گره کور انتخابات و چانه زنی های سیاسی

عبدالله و کرزی
Image caption با خودداری عبدالله از رفتن به دور دوم انتخابات، آقای کرزی در میدان رقابت تنها مانده است

در بیستم آگوست، وقتی میلیونها افغان به پای صندوقهای رای رفتند، شاید هیچ یک از آنها فکر نمی کردند که دومین انتخابات ریاست جمهوری در تاریخ این کشور با چنین سرنوشتی مواجه شود.

عبدالله عبدالله یکی از دو نامزد انتخابات با اعلام اینکه در دور دوم شرکت نخواهد کرد، این روند را با چالش جدی مواجه کرد.

انتخاب یعنی گزینش یکی از چند یا حد اقل دو گزینه. مردم به پای صندوقهای رای می روند تا یکی از چند نامزد یا یکی از دو نامزد را برگزینند یا با انتخاب یکی دیگری را رد کنند.

آقای عبدالله در انتخابات افغانستان یکی از دو گزینه برای رای دهندگان افغان بود که حالا نیست. در این صورت آیا برگزاری دور دوم انتخابات محلی از اعراب دارد؟

اما این سوال اصلی نیست بلکه مبنایی است برای سوالهای به مراتب جدی تر دیگر از جمله اینکه حتی اگر انتخابات برگزار شود؟ آیا کسی حاضر است در انتخاباتی که تنها یک نامزد دارد شرکت کند؟ و مهم تر از آن اینکه آیا انتخابات با یک نامزد مشروعیت بخش است؟

جدا از اینکه این اقدام آقای عبدالله تا چه حدی مبنای قانونی دارد یا نه، آنچه در عمل دیده می شود این است که این اقدام عبدالله اوضاع سیاسی افغانستان را بسیار بیشتر از آنچه تصور می شد، پیچیده کرد.

افغانستان کشوری است که سخت به تقویت روحیه همگرایی ملی نیاز دارد. هم سیاست مداران افغان هم مقام های بین المللی و کشور های درگیر در مساله افغانستان و مردم این کشور به خوبی می دانند که کمترین بی توجهی به این مساله می تواند این کشور را با تجارب تلخی روبرو کند.

تنها ویژگی کنفرانس بن که توانست این کشور را در مسیر تازه ای قرار دهد توجه به ویژگی های خاص افغانستان و اهمیت دادن به آن بود.

بعد از کنفرانس بن نیز مواردی دیده شد که اصل تاکید بر وفاق ملی و تقویت روند همگرایی ملی مورد نظر بود و این روند ادامه داشت.

این بار چه؟ آیا باز هم باید به سراغ یافتن یک راه حل سیاسی رفت راه حلی که حتی اگر غیر قانونی هم باشد؟ اما چون روند وفاق ملی و همگرایی ملی را تقویت می کند مجاز و موثر است؟ به نظر می رسد افغانستان در مرحله دشواری قرار گرفته است.

کابل شب های مضطربی دارد. "کرسی نشینان" کابل تا دیرگاه بیدارند، رای زنی های جدی ادامه دارد و نتیجه مشخص نیست.

راه حل قانونی

مسئولان کمیسیون انتخابات، ماده های قانون را یک و دو می کنند و در مشورت با حقوقدان ها می خواهند مطمئن شوند که هنوز هم می توانند انتخابات را برگزار کنند.

آنها می گویند اگر نامزدی نمی خواست در انتخابات شرکت کند، زمانی معینی برای انصراف داشت که سپری شده است.

آقای کرزی در واکنش به اقدام اخیر عبدالله عبدالله اظهار امیدواری کرده که کمیسیون انتخابات بتواند انتخابات را برگزار کند.

هیلاری کلنتن وزیر خارجه آمریکا گفته است، کناره گیری آقای عبدالله مشروعیت انتخابات را زیر سوال نمی برد.

آخرین اظهارات مسئولان کمیسیون انتخابات نیز حاکی از این است که دور دوم انتخابات باید برگزار شود، تا یک روند دموکراتیک و قانونی نا تمام نماند و رسم بر این نشود که از این پس هر سیاست مداری بجای تن دادن به قانون راه های میان بر سیاسی را در پیش گیرد.

راه حل سیاسی

در کنار جستجوی راه های قانونی برون رفت از این بحران، رای زنی در مورد یافتن یک راه حل سیاسی نیز همچنان ادامه دارد.

یکی از راه حل سیاسی مطرح این است که باز کردن این گره کور را نیز باید به عهده دادگاه عالی افغانستان گذاشت.

دادگاه عالی در گذشته نیز در چنین مواردی حرف آخر را زده است، مثلا براساس قانون اساسی افغانستان، دوره کاری آقای کرزی در اول ماه جوزا/ خرداد پایان یافت، اما دادگاه عالی زمان کاری آقای کرزی را تا زمان مشخص شدن نتیجه انتخابات، تمدید کرد.

در آن زمان نیز کسانی که با رای دادگاه عالی موافق نبودند، اعلام کردند که به خاطر مصلحت ملی و نیاز افغانستان به همگرایی ملی این تصمیم را می پذیرند.

اما این بار هم چنین خواهد شد؟ آیا دولتی که برمبنی چنین حکمی قوام یابد، مقتدر و مشروع خواهد بود؟

غرب و آمریکا

Image caption اکنون یکی از پرسش ها این است که آیا دور دوم انتخابات برگزار می شود یا نه

مشروعیت دولت افغانستان برعلاوه افغانها برای کشورهای غربی نیز بسیار مهم است، دولتمردان غربی نمی توانند افکار عامه را برای حمایت از افغانستان قانع کنند مگر اینکه حمایت آنها حمایت از نظام مشروع و قانونی باشد.

گوردون بران نخست وزیر بریتانیا در واکنش به اقدام اخیر عبدالله، گفته است، حالا آنچه مهم است، این است که شاهد تشکیل یک دولت خوب در افغانستان باشیم که بتواند با فساد مبارزه کند و حاکمیت را در مناطق دور دست افغانستان تامین کند.

آگاهان مسایل سیاسی در افغانستان اظهارات آقای براون و خانم کلنتون را متقاوت معنی می کنند. باور غالب در میان آگاهان مسایل سیاسی این است که آمریکا بیشتر طرفدار تقویت رفتار های قانونمند و نهاد های قانونی مانند کمیسیون مستقل انتخابات است و بی میل به برگزاری دور دوم انتخابات نیست.

اما برای بخش دیگر از جامعه جهانی مشروعیت و اقتدار نظام آینده مهم تر است حتی اگر این مشروعیت از طریق توافق به یک راه حل سیاسی ممکن باشد.

کدام یک از این دو راه دشوار در پیش گرفته خواهد شد؟ جواب هرچه باشد در چند روز آینده روشن خواهد شد، اما بدون شک پیامد گزینش هر کدام از این دو راه، برای آینده افغانستان بسیار حیاتی و سرنوشت ساز است.

مطالب مرتبط