روابط افغانستان و ایران در ریاست جمهوری احمدی نژاد

پرچم های افغانستان و ایران

حامد کرزی، رئیس جمهوری افغانستان شاید نخستین رهبری باشد که از پیروزی دوباره محمود احمدی نژاد در انتخابات ایران استقبال کرده است.

تهران هنوز غرق در نا آرامی و نابسامانی ناشی از تظاهرات خشونت آمیز مخالفان است که آقای احمدی نژاد را متهم به تقلب گسترده کرده اند.

در این میان، آقای کرزی پیروزی همتای ایرانی اش را "گزینش شایسته برای تداوم پیشرفت و آسایش ملت ایران" دانسته است.

رابطه ایران به رهبری آقای احمدی نژاد با افغانستان - با وجود حضور سربازان خارجی و مخالفت ایران با حضور نظامیان آمریکا در افغانستان - عادی بوده اما گاهی توام با مشکلاتی هم شده است.

هرچند به نظر می رسد سنگ بنای این رابطه گرم دو همسایه فارغ از تنش های سیاسی بین ایران و کشورهای غربی در زمان محمد خاتمی، رئیس جمهوری اصلاح طلب ایران گذشته شد، اما دولت محمود احمدی نژاد هم این روند را به خوبی دنبال کرد.

رویارویی ایران با غرب بر سر مسایل هسته ای این کشور، سیاست ایران در قبال اسرائیل و خاور میانه ظاهرا تاثیری بر این روابط نگذاشت.

آقای احمدی نژاد چند بار میزبان همتای افغانش در تهران بود و خود نیز یک بار به کابل آمد و بر تعهد دولتش به یاری افغانستان تاکید کرد.

منوچهر متکی، وزیر خارجه ایران جشن نوروز را با افغان ها و تاجیک ها بطور مشترک در بلخ، ولایت شمالی افغانستان برگزار کرد و تلاشهایی هم برای راه اندازی یک تلویزیون فارسی زبان برای این سه کشور صورت گرفت.

ایران همچنین در کنفرانس بازسازی افغانستان در هلند به فراخوانی آمریکا پاسخ داد و پروژه های متعددی را از بودجه 560 میلیون دلاری تعهده شده در اجلاس توکیو به افغانستان، در شهرهای این کشور در دست اجرا دارد. پروژه حیاتی احداث راه آهن خواف-هرات که قرار است در سال روان خورشیدی به بهره برداری سپرده شود، یکی از همین برنامه ها است.

دردسر؟

اما با وجود تاکید دو کشور بر حفظ روابط "برادرانه"، گاهی سیاست های جمهوری اسلامی برای دولت حامد کرزی جنجال آفرین شده است.

افزایش فشارهای بی سابقه بر مهاجران افغان در ایران و محروم کردن دانشجویان مهاجر از آموزش در دانشگاه های ایرانی که در دوره ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد صورت گرفت، در گذشته سابقه نداشت.

مساله اخراج اجباری ده ها هزار پناهجوی افغان در زمستان سال 2007 از ایران و ناتوانی دولت افغانستان برای پذیرش آن ها، به بحران بزرگی در این کشور تبدیل شد.

پارلمان افغانستان وزیران امور مهاجرین و خارجه را استیضاح کردند.

Image caption ایران مهاجران افغان را در این کشور تحت فشار قرار داده است

گاهی سوءظن برخی حلقات افغانی از حضور ایران در افغانستان و تردید در مورد نیات این کشور، چنان برجسته بوده که هزاران جلد کتاب چاپ ایران را به رودخانه انداخته اند.

برخی گروه های تندرو سنی مذهب در افغانستان بیم دارند که ایران به دنبال ترویج "فرهنگ خود" در افغانستان باشد و با فرستادن کتاب هایی به این کشور، اختلاف و تفرقه را میان مذاهب افغانستان دامن بزند.

علاوه بر آن، گرچه مقامهای ارشد افغان هیچگاه در مورد صداقت جمهوری اسلامی در کمک این کشور به مهار شورش و خشونت ها ابراز تردید نکرده اند، اما این نگرانی در میان مقام های محلی و گاهی در میان افسران ناتو مطرح شده است.

کشف و ضبط جنگ افزارها و بمب های با مارک ایران در جنوب و غرب افغانستان این ترس را به وجود آورده که ممکن است گروه هایی در ایران تمایل کمک به طالبان را داشته باشند.

رودخانه هیرمند

آب رودخانه هیرمند از دیگر مسایل مهم اختلاف برانگیز بین دو دولت بوده است که به نظر می رسد در دوره بعدی مورد توجه بیشتر قرار گیرد.

ایران به قطع آب هیرمند اعتراض شدیدی کرده و از افغانستان خواسته است معاهده ۱۳۵۱ هیرمند را احترام بگذارد. دولت افغانستان می گوید خشکسالی باعث کاهش حجم آب شده است.

اما باوجود همه این اختلاف ها، ایران کشوری است که مشترکات زیادی با افغانستان دارد و روابط خوب میان دو دولت، سودی به هر دو جانب داشته است.

افغانستان یکی از مصرف کنندگان اصلی کالاهای ایرانی است و صادرات ایران در سال 2008 به افغانستان، هشصد میلیون دلار بوده است.