بازداشت ملا برادر در پاکستان و سوالات تازه

ملا عبدالغنی برادر
Image caption ملا برادر، که هم طراز ملا عبیدالله است از دوستان پاکستان به شمار نمی رود.

ملاعبدالغنی مشهور به "ملا برادر" اهل ولایت جنوبی قندهار افغنستان، از مقامات ارشد گروه طالبان است که از سوی سازمان استخباراتی پاکستان، مدتی پیش در یک مدرسه دینی در شهر کراچی پاکستان دستگیر شد و اکنون گفته می شود که مأموران پاکستانی و آمریکایی از وی باز جویی می کنند.

نکته قابل تأمل این است که علیرغم اینکه گزارشها حاکی از آن است که مدتی از بازداشت ملا برادر می گذرد، خبر بازداشت وی از سوی نیروهای امنیتی پاکستان تقریبا همزمان با آغاز عملیات نظامی نیروهای آمریکایی و افغان در ولایت هلمند در جنوب افغانستان، برای رسانه های خبری مخابره شده است.

انگیزه اصلی تعیین تاریخ انتشار این خبر، البته به نظر می رسد که با محاسبه های زیرکانه و همیشگی مقامات امنیتی پاکستان سازگار باشد.

صاحب نظران در افغانستان بر این باورند که در حساس ترین مرحله عملیات نیروهای آمریکایی درافغانستان، مقامات پاکستانی برای کسب اعتماد آمریکا، هدیه مهمی را برای آنان پیشکش کرده اند.

تحلیل گران افغان که سیاست های پاکستان را در بحران افغانستان دنبال می کنند می گویند که پاکستان در گذشته نیز در مقاطع خاص، شماری از فرماندهان القاعده و گاهی هم فرماندهان طالبان را به مقامات آمریکایی تحویل داده است که هدف از آن، کسب اعتبار بین المللی و جلب کمکهای هنگفت مالی از سوی آمریکا برای پاکستان بوده است.

این روش های مقطعی زمانی بیشتر برجسته شده است که پاکستان از سوی قدرت های غربی به کم کاری و اهمال در کارزار ریشه کن کردن "لانه های تروریستی" درخاک خویش متهم شده است.

نیروهای امنیتی پاکستان درسال های اخیر ملا عبدالسلام ضعیف سفیر پیشین طالبان در اسلام آباد، یک سخنگوی سابق طالبان و ملاعبیدالله وزیر دفاع رژیم طالبان را به آمریکایی ها و مقامات کابل تحویل دادند که دست کم یک نفر از آنان بعد از مدتی رها شد.

بازداشت و رهایی برخی از مقامات طالبان که به وسیله پاکستان به آمریکا تحویل داده شده بودند، به این معنی می تواند تعبیر شود که بازداشت این افراد هیچگاه بر اساس تقاضای آمریکا صورت نگرفته بود.

به طور مثال، چند سال پیش، آی کن بری (سفی رکنونی آمریکا در کابل) که در آن زمان فرماندهی نیروهای بین المللی ضد تروریسم را در افغانستان به عهده داشت، از پاکستان خواسته بود که ملادادالله فرمانده معروف طالبان را که دو سال قبل در یک نبرد رویاروی کشته شد، دستگیر کرده و به نیروهای آمریکایی تحویل دهد، اما پاکستان بنا به دلایل نامعلومی از این امر شانه خالی کرده بود.

از این جنبه آن یعنی تاثیر چنین اقداماتی بر روابط پاکستان و آمریکا که بگذریم باور تحلیلگران مسایل سیاسی و نظامی در افغانستان بر این است که بازداشت ملا برادر به همان اندازه ای که با هنگامه تبلیغاتی همراه بوده است، بر جنبش طالبان و جنگ جاری درجنوب افغانستان تأثیر نخواهد داشت.

بنا به باور آگاهان، این سوال وجود دارد که چرا مقامات پاکستانی به جای ملا برادر، فرماندهان و سایر مهره های درشت در رهبری طالبان مثلا ملا امیرخان متقی، ( سابق وزیراطلاعات و فرهنگ در حاکمیت طالبان) ملا احمدجان و ملاعبدالصمد نور زی از دیگر فرماندهان ارشد طالبان را به نظامیان آمریکایی تحویل نداده است؟

مقامات پاکستان دو سال قبل نیز ملا عبیدالله وزیردفاع سابق طالبان را دستگیر و به آمریکا تحویل دادند اما گفته می شود که ملا عبیدالله آزاد شده است.

ملا برادر، که هم طراز ملا عبیدالله است از دوستان پاکستان به شمار نمی رود. اگر چه نیروی های آمریکایی سه روز بعد از انتشار خبر بازداشت ملا برادر، بازداشت او را یک "موفقیت بزرگ" اعلام کرده اند؛ با آن هم درمورد این که دستگیری وی تأثیرقابل توجهی بر توانمندی طالبان در جنگ برضد نیروهای غربی برجا بگذارد، ابراز شک و تردید کرده اند.

هر چند نیروهای بین المللی اطلاعات مهمی از ملابرادر بدست خواهند آورد؛ اما در نهایت امر به نظر می رسد که بازداشت ملا برادر، تکرار ماجرای دستگیری ملاعبیدالله است.

ملا برادر اساسا از کانون مدارس دینی درپاکستان بیرون نیامده است بلکه یک فرمانده سرکش جهادی است که درسال 1365 خورشیدی زمانی که "جهاد سراسری" در افغانستان بر ضد شوروی ادامه داشت، از حزب اسلامی تحت رهبری گلبدین حکمتیار قطع رابطه کرد و به جبهه جهاد تحت فرماندهی مولوی "موسی کلیم" ملحق شد که در جبهات قندهار و زابل برضد سربازان شوروی می جنگید.

ملا برادر از محدود فرماندهان جهادی بود که از ابتدا با پاکستان میانه خوبی نداشت و گفته می شود که هیچگاه از طریق سازمان استخباراتی آن کشور، اسلحه و مهمات دریافت نکرد.

ملا برادر به مجموعه ای خاصی از طالبان تعلق دارد که بدون مراجعه به پاکستان، نیازهای جنگی خویش را عمدتا از طریق جمع آوری زکات و گردش پول سیاه درداخل افغانستان تأمین می کنند.

این مجموعه از یک سو با نیروهای غربی می جنگند و از جانب دیگر، ستیزه جویی با سیاست های پاکستان درافغانستان را نیز ادامه داده اند.

تا کنون نظامیان آمریکایی در باره این که آیا ملا برادر دراختیار آنان قرار دارد و یاخیر، حرف آخر را نگفته اند؛ اما گذشته این گونه بازداشت ها نشان می دهد که مقامات امنیتی پاکستان، افرادی درسطح فرماندهان طالبان را معمولاً به نظامیان آمریکایی مستقر درافغانستان تحویل می دهند.

باور غالب در افغانستان بر این است که باز داشت ملا برادر به ویژه بر آن عده از طالبانی که به نحوی با کشور های خارجی در تماس هستند، و منابع و امکانات خود را از طریق آنها تامین می کنند، تاثیر چندانی ندارد.

مطالب مرتبط