امنیت و انتخابات افغانستان

چالشهای اصلی

چند تا دکان باز با جمعی از خریداران مطمئن و متبسم در یک بازار پر جوش، عبورجمعی از کودکان، دختر و پسر به سوی مکتب، اطمینان خاطر برای زندگی بی دغدغه در خانه ای که متعلق به یک خانواده است و حق اسکان در مکانی که می خواهد، مظاهر از امنیت و آزادی است.

آیا در افغانستان همه شهروندان از چنین امکاناتی برخوردارند؟ یک گزارش تازه سازمان ملل متحد و صلیب سرخ جهانی در ماه جاری میلادی به دبیر کل سازمان ملل متحد می گوید، نه. دست کم در نیمی از افغانستان خشونت ها زندگی را بر مردم دشوار ساخته است.

چالش های امنیتی

حقایق تازه حاکی است که حمله های شورشیان در پنج ماه اول امسال در مقایسه با همین مدت زمانی در سال گذشته میلادی، ۴۳ در صد افزایش یافته است. در یک گزارش ویژه که برای دبیر کل سازمان ملل متحد ارائه شده است، آمده که ممکن است در سه ماه آینده در تعداد حمله های شورشیان افزایشی رو نما شود. از گسترش این نا آرامی ها در شمال افغانستان نیز ابراز نگرانی شده است. از افزایش تعداد اتباع خارجی وابسته به القاعده که حالا در داخل مرزهای افغانستان می جنگند نیز خبرهایی بدست است.

هلمند و قندهار اکنون کانون اصلی شورش ها است، اما فرماندهان ایتالیایی در هرات خواستار ارسال نیرو شده اند، آن ها تصور دارند در برخی از روستاها شورشیان در صدد نفوذند. بیم آن می رود که رقابت های انتخاباتی و گروه بندی های تازه انگیزه تسلیح مجدد برخی فرماندهان سابق شود.

شورشیان افغان که ساخت وساز هایی در آنسوی مرز در مناطق عشایری پاکستان دارند از فشار های ارتش پاکستان در سوات و وزیرستان متاثر اند و این امر موجب تراکم آنها در حاشیه های مرزی جنوب افغانستان خواهد شد که می تواند چالش تازه ای در جریان انتخابات باشد.

امنیت انتخابات

تامین امنیت برای برگزاری انتخابات بیستم اوت ۲۰۰۹، خود یک چالش دیگری است که اکنون نیروهای امنیتی بین المللی در باره آن می اندیشند. در ظاهر امر آنگونه که جنرالان ارشد نیروهای بین المللی می گویند موج تازه ای از عملیات ها در راه است تا زمینه برای انتخابات مساعد شود. نخستین یورش از این شمار، روز پنجشنبه دوم ژوئیه در هلمند آغاز شد که سربازان آمریکایی و افغان مشغول تصفیه روستا شده اند تا زمینه را برای انتخابات مساعد کنند.

وزارت کشور افغانستان متعهد به تامین بیست مامور پلیس محافظ برای هر نامزد شده بود. حالا در این زمینه شبهاتی رو نما شده که ممکن است این وزارت ده تن افراد مورد اعتماد را از هر نامزد مطالبه کند تا از سوی این وزارت مسلح شوند و آموزش ببیند.

تهدید طالبان

طالبان سوگند یاد کرده اند که جریان انتخابات بیستم اوت را مختل کنند. ذبیح الله مجاهد از سخنگویان آنها گفته است هر کاری که آمریکایی را خشنود می کند، آنها بر ضدش عمل می کنند. اما او تاکید کرده که به مراکز تجمع مردم که منظورش مراکز رای دهی باید باشد، حمله نمی کنند.

اما روشن نیست طالبان از چه راه های دیگری انتخابات را مزاحم خواهند شد. خبرهایی هم وجود دارد که بسیاری از طالبان کارت رای دهی گرفته اند. آیا می خواهند رای بدهند، چون یکی از فرماندهان سابق آن، ملا سلام راکتی، نامزد انتخابات است، یا در صدد شانس ورود به مراکز رای دهی برای اخلال خواهند بود؟

طالبان ده دالری و مافیایی

افسران نظامی غربی در جنوب افغانستان معتقد اند که شورشیان افغان را می توان در چند دسته ذیل دید:

دسته اول، شورشیان تندرو مذهبی وابسته به هسته رهبری طالبان در شهر کویته پاکستان، که دارای ساز و برگ ویژه اند و به صورت متشکل می جنگند.

دسته دوم، افراد مربوط شبکه مافیای مواد مخدر، که مامور تامین بخشی از هزینه جنگ نیز هستند، اما پول اصلی برای ادامه جنگ هنوز از شبکه های خیریه کشورهای عربی و سازمان های مشابه در سایر کشورها تامین می شود.

برخی از گزارش ها حاکی از آن است که القاعده برای تطهیر پول از تجارت گسترده عسل از طریق پاکستان به کشورهای غنی خاورمیانه سود می برد اما تاجران عسل این اتهام را تکذیب کرده اند. این شورشیان در درون ساختار امنیتی افغانستان نفوذ می کنند و با اجرای شبیخون به ساختار امنیتی افغان وکاهش مورال آسیب می رسانند.

دسته سوم، افراد روزمزدی اند که به طالبان "ده دالری" معروف اند. جوانان بی کار و بی روزگار روستاها با انگیزه پول وسوسه می شوند تا در اجرای فعالیت هاتی خراب کارانه روزانه سهم بگیرند. فرماندهان شورشی، آنها را برای اجرای برنامه های بم گذاری های کنار جاده و انتقال مواد انفجاری به داخل شهر ها، تیر اندازی های هدفمند به جان سربازان خارجی و حمله به کاروان های لوژستیکی نظامی استخدام می کنند.

گاهی هم آنها رابدون اطلاع خودشان با حمله انتحاری روبرو می کنند. در تجربه ماه های اخیر در پاکستان بیماران مصاب به سرطان و معتادان لاعلاج مواد مخدر برای حملات انتحاری از سوی القاعده استخدام شده اند.

دسته چهارم، اتباع خارجی وابسته به شبکه القاعده و افراد وفادار به برخی از احزاب جهادی سابق اند. گلبدین حکمتیار و مولوی حقانی و فرماندهان شبکه های وابسته به آنها این بخش را رهبری می کنند. این فراد زیر چتر نام طالبان در برخی روستاها مسلح شده اند و به فعالیت های مانند اخاذی و آدم ربایی دست می زنند و گاه بر نیروهای بین المللی نیز حمله می کنند.

نیروهای غربی حدس می زنند که ممکن است ۱۸ تا ۲۰ هزار شورشی در جنوب مشغول فعالیت باشند.

طرح های امنیتی

نامزدهای انتخابت ریاست جمهوری به صورت عمومی در مساله امنیت طرح های مختلفی ارائه می کنند. فشرده این طرح ها چیست؟

یک، تقویت بیشتر نیروهای ملی افغان و افغانی کردن جنگ اما با حفظ حضور یک بخشی از نیروی های بین المللی به عنوان حافظ صلح.

دو، قانونمند کردن حضور نیروهای بین المللی یا اعلام جدول زمانی خروج نیروهای بین المللی تا راه برای اجرای پیشنهادات آشتی و صلح با مخالفان هموار شود.

این طرح شامل مذاکره با طالبان است اما در مورد تغیر قانون اساسی سکوت می شود.

سه، حفظ ساختار و وضعیت کنونی نظامی با معرفی مدیریت جدید جنگ از طریق فعال کردن سرقوماندانی اعلی ( فرماندهی کل قوا) در جنب دفتر ریس جمهور که همه روزه جلسه داشته و در هر هشت ساعت یک بار از وضع نظامی گزارشی به ریس جمهور تقدیم کند.

آرایش نیرو ها

شورای امنیت سازمان ملل متحد برای حفظ صلح درافغانستان ابتدا به استقرار یک نیروی بین المللی یاری امنیتی پنج هزار نفری محدود به شهر کابل رای داد. اما وخامت اوضاع امنیتی در افغانستان در هفت سال گذشته شرایطی را فراهم آورد که همه کشورهای عضو ناتو و برخی کشور های متحد غرب ناگزیر شدند تا ۳۲ هزار سرباز به افغانستان بفرستند و در جنب آن آمریکا تعداد سربازان خود را به ۵۷ هزار افزایش داد و هنوز در نظر است این تعداد تا ۶۸ هزار سرباز در مجموع افزایش یابد.

به نحوی تعداد نیروهای بین المللی در افغانستان سر به یکصد هزار می زند و این بزرگترین ماموریت نظامی کشورهای غربی در این منطقه آسیا است.

حضور نظامی به این گستردگی غرب در افغانستان نگرانی هایی را برای کشور های منطقه از جمله ایران، چین و روسیه فراهم کرده است و هنوز تلاش های جلب همکاری های منطقه ای که بتوان به این نگرانی در کانون تشنجات افغانستان تسلی بخش باشد عملی نشده است.

نیروهای ملی افغان

ارتش افغانستان که قرار بود دارای هفتاد هزار سرباز باشد حالا ۹۵ هزار سرباز دارد که قرار است شمار آنها تا ۱۳۴ هزار نفر افزایش یابد. نیروی پلیس افغانستان اکنون متشکل از ۸۲ هزار نفر است که تعهد شده تا ۱۵ هزار دیگر نیز بر آن افزوده شود.

ارتش و پلیس افغان از نبود و کمبود سلاح مدرن و تجهیزات لازم و عدم فعال بودن نیروی هوایی قابل عمل شکایت دارد.

نیروهای شبیه نظامی

نیروهای بین المللی در ولایاتی که فعالیت نظامی دارند دسته های ویژه شبه نظامی را آموزش داده اند که ممد فعالیت های نظامی شان هستند و در وظایف حفظ پایگاه ها و بدرقه و محافظت از کاروان ها نقش مهمی بازی می کنند و حتی در پکتیکا و خوست در پاسگاه های مرزی به دیده بانی مشغول اند.

این نیروها دارای یونیفورم اند ولی در چارچوب دولت افغانستان ثبت نام نشده اند. پول و سلاح آنها به صورت مستقیم توسط نیروهای بین المللی تامین می شود. با در نظرداشت حادثه اخیر در قندهار که این نیروها غیر مسئولانه فرمانده پلیس این ولایت را به قتل رساندند، حال این مسئله زیر بررسی است که چگونه این نیرو ها وارد تشکیل دولتی شوند.

"آتش کمتر، گفتگو بیشتر"

جنرال ستانلی مک کریستال فرمانده آمریکایی نیروهای بین المللی در افغانستان، در آغاز کار خود به دیدار شماری از شخصیت ها و والیان این کشور رفت. او در این دیدارها که آنرا "دیدار های استماعیه" نامیده از زبان مسئولان در باره اوضاع شنید. جنرال مک کریستال از مدیریت جدید جنگ سخن گفت. به نظر او "امنیت را، نه با عملیات های بیشتر، بلکه با ایجاد یک موج قوی و تند ثبات سازی می توان تامین کرد."

جنرال مک کریستال به سربازان خود دستور داده است که از هر معرکه ای که درآن نیاز فراخوانی نیروی هوایی برای کمک به سربازان لازم بیافتد و سپس در نتیجه آن احتمال تلفات غیر نظامیان متصور باشد، به صورت قطع پرهیز کنند. این نخستین گام برای کاهش تلفات غیر نظامیان و تصاحب دلهای آنها است تا در محور توجه باشند و به دولت و جامعه بین المللی اعتماد کنند.

محمد اوادا، یک سرباز لبنانی تبار آمریکایی که از شهر انبار عراق منتقل شده و اکنون در هلمند افغانستان مستقر است، می گوید؛ او از شرایط مشابهی در عراق به افغانستان آمده است اما او در عرق این درس را آموخته که شکستنِ در خانه های مردم با لگد و یورش به درون این خانه ها، اثر بخش نبوده است و آنها در افغانستان از این کار دوری می گزینند. او تاکید می کند با مردم باید باب گفتگو باز شود و با آنها به صرف یک پیاله چای بنشینند. به قول او "آتش کمتر، گفتگو بیشتر".

یکی از تحلیلگران گفته است اگر آمریکاییان افغان ها را قانع کردند که برای چه در افغانستان هستند، در کار خود پیشرفت کرده اند و می توانند دست بالا بر ضد شورشیان یابند. درحال حاضر ابتکار عمل در دست طالبان است.

مطالب مرتبط