به روز شده:  15:58 گرينويچ - دوشنبه 01 ژوئن 2009 - 11 خرداد 1388

چرا کتابها به رودخانه هیرمند ریخته شد؟

کتاب

جوانان افغان به ویژه دانشجویان از کمبود کتاب های منبع برای آموزش و تحقیق شکایت می کنند

اقدام بی سابقه اخیر مقامات ولایت نیمروز، در به آب ریختن یازده عنوان کتاب وارد شده از ایران، واکنش های متفاوتی را در میان فرهنگیان و مسئولان افغانستان برانگیخته است.

غلام دستگیر آزاد والی نیمروز به بخش فارسی بی بی سی گفت که شماری از این کتابها "اختلاف برانگیز بود و در این کتاب ها به مسائل قومی و مذهبی دامن زده شده بود."
آقای آزاد گفت که تصمیم انداختن این کتاب ها به رودخانه هیرمند توسط وزارت اطلاعات و فرهنگ و همچنین دادگاه عالی افغانستان گرفته شده است، اما عبدالمالک کاموی رئیس اداری قوه قضائیه افغانستان گفت که از صدور چنین حکمی توسط دادگاه عالی اطلاعی ندارد.

ابراهیم شریعتی، ناشر افغان و وارد کننده این کتابها به بی بی سی گفت که یک محموله ۲۵ تنی کتابهای وارداتی او ماه ها پیش در گمرک نیمروز توقیف شد و سرانجام، ۱۱ عنوان از این کتابها "غیرمجاز" تشخیص شدند.

مصاحبه با: ابراهیم شریعتی، عبدالکریم خرم، امان الله عبیدی

برای پخش این فایل، نرم افزار "جاوا اسکریپت" باید فعال شود و تازه ترین نسخه "فلش" نیز نصب شده باشد

تازه ترین نسخه "فلش" اینجا قابل دریافت است

پخش با "ریل پلیر" یا "ویندوز میدیا پلیر"

او شمار کتابهایی را که به رودخانه هیرمند ریخته شد، بیش از 2500 جلد کتاب خواند. به گفته آقای شریعتی، کتابهای "هزاره ها نوشته حسن پولادی به ترجمه عالمی کرمانی، شناسنامه افغانستان نوشته بصیر احمد دولت آبادی، گل سرخ دل افگار نوشته جواد خاوری، نهج البلاغه، مجموعه نامه ها و سخنان حضرت علی، مناقب اهل بیت و اصول کافی شامل این کتابها بوده است.

وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان انداختن يازده عنوان کتاب به رودخانه هیرمند را بررسي مي کند تازماني که نتايج تحقيقات اين وزارت اعلام نشود ، هيچ تصميمي در اين باره اتخاذ نخواهد شد.

همایون حمید زاده

اما امان الله عبیدی، مسئول اطلاعات و فرهنگ در نیمروز در گفتگویی با بی بی سی ادعا کرد که این کتاب ها "اهانت به پیامبر و خاندان او" بوده است و شمار کتابهای ریخته شده را نیز 500 جلد خواند.

اما آقای عبیدی، اشاره ای به عنوان کتابهای "توهین آمیز" نکرد و گفت "شایسته نیست آنچه در این کتابها آمده، در رسانه ها تکرار شود."

واکنش وزارت اطلاعات و فرهنگ

عبدالکریم خرم، وزیر اطلاعات و فرهنگ افغانستان، برخلاف مقامات محلی نیمروز، در گفتگویی با بی بی سی، کتاب ها را فقط "غیرمجاز" خواند و گفت که کمیسیون مخصوصی برای بررسی کتاب های وارداتی وجود دارد که این کمیسیون کتاب ها را غیرمجاز تشخیص داده است.

او برخلاف گفته ناشر، مدعی شد که کتاب های مذهبی شیعیان جزء کتاب های معدوم شده نبوده است. با این حال، آقای خرم در پاسخ به این سوال که آیا قوانین مشخصی برای تعیین مجاز یا غیر مجاز بودن کتاب در افغانستان وجود دارد اظهار داشت که قوانین متعددی در این زمینه وجود دارد و اینکه "در افغانستان هیچ عملی برخلاف قانون انجام نمی شود." اما وزیر اطلاعات فرهنگ از قانون مشخصی در این زمینه نام نبرد.

وزیر اطلاعات و فرهنگ در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا نفس به آب ریختن کتاب ها نیز جنبه قانونی دارد یانه؟ گفت که او "مانعی در مورد معدوم کردن کتابها از طریق ریختن به رودخانه هیرمند نمی بیند".

او افزود که ممکن است مقام های محلی "بنا به دلایلی" صلاح ندیده اند کتاب ها را به صاحب آن برگرداند.

"هیچ پسندیده نیست که ارگانهايي كه علي‌رغم وظيفه فرهنگي خود در اين سالها حتي يك عنوان كتاب سودمند در زمينه فرهنگ و دانش كشور منتشر نكرده‌اند، فقط وظيفه محو و نابودكردن كتاب ها را برعهده داشته باشند"

اطلاعیه فرهنگیان افغانستان

در همین حال همايون حميدزاده سخنگوی رئیس جمهوری افغانستان، در واکنش به خبر به آب انداختن کتاب ها در رودخانه در جمع خبرنگاران درکابل گفت از بين بردن هر گونه کتاب اگر چه غيرمجاز باشد، در قانون اساسي افغانستان گنجانده نشده است.

حمید زاده افزود که وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان انداختن يازده عنوان کتاب به رودخانه هیرمند را بررسي مي کند گفت تازماني که نتايج تحقيقات اين وزارت اعلام نشود ، هيچ تصميمي در اين باره اتخاذ نخواهد شد.
از سوی دیگر، دین محمد مبارز راشدی، معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ به بی بی سی گفت که روند توقیف، بررسی و به آب انداختن این کتاب ها در کل با مداخله نهادها و اشخاص مختلف همراه بوده است. آقای مبارز گفت: "کتاب هایی که به رودخانه انداخته شدند جزئی از کتاب هایی است که هیچ مشکلی ندارد و در افغانستان همیشه بوده و در آینده هم خواهد بود."

نگرانی های فرهنگیان

دقیقا معلوم نیست برچه اساسی مسئولان محلی ولایت نیمروز به شمول مسئولان وزارت اطلاعات و فرهنگ تصمیم به نابودی کتاب های مذکور با ریختن آن به رودخانه هیرمند گرفتند، اما هر چه باشد، فرهنگیان افغان می گویند که چنین رویدادی در تاریخ افغانستان بی سابقه است.

مسئولان بیش از بیست مرکز و نهاد فرهنگي،هنري،ادبي، دانشجويي و جمعي از نويسندگان، ناشران، ويراستاران و روزنامه‌نگاران افغان، با انتشار بیانیه ای ضمن محکوم کردن این اقدام، از دولت افغانستان خواسته اند تا "با تنفيذ و اجراي قوانين و مقرراتي شفاف و جامع، براي نظارت بر انتشار و خريد و فروش كتاب و پرهيز از رفتارهاي خشن و غيرفرهنگي، احساس امنیت مادی و معنوی دست اندرکاران کتاب را فراهم آورد."

ابراهیم شریعتی، ناشر و واردکننده کتاب هایی که به رودخانه هیرمند ریخته شد، با رد اتهامات مسئولان ولایت فراه در مورد اهانت آمیز بودن و یا اختلاف برانگیز بودن این کتاب ها، به زندانی شدن پرویز کامبخش، دانشجوی افغان به اتهام چاپ یک مقاله انترنتی که مقامات آنرا کفرآمیز تشخیص دادند می گوید: "اگر این کتابها کفر آمیز بود، چرا مسئولان افغانستان از طریق قانونی و عدلی اقدام نکردند."

معصومه احمدی، یکی از مسئولان انتشارات عرفان، در همان زمان توقیف کتاب ها در ماه مارچ در گفتگویی با بی بی سی گفت که وارد کردن این گونه کتاب ها پیش از این هیچگاه مشکل ساز نبوده و افزوده است که "اینها کتاب هایی نیست که سال اول تالیف آنها باشد، این کتاب ها چهار _ پنج سال پیش چاپ شده، این ها کتاب هایی است که قبلاً در بازار وجود داشته و حالا هم در بازار وجود دارد و اکنون ما چاپ دوم آنها را وارد کرده ایم."

کتابفروشی در کابل

شماری از وارد کنندگان کتاب می گویند وزارت اطلاعات و فرهنگ با تشکیل کمیسیون بررسی نشریات خارجی در کار وارد کردن کتاب از خارج مداخله می کند.
سید احمد سعید، مسئول موسسه انتشاراتی سعید و یکی از وارد کنندگان کتاب تشکیل این کمیسیون را به شدت مورد انتقاد قرار داد و گفت که با تشکیل این کمیسیون زمینه "بدرفتاری" با واردکنندگان کتاب فراهم شده است.

"مشکل زبانی؟"

مخالفان این اقدام با اشاره به برخی از اقدامات قبلی وزارت اطلاعات و فرهنگ از جمله مجازات یک خبرنگار تلویزیون بلخ به جرم استفاده از واژه های دانشگاه و دانشجو به جای معادل پشتو و عربی آن، می گویند وزارت اطلاعات و فرهنگ عمدا تلاش دارد که گستره منابع به زبان فارسی و دری در افغانستان را محدود کند.

اگر این کتابها کفر آمیز بود، چرا مسئولان افغانستان از طریق قانونی و عدلی اقدام نکردند."

ابراهیم شریعتی ناشر

در بیانیه اعتراضی مسئولان بیش از بیست مرکز و مؤسسه فرهنگي، و جمعي از نويسندگان، ناشران، ويراستاران و روزنامه‌نگاران افغان، آمده : "هیچ پسندیده نیست که ارگانهايي كه علي‌رغم وظيفه فرهنگي خود در اين سالها حتي يك عنوان كتاب سودمند در زمينه فرهنگ و دانش كشور منتشر نكرده‌اند، فقط وظيفه محو و نابودكردن كتاب ها را برعهده داشته باشند."

افغانستان در سال های پس از سقوط طالبان شاهد تحولات فرهنگی قابل ملاحظه ای بوده است، 18 دانشگاه خصوصی، صدها رسانه چاپی ده ها رادیو و نزدیک به 20 شبکه تلویزیون خصوصی ظرف همین هفت سال گذشته در افغانستان تاسیس شده است.

ولی با همه این ها هنوز جوانان افغانستان از کمبود، نهاد های آموزشی، کمبود منابع برای آموزش و تحقیق و نیاز شدید به محصولات فرهنگی شکایت می کنند.

این درحالی است که دولت افغانستان کنترل لازم را بر مرزهای طولانی این کشور با همسایگانش ندارد و بازار افغانستان مملوء از کتاب های است که از کشور های همسایه وارد این کشور شده است.

بعضی از این کتاب ها چاپ و کیفیت مرغوبی ندارند و آن گونه که عده ای از دانشجویان افغان می گویند شماری از این کتاب ها که عمدتا از پاکستان وارد می شوند به موضوعاتی مانند جن گیری؛ تعویذ نویسی فال بینی و غیر می پردازد که ظاهرا ورود چنین کتابهایی تاکنون با مشکلی مواجه نشده است.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.