عبدالله: نظام را تغییر می دهیم

تغییر نظام حکومتی افغانستان از ریاستی به پارلمانی یکی از جدی ترین مباحث مطرح شده در دومین انتخابات ریاست جمهوری این کشور است.

عبدالله عبدالله از چهره های مطرح انتخابات این دور است که با همین شعار وارد کارزارهای انتخاباتی شده است.

او به هوادارانش وعده داده که در صورت پیروزی در انتخابات، تحول عمده ای در ساختار قدرت در افغانستان ایجاد خواهد کرد.

علی سلیمی در آغاز گفتگویی با عبدالله عبدالله از او پرسیده که چرا او روی تغییر سیستم حکومتی از ریاستی به پارلمانی تأکید می کند؟

Image caption آقای عبدالله تغییر نظام افغانستان به پارلمانی را در برنامه های خود قرار داده است

اساس این مسئله در این است که در نظام پارلمانی مشارکت ملی، مشارکت مردم به صورت کل، بهتر می تواند تامین شود.

یک نظام پارلمانی، بهتر جوابگو است، می تواند حسابده باشد و پارلمان می تواند بر اعمال حکومت نظارت خوب داشته باشد. تفکیک قوای ثلاثه بهتر صورت می گیرد. همه اینها مزایای نظام پارلمانی است. در عین زمان ما دیدیم که متاسفانه نظام ریاستی موجود به طرف تک گرایی رفته، به طرف انحصار قدرت رفته که این چیزی نیست که بتواند در کشوری مثل افغانستان دوام کند.

ولی مخالفان شما می گویند نظام ریاستی که فعلا در افغانستان هست، هنوز به درستی امتحان نشده.

نه متاسفانه مسئله اینگونه نیست. این یک برداشت سطحی از قضیه است. فکر می کنم هرکسی که در چنین موقعیتی قرار بگیرد، با یک قدرت فراوان، قدرتی که هیچ نوع حسابدهی در برابرش نیست و هیچ مرجعی از او حساب گرفته نمی تواند، به همین مسیر می رود بالاخره.

آقای عبدالله، شما خودتان یکی از کسانی بودید که در لویه جرگه قانون اساسی افغانستان به نظام ریاستی رأی دادید. حالا چه شده که می خواهید نظرتان را تغییر دهید؟

یک تجربه ناکام بود و یک اشتباه بود.

شما همچنین خواستار انتخابی شدن تعیین والی ها شده اید که هدفش جلوگیری از اعمال نفوذ دولت مرکزی در ولایات است. اما به هر صورت دولت مرکزی می تواند اعمال نفوذ کند تا کسی به مقام ولایت در یکی از ولایات برسد.

مسئله تعامل مرکز با ولایات چیزی نیست که ما آن را نفی کنیم. اما اینکه همه تصامیم در مرکز گرفته می شود و مردم در آن چه سهمی دارند، مثل این که در وضعیت موجود همه تصامیم در مرکز گرفته می شود و مردم در آن نقشی ندارند، این نوع نظام نتیجه نمی دهد.

آقای عبدالله شما گفته اید که اگر در انتخابات پیروز شوید می خواهید یک دولت ملی تشکیل بدهید. شما چگونه می خواهید مشارکت ملی را که مد نظر تان است، تأمین کنید؟

ابتدا با تیمی که به اهداف ملی و منافع ملی تعهد داشته باشد. در قدم دوم با تغییر نظام و اداره از طریق مجرای قانونی اش که تعدیل قانون اساسی افغانستان است. شما می دانید که تعدیل قانون اساسی ایجاب تدویر لویه جرگه را می کند. انشاء الله با دعوت لویه جرگه و از مجرای قانونی به این هدف خواهیم رسید.

اگر شما در انتخابات پیروز شوید سهم اقوام در دولت شما چگونه خواهد بود؟

در ساختار حکومت بیشتر شایسته سالاری باید مد نظر باشد اما، به این هم معتقدم که در همه اقوام افراد شایسته وجود دارند. پس تعادل میان کفایت کاری و حضور همه اقوام شخصیت های خود را در نظام دخیل ببینند خودشان را عضو نظام فکر کنند، یک تعادلی را ایجاب می کند که طبعا باید مد نظر گرفته شود.

شما از لزوم مشارکت ملی در دولت صحبت کردید. درحالی که در زمان تصدی وزارت خارجه توسط شما، بیشتر کارمندان این وزارتخانه از یک ولایت افغانستان بودند. به همین دلیل وزیر خارجه ای که بعد از شما آمد، اولین کارش اصلاح ترکیب قومی کارمندان این وزارتخانه بود.

من درباره وزیر خارجه تبصره ای نمی کنم. خود ایشان بعدها به من گفتند که برداشت شان از وزارت خارجه آن چیزی نبود که قبل از تصدی این وزارت خانه داشت. تبصره های در هر مورد صورت می گرفت اما واقعیت ها کاملا چیز دیگری بود. البته یک تعداد احزاب که فکر می کردند اقوام در انحصار آنهاست، عدم حضور افراد خودشان را به معنی عدم حضور اقوام تعبیر می کردند.

شما قبلا از آقای کرزی انتقاد کرده اید که مجاهدین را از قدرت دور می کند. در عین حال خودتان هم سابقه جهادی دارید. اگر شما به قدرت برسید، سهم مجاهدین در کابینه ای که تشکیل خواهید داد، چقدر خواهد بود؟

عدم توجه به مجاهدین را طی چند سال گذشته یک مسئله و یک نقص می دانم. سرنوشت اینها چیست، چگونه برای آنها کاریابی کنیم، چگونه می توانیم آنها را در ارگانهای دفاعی ملی جذب کنیم، چگونه زمینه های یادگیری حرفه های مختلف را برای آنها فراهم کنیم و بالاخره باید به آنها بگوییم که تشکر، شما کارتان را انجام دادید، حالا شما می دانید و کارتان؟ بالاخره باید بدانیم که یک نسل یا دو نسل تمام عمرشان را وقف دفاع کردند.

در کابینه چه، در کابینه هم کوشش خواهید کرد وزیری از میان مجاهدین انتخاب کنید؟

قسمی که گفتم شایستگی یک اصل خواهد بود. ولی همه مردم افغانستان از همه گوشه های کشور و از همه اقشار، با در نظر داشت تنوعی که وجود دارد، که این باعث قوت کشور می شود، باید در کابینه تمثیل صورت گیرد.

آقای عبدالله، اگر شما در انتخابات پیروز شوید، رابطه افغانستان و آمریکا را چگونه تنظیم خواهید کرد؟ آیا آمریکا همچنان متحد استراتژیک افغانستان باقی خواهد ماند؟

من فکر می کنم که آمریکا همچنان به عنوان یک دوست افغانستان باقی خواهد ماند و رابطه افغانستان و ایالات متحده آمریکا اهمیت خاص خواهد داشت. چون بیشترین کمک ها را امروزه به افغانستان ایالات متحده آمریکا می کند. چه در عرصه نظامی و چه در عرصه اقتصادی.

شما قبلا از بی طرفی افغانستان صحبت کرده اید. درحالیکه پیمان همکاریهای استراتژیک افغانستان و آمریکا را خود شما امضا کرده اید.

یک بحث ملی را در رابطه به بیطرفی افغانستان به راه می اندازیم. یعنی این تصمیم را باید مردم افغانستان بگیرند. اما با در نظر داشت اوضاع خاص افغانستان و اینکه مدلهایی هم در سطح جهان وجود دارد، این بحث باید در سطح ملی صورت گیرد و به یک نتیجه ای برسیم. نتیجه هرچه باشد.