تبلیغات انتخاباتی: "دموکراتیک یا موبوکراتیک"

شماری از کارشناسان می گویند آگاهی پایین مردم، ناامنی و فقر در افغانستان زمینه را برای فعالیت های "موبوکراتیک" در مبارزات انتخاباتی در این کشور فراهم کرده است.

موبوکراسی (Mobocracy) اصطلاحی است که به نظامی اطلاق می شود که در میان بحران ها، تحولات و شورش ها به میان آمده و بیشتر مبتنی بر ترس، هیجان و احساسات عامه مردم و قدرت افراد سودجو است. این نوع حکومت ها بیشتر زودگذر اند.

برخی هم موبوکراسی را صورت مقلوب دموکراسی دانسته اند. مشخصه اصلی دموکراسی مشارکت آگاهانه مردم در همه عرصه ها بخصوص در انتخابات است.

در این نظام مردم یا رای دهندگان می دانند که چرا رای می دهند، به چه کسی رای می دهند و رای شان چه نقشی در تعیین سرنوشت آنها و جامعه دارد.

برگزارکننده انتخابات نیز می داند که چرا رای گیری می کند و در برابر رای مردم چه مسئولیتی دارد.

اما در صورت مقلوب دموکراسی، "موبوکراسی"، سیاستمداران موبوکرات با مابها - عامه مردم که فاقد آگاهی لازم سیاسی هستند - طرف اند و از احساسات و هیجان مابها سوء استفاده می کنند.

'حرکات موبوکراتیک'

در افغانستان شماری از نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی در شعارها و تبلیغات انتخاباتی خود تامین عدالت، امنیت سراسری، از بین بردن فقر و بی کاری، مبارزه با فساد و ده ها شعار کلی دیگر را مطرح کرده اند، اما از امکانات عملی کردن این همه شعار خبری نیست.

عزیز رویش، کارشناس مسائل سیاسی می گوید این حرکت نامزدهای ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی افغانستان بیشتر موبوکراتیک است نه دموکراتیک.

آقای رویش معتقد است: "در نظام های دموکراتیک نامزدان نیازهای اساسی مردم و راه های بیرون رفت از مشکلات را با معرفی امکانات، چگونگی نظام، کادر علمی و صلاحیت های خود بیان می کنند و مردم را برای تشخیص نیازهای اولیه شان کمک می کنند، اما در افغانستان نامزدها با حرکات موبوکراتیک شان هیچگاهی سعی نمی کنند به مردم کمک کنند تا آنها به آگاهی عمیق تری دست یابند. بلکه همیشه سعی می کنند مردم را احساساتی نگه دارند."

او افزود: "این سیاستمداران نیازهای مقطعی فرد و یا گروهی از مردم را برجسته کرده و آنها را در همان نقطه حساس می کنند؛ مثلاً برای بیکاران می گویند کار ایجاد می کنیم، به افراد بی نتیجه در کنکور، که از همان نقطه رنج می برند، می گویند زمینه تحصیلات فراهم می کنیم و ده ها مورد دیگر از این قبیل، ولی نمی گویند که با چه امکانات و صلاحیت هایی قادر به رفع این همه مشکلات هستند."

'زمینه خوب'

حمید لیاقت، تحلیلگر مسایل سیاسی می گوید آگاهی پایین سیاسی مردم در افغانستان زمینه را برای فعالیت های موبوکراتیک بیشتر فراهم کرده است.

آقای لیاقت گفت: "در افغانستان زمینه خوبی برای کارزار انتخاباتی سیاستمداران موبوکرات فراهم است، زیرا آگاهی سیاسی مردم اندک است و نارضایتی کلی هم از وضعیت کنونی نسبتاً بالا است."

با این همه، وجوه اشتراک زیادی هم میان دموکراسی و موبوکراسی وجود دارد و به گفته کارشناسان این وجوه اشتراک باعث شده که در مواردی سیاستمداران موبوکرات فعالیت های خود را دموکراتیک جلوه دهند.

کارشناسان می گویند برجسته ترین نقطه مشترک در نظام دموکراتیک و موبوکراتیک مشارکت مردم است.

به گفته آنها، در هر دو نظام دموکراتیک و موبوکراتیک مردم به پای صندوق های رای می روند، اما این وجه اشتراک هر دو نظام صوری است.

میزان آگاهی مردم در مشارکت آنها در انتخابات در دموکراتیک بودن و موبوکراتیک انتخابات و نظام مبتنی بر آن تعیین کننده است.

در انتخابات دموکراتیک حضور و مشارکت مردم آگاهانه است، اما در انتخابات موبوکراتیک ناآگاهانه و بیشتر مبتنی بر دلایلی مانند ترس، هیجان و منافع کوتاه مدت است.

مطالب مرتبط