آیا دستگیری ملا برادر قابل پیش بینی بود؟

دستگیری ملا برادر فرد شماره دوم در تشکیلات طالبان توسط نیروهای امنیتی پاکستان و عملیات مشترک ناتو و نیروهای افغان در هلمند، بار دیگر سبب طرح سوالا جدی و جدیدی در مورد نقش پاکستان در افغانستان شده است.

آیا این دستگیری با عملیات "مشترک" در هلمند، مرتبط بوده است؟ و در واقع گامی است در راه تضعیف طالبان تا آنها وادار به ترک جنگ و قبول مذاکره شوند؟ آیا اصلا شرایط کنونی برای مداکره با طالبان مناسب است؟ شمار سوالات از این دست روز به روز در رسانه های غربی بیشتر می شود و خبرنگاران و تحلیلگران مسایل سیاسی با گذشت هر روز زاویه تازه تری را مطرح می کنند.

در تازه ترین مورد لیزدوست خبرنگار سرویس جهانی بی بی سی که مسایل افغانستان و منطقه را دنبال می کند و بارها به افغانستان و پاکستان سفر کرده است، با انتشار مطلبی در سیایت انگلیسی بی بی سی نوشته است که جنگ افغانستان وارد مرحله جدیدی می شود.

به اعتقاد خانم لیز پاکستان نشان داده که باید نقشی کلیدی را در این رابطه بازی کند. و در چنین شرایطی، دستگیری ملا برادر فرد شماره دوم طالبان در زمان حساسی صورت می گیرد.

لیزدوست با استناد به منابعی در کابل می گوید که ملا برادر مذاکراتی محرمانه ای با آقای کرزی در کابل داشته است. و در عین حال گفته شده که ملابرادر اخیرا تنشهایی با ملاعمر رهبر طالبان داشته و عده ای دستگیری او را پیش بینی می کردند.

خبرنگار بی بی سی در این مطلب از احمد رشید روزنامه نگار پاکستانی نقل قول می کند که پاکستان در نظر دارد در هر نوع مذاکره با طالبان نقش مسلط را به عهده بگیرد. در همین رابطه ژنرال حمید گل رئیس سابق ISI سازمان استخبارات ارتش پاکستان گفته است که آمریکا و کرزی به تاریخ می پیوندند و این طالبان هستند که آینده را در افغانستان رقم خواهند زد.

به نوشته لیزدوست ژنرال حمید گل به همین دلیل به رهبران پاکستان توصیه می کند که با رهبران آینده افغانستان قطع رابطه نکنند.

لیزدوست در پایان می نویسد که پاکستان به ارتباط طولانی خود با طالبان به عنوان یک عامل و دارایی ارزشمند در افغانستان می نگرد و نمی خواهد آنان را از دست بدهد.

شماری از تحلیلگران مسایل سیاسی افغانستان نیز بر این باور اند که ملا برادر در گذشته یک فرمانده سرسخت جهادی بود، علیه روسها جنگیده بود، هرات را برای طالبان فتح کرده بود، مخالف حضور نیروهای خارجی در افغانستان بود و میانه ای با پاکستانیها و سازمانهای استخباراتی نداشت.

ابهام های تازه

در کنفرانس لندن که در واقع جامعه جهانی طرح افغانستان برای مذاکره با طالبان را پذیرفت، تاکید شد که همزمان با تلاش ها برای وادار کردن طالبان به پذیرش مذاکره "ماشین جنگی طالبان در هم کوبیده خواهد شد" تعبیری که گوردون براون نخست وزیر بریتانیا در کنفرانس لندن بکار برد.

انتشار بازداشت ملابرادر، همزمان با آغاز عملیات سنگین در مارجه و نادعلی هلنمد، ابتدا ضرباتی تصور و تعبیر شد که به ماشین جنگی طالبان وارد آمده و این ضربات تا زمانی ادامه خواهد یافت که طالبان دست از جنگ بکشند و یاهم توان جنگیدن را از دست دهند.

اما با گذشت هر روز و به ویژه بعد از گسترش شایعات و اما و اگر هایی در مورد اینکه ظاهرا ملا برادر طرف مذاکره با دولت بوده است، این تصور کم رنگ تر و کم رنگ تر می شود و سوالات در مورد نقش سازمانهای استخباراتی پاکستان در مسایل سیاسی افغانستان بیشتر و بیشتر. حالا دست کم در افغانستان باور بر اینکه دستگیری ملا برادر با عملیات "مشترک" در هلمند، مرتبط بوده و این دو اقدام به هدف واحدی انجام شده، طرفداران زیادی ندارد.

یکی از سوالاتی که پیهم مطرح می شود این است که پاکستان خبر بازداشت ملابرادر را بسیار با تاخیر اعلام کرده اند. برخی گزارشها حاکی است که خبر این دستگیری بعد از هشت روز اعلام شده و در برخی از گزارشها هم مدت تاخیر اعلام خبر یکماه آمده است.

شرایط نا مناسب؟

زلمی خلیلزاد سفیر پیش آمریکا در افغانستان که خود در سیاست گذاریها و برنامه ریزیها برای افغانستان بعد از سقوط طالبان، نقش کلیدی داشت باور دارد که در شرایط کنونی نباید حرفی از مذاکره با طالبان زد، به او اعتقاد او پیش از مذاکره با طالبان خیلی چیزها باید تغییر کند تا شرایط برای مذاکره با طالبان فراهم شود.

آقای خلیلزاد خلیل در مقاله ای که در روزنامه نیویورک تایمز چاپ شده نوشته است که پیش از اقدام به مذاکره با طالبان ائتلاف بین المللی و حکومت افغانستان باید شرایط را تغییر دهند.

به نظر آقای خلیل زاد، اول باید نیروهای افغانستان تقویت شوند و توازن قدرت را علیه طالبان به گونه ای تغییر دهند که طالبان در معرض شکست قرار گیرند.

دوم دولت افغانستان باید بتواند مؤثر عمل کند.

سوم به اعتقاد آقای خلیلزاد براساس یک راه حل منطقه ای از قلمرو پاکستان برای منطقه ای که طالبان در آن پناه می گیرند، استفاده نشود و در نهایت این که دولت آمریکا باید این تصور را که بعد از 18 ماه پایان یافتن حضور نظامی این کشور در افغانستان آغاز خواهد شد، تغییر دهد.

در همین حال شماری از فرماندهان ناتو و دپلمات های غربی با اشاره به عملیات مشترک در هلمند، مدعی اند که رویکرد جدید برخورد با شورشها در افغانستان آغاز شده است. این اظهارات به این معنی نیز هست که عملی کردن استراتژی جدید اوباما در افغانستان روی دست گرفته شده استراتژی که از فرماندهان ناتو و ائتلاف گرفته تا مقامات افغانستان و مردم این کشور به آن امید بسته اند. اما آیا این استراتژی جدید می تواند بحران شورشها در افغانستان را مهار کند یانه؟ عملیات "مشترک" در هلمند آزمایش اول است. چیزی که ظاهرا مقامات دولت و ناتو از موفقیت آن سخن می گویند و مردم هنوز به دیده شک به آن می نگرند.

مطالب مرتبط