خطر طالبان یا دولت خطر ساز؟ احتمال شکست پس از هشت سال نبرد

با طلوع آفتاب، ترافیک سنگین در خیابانهای خاکی کابل ،رفت و آمد را مشکل می سازد.

در میان ترافیک سنگینِ شهر، گاهی سربازان خارجی نیز سوار بر وسایط نظامی شان دیده می شوند با چهره های خاک آلود و سیما های نه چندان شاد. ازکنار وسایط نظامیان ِ خارجی کاروانهای وسایط مقامات افغان نیز به سرعت عبور می کنند.

موترهای (خودروهای) آخرین مدل، با شیشه های سیاه ضد گلوله که از پاکی و صفایی برق می زنند . با آنکه جاده های کَند و کپر" پر چاله" پایتخت به موتر های آخرین مدل آسیب می رساند اما مسوولان بلنه پایه با بی تفاوتی همه روزه در این خیانها رفت و آمد می کنند و سالهاست که سیمای جاده های پایتخت تغییر نکرده است.

اکثر نقاط کشور جنگزده افغانستان به عصر حجر می ماند، حتی کابل پایتخت این کشور از زیربناهای ابتدایی محروم است. این در حالی است که دهها خانه مسکونی که به "کاخهای تریاک"شهرت یافته اند و نیز مراکز تجارتی به عنوان شواهدی از پول های ناشی از تجارت غیر قانونی مواد مخدر و فساد اداری در کابل و سایر شهر های این کشور سر برافراشته اند.

افغانستان پنجمین کشور فقیر در جهان است و در عین حال در فهرست سازمان بین المللی دیده بان شفافیت و ضد فساد در جهان درردیف پنجم قرار دارد.

هشت سال پیش به دنبال حملات یازدهم سپتامبر در آمریکا، نیروهای اتلاف بین المللی برهبری آمریکا برای سقوط رژیم طالبان و نابودی شبکه القاعده وارد افغانستان شدند به این امید که بتوانند طالبان را محو و خطر القاعده را برای همیشه از بین ببرند. اما هشت سال بعد فرماندهان نظامی و رهبران سیاسی آمریکا و متحدان آن از خطر شکست احتمالی در افغانستان سخن می گویند. و اما چه عواملی موجب شده است تا نظامیان 42 کشور نیرومند جهان در مبارزه شان در برابر یک نیروی محدود و نامنظم طالبان، این احتمال را مطرح کنند.

فساد مهار ناشدنی در دولت:

یکی از عواملی که گفته می شود کار نظامیان خارجی را دشوار ساخته است موجودیت فساد گسترده در داخل دولت افغانستان است.دولت افغانستان در هشت سال گذشته نه تنها قادر نبوده این فساد گسترده را مهار کند بلکه به گفته برخی از ناظران سیاسی "نیت جدی" نیز نداشته است.

نظامیان امریکایی تاکید می کنند که بزرگترین عامل افزایش بی ثباتی در این کشور و فساد ویرانگردر داخل دولت افغانستان از قاچاق مواد مخدر ناشی می شود. گفته می شود که هم برخی از مقامات دولتی افغان از قاچاق مواد مخدر سود می برند و هم پول ناشی از این تجارت، یکی از منابع تمویل طالبان است. به نظر می رسد امریکایی ها اکنون دریافته اندکه پیشرفت نظامی در جنگ افغانستان میسر نخواهد شد مگر اینکه یک دولت با کفایت و شفاف در این کشور بر سر قدرت بیاید.

دولت نا کار آمد:

از سقوط رژیم طالبان تا کنون جامعه جهانی در راس ایالات متحده امریکا نه تنهامبارزه با شورشیان مخالف مسلح دولت و القاعده را در دست داشته بلکه رهبری بازسازی، اقتصاد ، حمایت های سیاسی و بین المللی افغانستان را نیز بر عهده گرفته است.

در این هشت سال نه تنها ده ها هزار سرباز خارجی سرگرم دفاع از دولت افغانستان بوده اند بلکه آمریکا و متحدین اروپایی آن برای حفظ پرستیژ این دولت در مجامع جهانی و قانع کردن کشور های کمک کننده برای کمک به باز سازی این کشور نیز تلاش کرده اند. اما با آن هم نه تنها در عرصه نظامی پیشرفتی بدست نیامده بلکه در عرصه داخلی نیز مردم از صرف کمک های هنگفت جامعه جهانی در افغانستان ناراضی بوده اند.

همچنین به گفته ناظران تحولات افغانستان ادامه فساد در دستگاه دولتی افغانستان، شکست این دولت در حکومت داری بهتر، و به کار گیری وزرا و والیان نا کارآمد ، نه تنها نارضایتی عمومی را علیه دولت افغانستان بر انگیخته بلکه ذهنیت افغانها در مورد حضور نیروهای خارجی رانیز دگرگون کرده و آب به آسیاب مخالفین ریخته است.

جامعه جهانی و در راس ایالات متحده امریکا برای اینکه بتواند راه حلی برای برون رفت بحران افغانستان بیابد هر سال بر استراتژی نظامی و سیاسی اش در افغانستان تجدید نظر می کند. اما در تدوین و تحقق این استراژی ها دولت افغانستان نه تنها هیچ نقشی نداشته بلکه هیچ سهم ومسوولیت روشنی را نیز بر عهده نگرفته است.

دولت نو با سیاست کهنه

به دنبال انتخابات جنجال برنگیز ماه اگست ریاست جمهوری درافغانستان، به احتمال زیاد حامد کرزی که نسبت به سایر نامزد ها جلوتراست برای پنجسال آینده رییس جمهور افغانستان خواهد بود.

اکنون نگرانی اصلی که در حلقات داخلی و خارجی در افغانستان مطرح می شود این است که دولتی که نتواسته درهشت سال گذشته در مبارزه علیه تروریسم و طالبان به دستیار اصلی جامعه جهانی مبدل شود چگونه خواهد توانست برای جلوگیری از شکست احتمالی ناتو و امریکا در افغانستان نقشی را بر عهده گیرد.

رییس جمهور حامد کرزی نیز چندی پیش در یکی از کنفرانس های خبری خو د اظهار داشت که در صورت انتخاب مجددش هیچگونه تغییری در سیاستش به وجود نخواهد آمد و برای مصلحت های بیشتر سیاسی تن خواهد داد.

کارشناسان می گویند با آنکه گفته می شود که آقای کرزی تلاش می کند شخصیت هایی مثل علی احمدجلالی " وزیر داخله سابق"، دکتر اشرف غنی احمدی زی و انوارالحق احدی " وزرای مالیه سابق"، ، زلمی خلیل زاد" سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل" و حتی دکتر عبدالله عبدالله رقیب اصلی اش در انتخابات را ، در دولت آینده شامل سازد اما انتظار نمی رورد بتواند برخی از وزرا و والیانی را که به دست داشتن در فساد و بی کفایتی در مدیریت و دست داشتن در تجارت غیر قانونی مواد مخدر متهمند از تیم کاری آینده خود حذف کند.

دولت مشروع یا نامشروع

یکی از سوالهای اصلی دولت آینده افغانستان، مشروعیت است. انتخابات ماه آگست ریاست جمهوری در افغانستان و اتهامات تقلب گسترده در آن ،از هم اکنون مشروعیت دولت آینده را نه تنها در میان مردم این کشور زیر سوال برده و پرستیژ آنرا از هم اکنون در میان مردم کاهش داده بلکه جامعه جهانی را نیز نسبت به این مساله متردد ساخته است.

در چنین وضعیتی کارشناسان پیش بینی می کنند که دولت بعدی افغانستان به رهبری حامد کرزی در پنجسال آینده نه تنها مجبور خواهد بود با مشکلات و مخالفت های داخلی دست و پنجه نرم کند بلکه این وضعیت دشوار مانع آن خواهد شد تا مناسبات گرم سابق خودر ا با جهان به ویژه امریکا حفظ کند. به نظر نمی رسد کشور های عضو ناتو نیز در چنین اوضاع واحولی حاضر به اعزام نیروهای بیشتر و بذل کمک های مالی بیشتر به افغانستان شوند.

سه انتظاراصلی از دولت آینده

کارشناسان این تئوری را نیز مطرح می کنند که دولت به رهبری آقای کرزی نیز به اندازه طالبان در شکست برنامه های جامعه بین المللی برهبری امریکا در افغانستان نقش داشته است. زیرا دولتی که باید در هشت سال گذشته همکار جدی جامعه جهانی در افغانستان می بود نه تنها نتوانست از عهده دولت داری خوب بدر شود بلکه با عدم کارآیی اش در حکومت داری بهتر و از دست دادن حمایت مردمی ، زمینه ساز شکست احتمالی جامعه جهانی در افغانستان می شود.

به نظر می رسد جامعه جهانی تنها کاری که از دولت آینده افغانستان می خواهد این است که بتواند با مخالفانش به ویژه طالبان نه در حرف بلکه در عمل کنار آید و زمینه یک مشارکت طالبان در دولت را فراهم کند. برای محو و کاهش فساد گسترده در دستگاه دولت دست به اقدامات قاطع و عملی بزند و مشکلاتش را به همسایگانش به ویژه پاکستان حل و فصل کند. دولت اینده افغانستان باید این توانایی را در خود ایجاد کند تا به این سه انتظار پاسخ عملی بدهد. خطر طالبان یا دولت خطر ساز:

به باور تحلیلگران بدون شک هشت سال بعد از هجوم نیروهای اتلاف بین المللی در افغانستان همانگونه که آمریکایی ها نیاز به تغییر درا ستراژی شان را درک کرده اند دولت آینده افغانستان نیز باید چنین نیازی را درک کرده باشد. به نظر می رسد در هشت سال گذشته، ناکامی دولت افغانستان در حکومت داری بهتر، فساد گسترده در دولت و ناتوانی آن در ایجاد هماهنگی لازم بانیروهای خارجی به اندازه تهدیدطالبان برای این کشور خطر ساز بوده و زمینه ساز شکست سیاست های جامعه بین المللی در افغانستان بوده است.

مطالب مرتبط