تنور داغ جنگ سرد، رقابت تسلیحاتی قدرت های بزگ

مجاهدین افغان
Image caption سلاحهای جدید، به مجاهدین فرصت مقاومت جدی تر در برابر شوری سابق داد

هجوم ارتش شوروی پیشین به افغانستان، به زودی پای قدرتهای بزرگ دیگر را نیز به این کشور باز کرد، چیزی که سبب شد افغانستان به داغ ترین میدان جنگ سرد و محلی برای آزمایش مدرن ترین سلاح های ابرقدرتهای جهان بدل شود.

وقتی ارتش سرخ مواضع مجاهدین را با تانک های غول پیکر در هم کوبید، کشورهای حامی مجاهدین، راکت های ضد تانک موسوم به آر پی جی هفت را در اختیار مجاهدین قرار داد و زمانی که بمب افگن های پیشرفته روسی وارد میدان شدند، مجاهدین نیز به چیز تازه ای دست یافتند، استنگر، موشکی که راحتی را از پیلوت ها(خلبانهای) روسی در موقع عملیات سلب می کرد.

در سال 1986 کنگرس آمریکا تصویب کرد که 300 راکت نوع استنگر به مجاهدین در افغانستان داده شود و یک سال بعد، این کمک به هفتصد راکت افزایش یافت. بازی بزرگی به راه افتاده بود، پر سود برای شرکت های سلاح سازی و تعیین کننده برای سیاست مداران کرملین و کاخ سفید.

تغییر تاکتیک؟

خالد فاروقی، از مجاهدین سابق که در حال حاضر نماینده ولایت پکتیکا در مجلس نمایندگان افغانستان است می گوید، این راکتها، توانایی مجاهدین را در برابر نیروهای شوروی بلند برد.

آقای فاروقی می گوید: "زمانیکه 'ده شکه' در اختیار ما قرار گرفت، تشویش(نگرانی) ما از قوای هوایی کم شد، بعدتر سلاح موسوم به زیکو یک پیدا کردیم اما وقتیکه راکت ها در اختیار مجاهدین قرار داده شد، دیگر قطعا نگرانی ها از قوای هوایی رفع شد."

با این حال، شهنواز تنی، وزیر دفاع پیشن افغانستان می گوید که استفاده از راکت های پیشرفته ضد هواپیما، اگرچه موثریت نیروی هوایی را در آغاز کاهش داد، اما جنگنده های هوایی، بعدتر دوباره با تاکتیک های متفاوتی وارد عمل شده و یک بار دیگر ضربات سنگینی را به گروه های مجاهدین وارد کردند.

هنوز اما مشخص نیست که در عمل راکت های استنگر چند بمب افگن روسی را به زمین کوفت. اما گزارشهایی هم وجود دارد که عده ای از این راکت ها فروخته شدند و در اختیار دولت کابل و شاید هم در اختیار شوروی های قرار گرفتند.

شهنواز تنی وزیر دفاع دولت دکتر نجیب می گوید آنها شماری از این راکت ها را از مجاهدین خریدند.

تنور رقابت تنگاتنگ تسلیحاتی فقط نه سال داغ بود و با عقب نشینی روسیه از افغانستان کم کم به سردی گرائید، عده ای معتقدند که آمریکا و غرب در میدان نبرد افغانستان برتری تسلیحاتی اش را برشوروی ثابت کرد و در این صورت دلیلی برای ادامه بازی باقی نمانده بود.

اما شمار دیگر به ویژه افسران شوروی نمی پذیرند که آنها را تکنولوژی برتر غرب عقب زده باشد، بلکه به نظر آنها مصارف کمر شکن اقتصادی این جنگ آنها را ناتوان و سرانجام وادار به خروج از افغانستان کرد.

دلیل شکست روسها هرچه باشد، بدون شک سیاستمداران و طراحان تکنولوژی نظامی، شوروی، آمریکا و غرب از آن تجاربی آموخته و اندوخته اند. اما به عقیده کارشناسان مسایل سیاسی و نظامی آنچه از این رقابت سهمگین نصیب افغانستان شد، بسیار کمتر از بهایی است که افغانها پرداختند.

مطالب مرتبط