'برای محاکمه عاملان کشتار جمعی، دادگاه ویژه تشکیل شود'

Image caption بیش از صد گور دسته جمعی در افغانستان کشف شده است

کمیسیون حقوق بشر افغانستان برای محاکمه عاملان کشتارهای دسته جمعی سه دهه گذشته در این کشور خواستار تشکیل دادگاه ویژه ای شده است.

محمد محسن فرید، مشاور حقوقی این کمیسیون به بی بی سی گفت که تا حال بیش از صد گور دسته جمعی در مناطق مختلف این کشور کشف شده است.

آقای فرید گفت هنوز در افغانستان دادگاهی وجود ندارد که کمیسیون حقوق بشر بتواند شواهد و مدارک مربوط به این گورها را در اختیار آن قرار دهد.

به گفته او، افشا و انتشار اطلاعات مربوط به این گورها "باریکی هایی" دارد که لازم است تنها در اختیار دادگاه ویـژه رسیدگی به پرونده های این گونه گورها قرار داده شود.

این مقام کمیسیون حقوق بشر گفت: "برای بررسی و تحقیق این گونه قضایا در افغانستان باید دادگاه خاصی وجود داشته باشد که صلاحیت رسیدگی (به پرونده های این گورها) را داشته باشد."

او با اشاره به فساد مالی و اداری که در نهادهای دولتی وجود دارد، افزود: "بسیار مشکل خواهد بود که محاکم فعلی، بتوانند به این گونه قضایا رسیدگی کنند."

مشاور حقوقی کمیسیون حقوق بشر گفت هر چند تا حال تحقیق کاملی انجام نشده که هویت اجساد دفن شده در این گورها و زمان دقیق دفن شدن آنها را تثبیت کند، اما افزود به طور کلی این گورها مربوط به سالهای پس از کودتای هفتم ثور/اردیبهشت ۱۳۵۷، به رهبری حزب دموکراتیک خلق، در زمان حاکمیت مجاهدین و سالهای بعد از آن می شود.

آقای فرید گفت:" در گوری که در ولایت خوست در جنوب شرق افغانستان کشف شده، حدود ۵۰۰ نفر از افسران دولت سابق توسط مخالفان آن دفن شده اند." همچنین او افزود که شماری زیادی دیگر در منطقه پل چرخی، در حومه شرقی کابل دفن شده اند.

اما او تاکید کرد تا زمانی که دادگاه رسما کسی را به عنوان "مجرم" و عامل کشتار این افراد اعلام نکرده است، به طور مشخص نمی شود کسی را در ارتباط به این گورها مقصر دانست.

مشاور حقوقی کمیسیون حقوق بشر گفت که موجودیت این گورها حاکی از "نقض حقوق بشر" و "جنایت های جنگی" در جنگ های گذشته در افغانستان است.

دولت افغانستان پس از سقوط "امارت" طالبان برنامه ای را برای رسیدگی به پرونده های این گونه قضیه ها با عنوان "عدالت انتقالی" آغاز کرد، اما رسماً هیچ کسی تا حال در این مورد متهم نشده است.

مدافعان حقوق بشر و نهادهای مدنی در افغانستان در سالهای اخیر همواره انتقاد کرده اند که دولت برنامه عدالت انتقالی را به اجرا نگذاشته است.

آنها دولت را متهم کرده اند که با عنوان کردن این برنامه در موارد مختلف، به جای رسیدگی به پرونده های مربوط به نقض حقوق بشر و جنایات جنگی، بیشتر "استفاده سیاسی" کرده است.

دادگاه عالی: صلاحیت تشکیل دادگاه ویژه را داریم

عبدالرشید راشد، عضو دادگاه عالی افغانستان در واکنش به این اظهارات گفت که قوه قضائیه حاضر است چنین دادگاهی را تشکیل دهد.

آقای راشد گفت از نظر قانونی دادگاعالی افغانستان صلاحیت تشکیل محاکم ویژه را دارد، اما این امر نیاز مند دستور رئیس جمهوری است و اگر رئیس جمهوری دستور تشکیل چنین دادگاهی را صادر کند، دادگاه عالی می تواند آن را تشکیل دهد.

اگرچه آقای راشد از آمادگی برای تشکیل دادگاه های ویژه برای برسی مسایل حساس و پیچیده ای چون بررسی پرونده های مربوط به گورهای دسته جمعی سخن می گوید، اما در افغانستان نهاد های مختلف ملی و بین المللی بارها ابراز داشته اند که دستگاه قضایی افغانستان هنوز از ظرفیت لازم برخوردار نشده و فساد در این دستگاه نیز رخنه کرده است.

دادستانی کل: مساله ابعاد بین المللی دارد

دادستانی کل افغانستان اما نظر دیگری دارد. رحمت الله نظری معاون دادستانی کل افغانستان می گوید در کشتارهای گروهی سه دهه گذشته در این کشور، برخی کشورهای خارجی از جمله کشورهای همسایه افغانستان دست دارند.

به نظر معاون دادستان کل پرونده های مربوط به گور های دسته جمعی باید توسط نهادهای بین المللی و دادگاههای بین المللی رسیدگی شود.

آقای نظری گفت: "در زمان رژیم کمونیست ها جرایم جنگی و یا قتل عام هایی صورت گرفته، تنها ابعاد ملی ندارد، چرا که تنها حکومت افغانستان مسئول نبوده است، بلکه نیروهای نظامی بلوک شرق، پیمان ورشو، عملا در افغانستان حضور داشتند و از حکومت افغانستان حمایت می کردند."

او افزود: "به این ترتیب جرایم جنگی که در آن وقت صورت گرفته ابعاد بین المللی هم کسب می کند."

آقای نظری همچنین گفت که پس از سقوط دولت مورد حمایت شوروی سابق در افغانستان و با آغاز جنگ های داخلی بیشتر کشورهای منطقه، از جمله "روسیه، ازبکستان، تاجیکستان، هندوستان، پاکستان و ایران به نحوی از گروههای درگیر در جنگ حمایت می کردند".

او همچنین گفت: "در زمان طالبان هم یکی از کشورهای همسایه ما و دو سه کشور دیگر از طالبان حمایت می کردند و این مساله در آن وقت هم نه تنها ابعاد ملی بلکه بین المللی هم داشته."

مطالب مرتبط