیریت از دیگر مسایلی است که در پشت در های بسته میان رهبران سه کشور مطرح شده است.

نشست سه جانبه میان روسای جمهور آمریکا، افغانستان و پاکستان در حالی پایان یافت که افغانستان در آستانه انتخابات ریاست جمهوری قرار دارد و میزان موفقیت برگزاری این انتخابات به شکل ویژه ای نشان خواهد داد که استراتژی جدید آمریکا و نتایج مذاکرات سه جانبه تا چه اندازه موثر و عملی بوده است.

مطالب مرتبط