اظهارات ژنرال مک کریستال و شرایط پیچیده افغانستان

سرباز آمریکایی در نورستان (عکس از آرشیو)
Image caption سرباز آمریکایی در نورستان

ژنرال استنلی مک کریستال، فرمانده آمریکایی نیروهای ناتو در افغانستان در یک سخنرانی در مرکز بین المللی مطالعات استراتژیک در لندن، اوضاع افغانستان را رو به وخامت تعریف کرد و گفت شانس موفقیت در این ماموریت مشروط به شناخت بهتر وضعیت و مردم این کشور است تا به نیاز ها و خواست های شان پاسخ داده شود.

او گفت از سال 2001 در افغانستان رفت و آمد داشته و این کشور را می شناسد، اما اذعان کرد، هر چه بیشتر آنرا مطالعه می کند متوجه می شود که آنرا کمتر می شناسد.

او پیش از این در ارزیابی اش از اوضاع افغانستان از رحیم وردک وزیر دفاع این کشور اینگونه نقل کرده بود:" پیروزی در حیطه عملکرد ماست. که ما براساس درسهایی که آموخته شده، دوباره خود را برای پاسخ گویی به نیازها متعهد کنیم... من این پیش داوری های رسانه ها را رد می کنم که می گویند افغانستان قبرستان امپراتوری هاست و تلاشهای آمریکا و ناتو رو به شکست است...مردم افغانستان شما رابه چشم اشغالگران نمی بینند، آنچه که در محور تبلیغات دشمن قرار دارد..."

او افزود مردم در روستاههای افغانستان اهل عمل هستند و می یبینند که شما چی می کنید تا بر اساس آن تصمیم بگیرند که در کنارتان بیاستند یا نه.

او از یک روستایی نقل قول کرد که پس از یک عملیات از او پرسیده بود، آیا این اینجا می مانید؟ پاسخ داده بود، بلی. روستایی با بی اعتمادی گفته بود، پیستر هم چنین گفته بودید اما به قول تان عمل نکردید. او گفت حالا یک بحران اعتماد میان مردم و حکمت و نیرو های بین المللی بوجود آمده است.

چهار طرح برای رفع بحران

ژنرال مک کریستال در سخنرانی اش در لندن بیشتر از هرچه بر دو نکته کلیدی تاکید داشت: حفاظت مردم از شورشیان و بازداشتن طالبان از بازگشت به قدرت.

قای مک کریستال برای بهبود اوضاع و رفع بحران پیشنهادات تازه اش را در چهار زمینه متمرکز کرده است:

اول، تقویت همکاری موثر با ارتش و پلیس افغانستان از راه افزایش تعداد و امکانات آن تا حدی که بتواند رهبری عملیات را به دست گیرد. دوم، اولویت دادن به حکومت داری شفاف و جوابده در هیأت و روش های رسمی و سنتی آن. سوم، بدست گیری ابتکار عمل از شورشیان و متوقف کردن جریان توسعه یابنده آنها. چهارم، استقرار نیروی کافی در مناطق آسیب پذیر برای حفاظت مردم.

Image caption ژنرال مک کریستال فرمانده نیروهای ناتو در افغانستان

شناخت نیازها

متناسب با پیچیدگی اوضاع و حضور مردم در روستاها، این فرمانده آمریکایی می گوید، در این کشور نظام بسیار پیچیده قومی و قبیله ای وجود دارد و لازم است پیش از هر عملی نیازها و خواست های مردم را به درستی درک کرد.

اما او تاکید می کند که افزایش شورش ها عدم تحقق برخی خواست های عملی یا غیر واقعبینانه مردم، بحران اعتماد میان مردم، حکومت و جامعه بین المللی بوجود آورده است .

ژنرال مک کریستال در این سخنرانی خود به عنوان مثال از پیچیدگی ها در این کشور گفت، که اگر شما بخواهید یک چاه در یک روستا حفر کنید، باید همه حساسیت ها را در نظر بگیرید: این که چاه در زمین چه کسی حفر شود، کنترل آب آن با کی باشد، نهاد قراردادی اجرای این پروژه چه کسی باشد، و ده ها سوال دیگر. اگر اینها را در نظر بگیرید تحقق این پروژه عملی نیست و راضی کردن همه، کار ساده ای نیست.

امنیت از کجا می آید؟

ژنرال مک کریستال گفت اکثریت مردم افغانستان خواهان بازگشت طالبان به قدرت نیستند. برای تامین امنیت همکاری مردم نیاز است . امنیت از خود مردم سر چشمه می گیرد. امنیت با کشتن تعداد بیشتر طالبان، با افزایش تعداد عملیات نظامی یا اعمار دیوارهای بلند به اطراف تان به دست نمی آید تا اینکه مردم با شما همکار نشوند.

او طرح های تشکیل گروه های محلی برضد شورشیان را در عراق عملی کرد که نتیجه مثبت داد و گفته می شود چنین افکاری را در مورد افغاننستان نیز دارد اما به صورت شفاف درباره آن تاکنون سخن نزده است.

او گفت، وقتی اطلاعات جاسوسی به دست می آید که مثلا ده شورشی در یک محل جمع شده ما عملیات می کنیم، متوجه می شویم که دو نفشان را از بین برده ایم، بر اساس این حساب هشت تن دیگر باقی می ماند. تصور این خواهد بود که شماری از آنها به دلیل عملیات و کشته شدن، جنگ را ترک کند اما اطلاعات بعدی نشان می دهد این شور شیان هشت یا دوازده یا حتی بیست تن شده اند. چرا؟ برای اینکه هر شورشی پدر، برادر، عمو و سایر اقارب دارد؛ با مرگ او همه انتقام جو می شوند و به جمع شورشیان می پیوندند.

چرا شورش افزایش یافته است؟

ژنرال مک کریستال گفت: جنگجویان برای تامین هزینه زندگی به درآمد نیاز دارند. من با یقین می توانم بگویم از پنجاه تا هشتاد درصد شان به همین دلیل از سوی طالبان استخدام می شوند. اگر ما فرصت کار و زمینه درآمد برایشان مساعد کنیم من با یقین کامل می گویم تعداد بسیار زیاد شان از جنگ دست می کشند. البته در آنجا باند هایی هم است که اگر یک بار عضو آن شدید، خروج از آن ناممکن است.

آیا سرباز بیشتر نیاز خواهد بود؟

با توجه به برداشت ژنرال مک کریستال از وضعیت در افغانستان، نباید عملیات نظامی در مقایسه با استقرار نیرو برای حفاظت مردم و ایجاد زمینه بازسازی و ارائه خدمات رفاهی در اولویت قرار بگیرد.

شاید این حرف تازه ای نباشد و بارها گفته شده اما تازگی آن شاید در این است این بار بر سر یک استراتژی همه جانبه در این زمینه کار ادامه دارد و تا این امر وارد مرحله عمل شود. از او نقل قول شده که از ده تا چهل هزار سرباز تازه مطالبه دارد اما از صحبت در این زمینه برغم پرسش های مکرر امتناع کرد.

ژنرال مک کریستال نیرو و منابع می خواهد تا ظرف سه ماه اول و ظرف یکسال در برابر شورشیان عمل کند و ابتکار را از آنها بدست خود بگیرد. هر چند تضمین نمی کند که راه نظامی را موفق خواهد بود یا نه؟

او می گوید متناسب به شرایط افغانستان و تعریف نو از جنگ و اعتراف به اینکه طالبان شورشیان بسیار مصمم و جدی اند، منابع آنها ناکافی است و عدم هماهنگی و ضعف عملکرد در برخی امور چیره است که به همه آن رسیدگی شود.

هشدار زمانی

نرال مک کریستال گفت: "ارزیابی من به عنوان یک نظامی این است که وضعیت رو به وخامت می رود. مردم هر چه زودتر تصمیم خود را می گیرند، شورشیان نیز تصمیم می گیرند، اما "خوش فرصتی" زیادی نداریم که تصمیم نادرست بگیریم و با تاخیر عمل کنیم. او یکسال آینده را بسیار حیاتی و سرنوشت ساز می داند.

آیا موفقیت حتمی است؟

پاسخ این فرمانده آمریکایی به این پرسش "بلی" است. اما گفت لازمه این کار چرخش به دراماتیک در تعریف مجدد از جنگ افغانستان و نحوه جدید عمل است که او آنرا تغییر "فرهنگ عملیات نظامی" می خواند و می گوید به امکانات نیاز است تا همکاری مناسب و در خورد شان وضعیت میان نیروها ایساف و نیروهای تحت امر آمریکا و سربازان ارتش افغان بوجود آید.

او مثال آورد و گفت: وقتی در بمب گذاری های طالبان مانند حادثه اخیر شاهراه قندهار، غیرنظامیان کشته می شوند، برداشت باید این باشد که طالبان برضد مردم عمل کرده اند و مردم باید از آنها بیزار شده و ازشان فاصله بگیرند، اما مردم به حساب دیگری می گویند: این بمب گذاری برای این بوده که شما این جا هستید اگر شما نباشید بمبی نخواهد بود. شما می گویید ما برای نجات و حفاظت شما آمده ایم. آنها که قربانی داده و ویرانی را شاهدند، می گویند، نه ! شما ازما حفاظت نکرده اید. شما توانایی حفاظت از ما را ندارید. این چنین پیچیدگی اوضاع درافغانستان.

او اضافه کرد: "بر این اساس است که ما می خواهیم به جای عملیات نظامی، به اصل حفاظت از مردم اولویت بدهیم تا اعتماد آنها را جلب کنیم و وظیفه اصلی را به سر رسانیم. باید همه مشترکا عمل کنی و مسولیت مشکلات را مشترکا به عهده بگیریم."

مصالحه یا مبارزه

ژنرال مک کریستال با اشاره به سه گروه شورشیان، شورای کویته یا رهبری طالبان، گروه گلبدین حکمتیار و برخی گروهای ناراضی پشتون تبار گفت، خطرناک ترین آنها شورای کویته است که بلند پروازی تصاحب دوباره قدرت را در سر دارد.

اما او تاکید کرد: که اگر مصالحه با این رهبران طالبان در نظر باشد، این تصمیم سیاسی در سطح حکومت افغانستان و مربوط آنهاست. اما پیشنهاد ما فراهم کردن شرایط زندگی عادی تحت قانون اساسی افغانستان، برای فرماندهان رده پایین و جنگجویان طالبان است که فرصت یابند به خانه های خود برگردند و سرایط زندگی برای شان فراهم شود. نقش منطقه در افغانستان

فرمانده نیروهای ناتو در افغانستان گفت: من تصور می کنم بسیاری از کشورهای منطقه و کمی دورتر با متوقف کردن عبور و مرور تروریستان، به صورت غیر مستقیم به ثبات افغانستان کمک می رسانند.برخی ها در همکاری های اقتصادی سهم دارند. در زمینه آموزش نظامی هم ما از همکاری ها استقبال می کنیم، اما مواردی وجود دارد که ممکن است پاکستان از نظر سیاسی نسبت به آن با حساسیت برخورد کند که باید آن را درمحاسبه ها در نظر گرفت.

ژنرال مک کریستال در مورد ایران گفت، این کشور که همکاری های زیاد اقتصادی و فرهنگی با افغانستان دارد .روابط دو کشور تاثیر گذار است. اگر ایران از روند ثبات در افغانستان حمایت کند وضع به خوبی پیش خواهد رفت، اما اگر از شورشیان حمایت کند، محاسبه بسیار اشتباه آمیزی کرده است.

او در رابطه سوالی که ممکن است هدف از افزایش نیروی بیستر افزایش عملیات در آنسوی مرز و تحت تعقیب قرار دادن رهبران شورای کویته، مشابه به برخورد رهبران القاعده و طالبان در شمال پاکستان با حملات هواپیما های بدون سرنشین است، پاسخ روشنی ارائه نکرد.

مطالب مرتبط