به روز شده:  15:57 گرينويچ - 25 آوريل 2010 - 05 اردیبهشت 1389

هفتاد و دو قصه بودا در موزه پیشاور: موزه پیشاور میزبان ده ها تندیس بودا است

پیشاور مرکز ایالت خیبر-پختونخواه (صوبه سرحد) پاکستان از شهرهای قدیمی منطقه است. موزه این شهر نیز حاوی بسیاری از مجسمها و اسناد و آثار تاریخی است که تصویرگر بخشی از قدمت این شهر است.

شهر پیشاور واقع در بیست و پنج کیلومتری شرق گردنه خیبر، نزدیک با مرز افغانستان، از شهرهای چند فرهنگی پاکستان است، با تاریخی دیرینه، شهری که نامش در آثار سانسکریت منطقه هم یاد شده است.

شاید نود در صد آثار موزه پیشاور را مجسمه های کوچک و بزرگ بودا تشکیل داده است که هر کدام قدمت بیش از دو هزار سال دارد.


موزه پیشاور را می توان به عبارتی مترجم فرهنگ دیرینه و حکایت گر منطقه "گندهارا" خواند زیرا که شاید قریب به نود درصد آثار موزه پیشاور گفته می شود که به دوره "گندهارا" تعلق دارد.

آقای محمد یحیی صالح، رییس موزه پیشاور در مورد تاسیس و گنجینه موزه پیشاور می گوید: "موزه پیشاور در زمان تسلط انگلیس ها، یک مرکز فرهنگی بود، بعد ها در سال 1906 میلادی به موزه پیشاور مبدل گردید. از "تکسیلا" منطقه نزدیک به اسلام آباد گرفته تا جلال آباد افغانستان که مناطق باجور، چترال سوات، و تمام ایالت خیبر-پختونخواه (صوبه سرحد) فعلی را در بر می گیرد به نام "گندهارا" یاد می شد و نود درصد آثاری که در موزه پیشاور موجود است تندیس های بودا هستند. زمانی که کانیشکا، پادشاه کوشانی پیشاور را مرکز فرمانروایی خود قرار داد و نیایشگاهی در آن بنا نهاد، این مناطق، از نواحی مهم بودایی محسوب می شد و شاید به همین دلیل باشد که موزه پیشاور تنها موزه ای درجهان است که به روایتی "هفتاد دو" مورد قصه بودا و سرگذشت بودا در آن حفظ و موجود است.

آقای یحیی صالح می افزاید: "علاوه بر این تندیسها، نسخه های قرآن که با دست نوشته شده و همچنین نسخه ای از شاهنامه فردوسی و سنگ نبشته ای به خط فارسی از دوره سلطنت پادشاه "شاه جهان" از آثار دیگر این موزه است."

رییس موزه پیشاور می گوید که چند موزه کوچکتر در مناطق چهار سده، مردان، چترال و صوابی، ساخته شده است که به زودی به روی مردم بازگشایی خواهد شد.

به گفته آقای یحیی صالح برای حفظ فرهنگ منطقه بویژه فرهنگ پشتو ایجاد چنین موزه هایی اهمیت ویژه ای دارد.

رییس موزه پیشاور همچنین از کشور های همسایه خواست تا نشست هایی با همتایان پاکستانی خود داشته باشند زیرا به گفته او جدای از پیشبرد و گسترش ارتباطات فرهنگی این تماسها باعث شناخت هر چه بیشتر نیازیهای طرفین و البته کمک به جلوگیری از قاچاق آثار باستانی موزه ها می گردد.

پیشاور، در دوره بنیادش "دوره کوشانی ها"، پوروشاپورا تلفظ می شده و در پارسی "پیش آور" و در زبان پشتو "پیخاور" تلفظ می شود که معنی ناحیه مرزی را می دهد.

پیشاور، از زمان آغاز تا حال از کانون های مهم بازرگانی در جاده ابریشم و چهار راهی برای گذر شبه قاره هند به آسیای میانه بوده است و به همین ترتیب در گذشته ها پیشاور مرکز تابستانی پادشاهان و کشور گشایان نیز بوده است.

کانیشکا، پادشاه کوشانی، پیشاور را مرکز خود (گندهارا) قرار داد و نیایشگاهی همراه با تندیسی ساخت که در زمان خود، بنایی مهم بود.

غلام محمد غبار مورخ افغانستان در موقعیت جغرافیای منطقه "گندهارا" و اهمیت آن نوشته است:

"آستان گندهارا در مشرق مملکت افغانستان واقع و شرقا به رودبار سند، غربا به قسمت کوه های هندوکش(سلسله پغمان) جنوبا به استان پاختیا (پکتیا) و زابل، و شمالا به استان بلور (چترال،نورستان و پنجشیر) متصل است. گندهارا در مناطق پیشاور، اتک، یوسف زی، هشتنگر، سوات، باجور، بونیر، کابل، لوگر، وردک و کاپیسا (کوهدامن و کوهستان) منقسم می باشد. قدیمترین شهر های گندهارا عبارتند از: بگرام دوم که در حدود پروان واقع بوده و در منزله کابل قدیم شمره می شد. .... اما بلاد و قصبات عمده امروزه گندهارا (که بعضا یادگار همان قرون قدیمه گفته می شود) عبارت اند از: کابل، پیشاور، اتک چاریکار، نوشهره، برکی راجان لوگر، جلال آباد، تکری مندرور و چهار باغ در ( لغمان) اسمار ، شیوه، شیگی و چغه سرای ( کندهار) لعل پور، جلالر، شب قدر، دیر، امبیله، تره کی، میان قلعه، ناوه گی و بعضی نقاط دیگر را در بر می گیرد."

پیشاور، اکثرا محل رفت و آمد پادشاهان، و دروازه برای ورود به شبه قاره هند بوده و در زمان دوره سلطنت سلطان محمود غزنوی، یکی از نقاط مهم ارتباطی بود.

پیشاور در سده دوزدهم به تصرف احمدشاه درانی در آمد و سپس در سده سیزده هم سیک های پنجاب پیشاور را تسخیر کردند و پس از آن به تصرف حکومت بریتانیا در آمد.

باغ شاهی، کلیسای کاتولیک و دانشگاه پیشاور، بازار طلا فروشی اندرشیر، بالاحصار، بازار قصه خوانی، و موزه پیشاور، نقاط دیدنی و تاریخی پیشاور، محسوب می گردد.

پیشاور، پس از هجوم قشون سرخ اتحاد شوروی سابق به افغانستان (1979)، تا حال میزبان هزاران پناهنده افغان نیز بوده است.

علاوه بر پناهندگان افغان که پس از هجوم قشون سرخ از افغانستان گریختند و به کشور های همسایه از جمله به پاکستان پناهنده شدند، شماری زیادی از افغان ها از نقاط دور کشور جهت دارو و درمان به بیمارستان های مختلف پیشاور مراجعه می کنند؛ از آن جمله است بیمارستان رحمان واقع در منطقه حیات آباد پیشاور که نزد افغان ها چه در داخل پیشاور و چه در داخل افغانستان شهرت ویژه پیدا کرده است.

در منطقه صدر پیشاور، خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران موقعیت دارد که از چندین سال بدینسو، زبان فارسی را برای علاقه مندان تدریس می کند. تدریس زبان فارسی از سوی خانه فرهنگ کشور ایران و حضور شاید سی ساله مهاجران افغان در پیشاور، باعث گسترش زبان فارسی در میان برخی از باشندگان پیشاور گردیده است.

----

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.