43 دقیقه شلیک، "امین را پشت قصر دفن کردیم"

Image caption نمای قدیمی قصر دارالامان(تاج بیک) 30 سال پیش حفیظ الله امین در این قصر کشته شد

رستم تورسولوکوف، شهروند ازبکستان، در سال 1358 خورشیدی افسر ارتش شوروی سابق بود، او یکی از افسرانی بود که در ماموریت حمله به قصر دارالامان بود که در نتیجه آن حفیظ الله امین دبیرکل حزب دموکراتیک خلق افغانستان و رئیس جمهوری آن کشور با دو پسرش کشته شدند.

با آنکه سی سال از این حادثه می گذرد اما افغانها در مورد جزئیات این حادثه چیز زیادی نمی دانند، از جمله اینکه حمله چطور سازماندهی شده بود، دقیقا چند نفر در این حادثه کشته شدند و جسد کشته شدگان از جمله حفیظ الله امین در کجا دفن شدند؟

این افسر پیشین ارتش شوروی بعد از سی سال جزئیاتی را در مورد این حادثه از جمله محل دفن حفیظ الله امین برزبان آورد. در زیر مصاحبه بی بی سی با رستم توسلوکوف را می خوانید، این مصاحبه در برنامه ویدنیس witness انجام شده و بی بی سی در این برنامه نجیبه زیری را که در هنگام حمله به قصر تاج بیک 11 ساله بود، نیز دعوت کرده بود تا او نیز سوالاتی را از رستم بپرسد.

افسر ارتش سرخ در آغاز از نجیه زیری بسیار عذرخواهی کرد و گفت از آنچه آنشب بر او، خانواده اش و مادرش گذشته است، بسیار متاثر است و او بعنوان یک افسر راهی جز اطاعت از فرمان فرماندهانش نداشته است.

در ششم جدی(دی) سی سال قبل، من جوان 23 ساله بودم و جزء کندکی (گردان) بودم که از مسلمانهای شوروی سابق یعنی ازبک ها و تاجیک ها تشکیل شده بود و ماموریت ما حمله به قصر تاج بیک بود. همه ما لباس افغانی داشتیم به گونه وارد کابل شده بودیم که گویا یک واحد نظامی از شمال افغانستان به پایتخت آمده اند ولی همه ما افسران و سربازان متعلق به ارتش شوروی سابق بودیم.

در روز حمله ما بازو بند های سفید داشتیم این تنها نشانه ای بود که مشخص می کرد ما جزء این نیروهای ویژه هستیم.

چند روز قبل از حمله به قصر و حفیظ الله امین آنجا مستقر شده بودید؟

فقط چند هفته قبل، در پنجم دسامبر بین حفیظ الله امین و شوروی معاهده امضا شد که اجازه می داد کمکهای نظامی شوروی وارد افغانستان شود. و بعد از پنج دسامبر بخشی از نیروهای شوروی شروع کردند به وارد شدند به افغانستان.ما زیر نظر یک افسرا افغان به نام جانداد بودیم و ما بعنوان محافظ وارد افغانستان شده بودیم.

در روز شش جدی، قرار بود حمله ما به قصر تاج بیک ساعت هفت و سی دقیقه شب به وقت محلی آغاز شود اما چون حفیظ الله امین مسموم شده بود، و شک کرده بود که ممکن است اتفاقی بیافتد، چون امین پزشک افغان را خواسته بود و به پزشک شوروی که آنجا بود دیگر اعتمادی نداشت و همچنین تمامی نور افگن های اطراف قصر بر خلاف معمول روشن شدند و این برای ما زنگ خطر بود که ممکن است عملیات افشا شود.

از سوی دیگر بین ما و تیمی از اعضای ک جی بی که در درون قصر بودند، سوء تفاهمی رخداده بود.

چون یا نباید کسی در قصر مسموم می شد و یا اگر مسموم می شدند این مسمومیت باید شدید می بود. اما مسموم شدن امین آنهم در حد کم، او را مشکوک کرد و هر لحظه ممکن بود برنامه حمله به او افشا شود.

( حفیظ الله امین در روز ششم جدی درحالی که شماری از اعضای کابینه اش نیز با او بودند، با خوردن سوپ آلوده به سم، مسموم شده بود او فورا پزشک مخصوصش را خواست و معده اش را شست.)

بنا بر این ما عملیات را 15 دقیقه قبل از زمان مشخص شده شروع کردیم. جانداد کسی بود که مسایل نظامی را خیلی خوب می دانست و ما او را می شناختیم.

Image caption قصر تاج بیک به قصر دارالامان نیز مشهور است، حفیظ الله امین مدتی قبل از کشته شدن به این قصر منتقل شده بود

من یک جوان بیست و سه ساله بودم اما قلبم تکان خورد وقتی به ما دستور دادند که هر جنبنده ای را که در قصر باشد به گلوله ببندید.

این یک دستور نظامی بود، من امروز که سی سال از آن روز می گذرد بسیار برای آنچه(درششم جدی) اتفاق افتاد متاسفم و از تمامی کسانی که در آن حادثه آسیب دیدند عذر می خواهم.

ولی ما آنگونه که دستور بود عمل نکردیم اگر چنان می کردیم باید همه کسانی که در قصر بودند کشته می شدند در حالیکه خوشبختانه چنین نشد.

برخی از شاهدان می گویند، آن شب تمام شب شلیک ادامه داشت درست است؟

نه من دقیقا یادم نیست ولی افراد مسئول که زمان را قید کرده بودند، بعدها گفتند که حفیظ الله امین 43 دقیقه مقاومت کرد.

بعد از ورود ما به قصر و اینکه مسلم شد امین کشته شده، به ما دستور داده شد که با زنان و کودکانی که در قصر هستند و افراد دیگری که آنجا هستند و زنده مانده اند، بامهربانی برخورد کنید. لذا ما لباسهای گرم خود را به آنها دادیم، به کسانی که زنده مانده بودند غذا دادیم و سعی کردیم به آنها کمک کنیم.

بعدا کسانی که در قصر اسیر شده بودند کجا شدند؟

آنها سه روز در قرارگاه ما ماندند، بعدا آنها تحویل دولت افغانستان داده شد.

بیاد دارید آنشب چند نفر در قصر تاج بیک کشته شدند؟

هشت یا نه افغان به شمول حفیظ الله امین که رئیس جمهوری بود، با دو پسرش و خانم وزیر خارجه نیز در میان کشته شده گان بود. البته او (خانم وزیرخارجه) در وضعیت بدی بین ما و کسانی که در درون قصر مقاومت می کردند گیر افتاده بود.

9 سرباز روسی نیز در آن شب کشته شدند.

جسد کشته شدگان از جمله جسد حفیظ الله امین را چه کردید؟ هنوز افغانها در این مورد چیزی نمی دانند.

جسد امین و دیگر کشته شدگان را در قالین پیچانیدیم و آنسوتر از قصر تاج بیک دفن شان کردیم.

چقدر آنسو تر از قصر؟ درهمان نزدیکی ها؟

چند متر آنطرف تر در پشت قصر تاج بیک.

چگونه امین را شناختید؟

در لباس زیر بود خیلی به سادگی شناسایی شد.

گفته می شود باز داشت های گسترده ای هم در آن شب انجام شد درست است؟

فکر می کنم حدود هزار و هفتصد نفر در آن شب باز داشت شدند.

بعد از آن هم شما در افغانستان ماندید؟

بلی من در آنجا بودم اما دیگر با چنان ماموریتی مواجه نشدم.

بعدها درافغانستان شایع شده بود که اگر حفیظ الله امین مقاومت نظامی نمی کرد، بازداشت و محاکمه می شد. یعنی کشته نمی شد؟

ما ماموریتی برای دستگیری کسی نداشتیم.