طاهر یولداش که بود؟

طاهر یولداش
Image caption هدف اصلی آقای یولداش تاسیس حکومت اسلامی در ازبکستان بود

منابع اطلاعاتی پاکستان اعلام کرده اند که طاهر یولداش، رهبر حرکت اسلامی ازبکستان در مناطق قبایلی پاکستان کشته شده است.

آقای یولداش از چند سال به این سو فعالیت های خود را در افغانستان و پاکستان سازماندهی می کرد و به گفته مقامات افغان، افراد تحت رهبر او در برخی از ناآرامی های مناطق شمالی افغانستان دست داشته اند.

افراد این گروه در کنار شورشیان وابسته به طالبان و گروه القاعده با نیروهای بین المللی مستقر در افغانستان، نیروهای افغان و پاکستانی می جنگند.

هدف اصلی این گروه برقراری حکومت اسلامی در کشور ازبکستان است.

مقامهای پاکستانی گفته اند که آقای یولداش حدود یک هفته پیش در پی حمله هوایی آمریکا در شمال غرب پاکستان زخمی شد و در روزهای اخیر درگذشت.

'حرکت اسلامی ازبکستان'

طاهر یولداش از رهبران عمده جنبش اسلامگرایان آسیای میانه شمرده می شد و افراد تحت امر او عمدتاً ازبک، تاجیک و قرقیز هستند.

طاهر یولداش در سالهای ۱۹۹۰ میلادی فعالیت سیاسی خود را آغاز و در ۲۴ سالگی خود را "امیر نمنگان" در ازبکستان اعلام کرد.

او پس از آن در سال ۱۹۹۱ میلادی با دهها جنگجوی طرفدار خود، که بیشتر جوانان اوزبک بودند، به دفتر والی/استاندار نمنگان و شماری از تاسیسات دولتی حمله و "حکومت اسلامی" خود خوانده خود را در دره فرغانه اعلام کرد.

اما این فعالیت های او بزودی از سوی دولت تاشکند سرکوب شد.

طاهر یولداش در اواخر ۱۹۹۱ از نظرها ناپدید شد. گفته می شود آقای یولداش برای چند سال در افغانستان فراری بوده است.

این رهبر جنبش اسلامی ازبکستان در شهرهای کابل و پشاور در پاکستان قرارگاههایی برای خود ساخت و به آموزش زبان عربی و فارسی پرداخت.

او حزب "حرکت اسلامی ازبکستان" را در سال ۱۹۹۶ میلادی در تبعید بنیاد گذاشت و نبردهای مسلحانه خود را در سالهای ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰ میلادی در دره فرغانه، منطقه نزدیک به مرزهای قرقیزستان و تاجیکستان بار دیگر آغاز کرد.

در این سالها شهرهای اندیجان، فرغانه، سمرقند و نمنگان به مراکز عمده نیروهای اسلامگرای ازبک مبدل شد.

اگرچه طاهر یولداش پس از آن که ازبکستان بیرون رانده شد، دیگر موفق به ورود به این کشور نشد، اما فعالیت های خود را عمدتاً از افغانستان و پاکستان سازمان دهی می کرد.

زمانی که جمعه نمنگانی، رهبر نظامی حرکت اسلامی ازبکستان در سال ۲۰۰۱ میلادی در نبرد با نیروهای تحت امر ژنرال عبدالرشید دوستم، رهبر جنبش ملی اسلامی افغانستان در شمال این کشور کشته شد، طاهر یولداش فرماندهی نظامی گروه خود را به دوش گرفت.

پس از آن آقای یولداش هم رهبر سیاسی و هم فرمانده نظامی حرکت اسلامی ازبکستان بود. او از مخالفان سرسخت دولت به رهبری اسلام کریم اوف در ازبکستان بود.

ارتباط با القاعده

شبه نظامیان ازبک اگرچه از سالها پیش فعالیت های خود را در شمال افغانستان آغاز کرده بودند، اما پس از سقوط شمال این کشور به دست طالبان، فعالیت های مسلحانه آنان به گونه گسترده تر و واضح تر آغاز شد.

نیروهای فراری ازبک در مناطق "دهدادی" و "سیدآباد" در نزدیکی شهر مزار شریف در شمال افغانستان مستقر شدند و گروه طالبان منبع عمده مالی و تسلیحاتی آنان بود.

پس از سقوط طالبان در سال ۲۰۰۱ میلادی، شبه نظامیان تحت امر طاهر یولداش به مناطق قبائلی پاکستان منتقل و حدود ۲۰۰ تن آنان در آنجا مستقر شدند.

اگر چه طاهر یولداش در این سالها در پیامهای خود می گفت که نیروهای تحت امر او هنوز توانایی تهاجمی خود را حفظ کرده اند، اما به نظر می رسید که این نیروها کم کم در درون شبه نظامیان طالبان و گروه القاعده حل شدند. فرماندهی شبه نظامیان ازبک هم عمدتاً به دست طالبان و رهبران گروه القاعده افتاد.

با این همه، اگر کشته شدن آقای یولداش واقعیت داشته باشد، این تحول مهمی در مبارزه با تندروان اسلامگرا در منطقه شمرده می شود.

مطالب مرتبط