سیما سمر؛ فعال حقوق بشر

سیما سمر
Image caption سیما سمر

سیما سمر، نخستین زنی که در کابینه پس از طالبان در افغانستان حضور یافت، به عنوان یکی از چهره های مطرح مدافع حقوق بشر و حقوق زنان شناخته می شود.

خانم سمر یکی از انگشت شمار زنان افغان است که پست های مهمی را در دولت افغانستان و در بیرون از دولت کار کرده و جوایز متعدد داخلی و بین المللی دریافت کرده است.

او به اجرای برنامه "عدالت انتقالی" در افغانستان تاکید دارد؛ برنامه ای که زمینه را برای محاکمه شماری از فرماندهان با نفوذ جهادی که به نقض قوانین جنگی در جریان سالهای جنگ داخلی افغانستان متهم هستند، فراهم می کند.

خانم سمر با آنکه تحصیلات عالی خود را در رشته پزشکی انجام داده، اما بیشتر عمر خود را در عرصه حقوق بشر و حقوق زنان کار کرده است.

او متعلق به قوم هزاره است و در سال ۱۹۵۷ میلادی در ولایت غزنی افغانستان به دنیا آمد. پس از آن به کابل آمد و آموزش عالی خود را در بخش پزشکی در دانشگاه کابل به پایان رساند.

اردوگاه های مهاجران

سیما سمر در جریان حضور شوروی سابق در افغانستان، به پاکستان مهاجر شد.

او در یک اردوگاه مهاجران در پاکستان، به کار پزشکی آغاز کرد و بعدتر در سال ۱۹۸۷، بیمارستانی را برای زنان باز کرد.

خانم سمر آرام آرام برای توسعه کارهای حقوق بشری و پزشکی خود، توجه شماری از نهادهای بین المللی را جلب کرد و به گشایش مراکز درمانی و مکاتب دخترانه در داخل افغانستان پرداخت.

او بارها از پاکستان به افغانستان می آمد و منابع نزدیک به خانم سمر می گویند که در کل، ده کلینک صحی، چهار بیمارستان برای زنان و کودکان و شماری از مکاتب را در مناطق دورافتاده افغانستان ایجاد کرد که حدود هفده هزار دانش آموز در آن درس می خواندند.

Image caption خانم سمر سالها در بیرون از افغانستان بسر برد

خانم سمر همچنین به کارهای امدادرسانی و کمک به سوادآموزی در افغانستان آغاز کرد و در ضمن، به خانواده های افغان در مورد حفظ الصحه و برنامه ریزی خانوادگی آموزش می داد.

حضور در کابینه

فعالیت های حقوق بشری خانم سمر به این شکل تا سال ۲۰۰۲ ادامه یافت، زمانی که اجلاس بزرگ افغانها در شهر بن آلمان – پس از فروپاشی رژیم طالبان – او را به عنوان معاون دولت موقت به رهبری حامد کرزی در افغانستان انتخاب کرد.

خانم سمر زمانی که این خبر در رسانه ها منتشر شد، در کانادا بود.

او به افغانستان آمد و بعدتر به عنوان وزیر زنان تعیین شد. اگرچه حضور زنان در کابینه های افغانستان سابقه داشته است، اما پس از سالهای جنگ داخلی و بعد از حاکمیت طالبان در افغانستان، این نخستین بار بود که یک زن وارد کابینه افغانستان می شد.

درلویه جرگه ای اضطراری که آقای کرزی را برای دو سال به عنوان رئیس دولت انتقالی برگزید، خانم سمر خود را برای معاونت لویه جرگه نامزد کرد و در رقابت با یازده نامزد دیگر برنده شد و معاون صبغت الله مجددی در لویه جرگه یا همایش بزرگ ملی شد.

پس از پایان کار اداره موقت در افغانستان، خانم سمر به عنوان رئیس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان تعیین شد؛ کمیسیون که گزارشدهی و نظارت بر وضعیت حقوق بشری در سراسر افغانستان، از وظایف اصلی آن است.

سیما سمر در سال ۲۰۰۵ میلادی، از میان سی نامزد بین المللی، به عنوان گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور سودان معرفی شد و تا حالا در این پست نیز کار می کند.

او همچنین در سال ۲۰۰۸، از سوی دولت افغانستان، رسما برای پست کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر نامزد شد، اما به این مقام نرسید.