رئیس کمیسیون انتخابات در برنامه به عبارت دیگر

فضل احمد معنوی
Image caption آقای معنوی در انتخابات ریاست جمهوری عضو کمیسیون انتخابات بود و دو هفته پیش از سوی رئیس جمهور کرزی به عنوان رئیس این کمیسیون منصوب شد

فضل احمد معنوی، مهمان برنامه اين هفته به عبارت ديگر، رئیس جدید کمیسیون انتخابات افغانستان است. او می گوید از قدرت رسانه ها برای بر ملا کردن هر گونه تقلب در انتخابات آینده مجلس این کشور استفاده خواهد کرد و قول داده است که انتخابات مجلس آزاد و عادلانه باشد، در حالی که هنوز اما و اگرهای زیادی در مورد امکان اعمال نفوذ در روند انتخابات وجود دارد و معلوم نیست چه تغییراتی قرار است در سطح کمیسیون انجام بگیرد، وعده های او تا چه حد تحقق پذیر است؟

آقای معنوی شما قول داده اید که انتخابات آینده مجلس افغانستان آزادانه، سالم و عادلانه باشد و با توجه به اینکه حالا ديگر همه از آقای کرزی گرفته تا مخالفانش اذعان می کنند که در انتخابات اخير ریاست جمهوری تقلب صورت گرفته، چه چیزی به شما این اطمینان خاطر را می دهد که یک چنین وعده ای را به مردم افغانستان بدهید؟

واقعا مساله انتخابات یکی از پرجنجال ترین پروسه هايی است که در کشورهای مختلف راه می افتد از جمله در افغانستان که تازه دارد انتخابات را تجربه می کند و چالش های بسیار جدی من جمله چالش های امنیتی هم بر سر راهش وجود دارد.

به هر حال ما با تجربه ای که در انتخابات سابق به دست آوردیم کوشش می کنیم نقاط ضعفی را که داشتیم جدا رسیدگی شود ولی آنچه می تواند بیشتر ما را در شفافیت پروسه کمک کند همکاری عامه مردم افغانستان بخصوص کسانی که کاندیدا هستند می باشد.

ما اعتبار نامه را به همه نماینده های کاندیداها به هر اندازه ای که ضرورت داشته باشد توزیع می کنیم، باور من این است که اگر کاندیداها بتوانند نمایندگان خود را در محلات داشته باشند و نظارت بکنند، هیچ گاه دستبردی صورت نخواهد گرفت. توجه کنید موضوع مهمی که ما به آن تاکید داریم این است که شمارش در محلات صورت بگیرد.

هرگاه جریان رای گیری تحت نظر نمایندگان کاندیدا و مشاهدین و ناظرین صورت بگیرد و همچنان در پایان رای گیری صندوق ها باز شود و شمارش شود و فرم های درج شده در اختیار نمایندگان کاندیداها و مشاهدین و ناظرین قرار بگیرد. هیچ کسی نخواهد توانست که بعد از آن، این رقم را تغییر بدهد. فعلا من امیدوار هستم که دوستانی که کاندیدا هستند بیشتر حساس تر باشند.

شما اشاره کردید که به هر حال درس هايی هست که شما باید از اشتباهاتی که در انتخابات گذشته صورت گرفته، بگيريد. این اشتباهات چه بود به غیر از اینکه شما الان گفتید که نظارت کاندیداها در محلات بیشتر بشود، آیا فقط همین بود یا اینکه نارسایی ها و اشتباهات خیلی وسیع تری بود بخصوص در کمیسیون انتخابات؟

به دو نکته عمده من باید اشاره کنم. مشکلی که پیش آمد در انتخابات گذشته، محلات و مراکزی را نیروهای امنیتی به ما اطمینان دادند که امنیتش تامین است ولی وقتی ما صندوق فرستادیم آنجا، امنیتش کامل نبود و حوادثی پیش آمد که کارمندان نتوانستد جریان رای گیری را به دقت پیگیری کنند و صندوق به دست بعضی اشخاص و افرادی افتاد که توانستند سوء استفاده کنند.

در بعضی مناطق، در پایان انتخابات هوا تاریک شد و شب فرا رسید و از لحاظ امنیتی نخواستند شمارش صورت بگیرد و شمارش تا روز بعد به تعویق افتاد و این هم یکی از دلایلی بود که تقلب صورت گرفت و موضوعات دیگر هم وجود داشت شاید در ورود دیتا(اطلاعات) به سیستم مشکلاتی بود ولی ما تا به حال تحقیق نکردیم چون مسول این دیتابیس و ومعاونش با تاسف ترک وظیفه کردند و از کشور خارج شدند و ما نتوانستیم این موضوع را پيگیری کنیم که آیا واقعا در سیستم هم دستکاری صورت گرفته بود یانه.

به هر حال اینها عمده ترین مشکلاتی بود که ما در ا نتخابات گذشته شاهد آن بودیم، این بار بسیار توجه جدی به این نکات کردیم و به هر حال ما راهکارهای مشخص خود را داریم ولی این کافی نیست، هر گاه کاندیداها خودشان جدیت به خرج ندهند و متوجه اوضاع و احوال نباشند شاید تنها اقدامات کمیسیون کافی نباشد مخصوصا که این کافی نیست که ناظران تنها در شهرهای بزرگ و در جاهايی که کاملا امن است، حضور داشته باشند، معلوم است که اگر تقلب و دستکاری هم صورت بگیرد در نقاط دور افتاده خواهد بود.

ما این بار امیدوار هستیم که بتوانیم یک سازماندهی خوب کنیم که ناظرانی که از ما اعتبارنامه دریافت می کنند تا بر انتخابات نظارت کنند همچنین نهادهای ناظر بر انتخابات بتوانند در نقاط دور افتاده هم خود را برسانند و بر جریان انتخابات نظارت کنند و ما همچنین از نیروهای امنیتی تقاضای جدی کردیم که امنیت جان عده ای را تامین کنند.

شما در کمیسیون گذشته عضوکمیسیون بودید و تقلب صورت گرفت. در آن موقع موضع شما چه بود؟ شما برای این تقلب ها در کمیسیون چه کار کردید؟

مشکل جدی در حضور ما در کمیسیون گذشته این بود که ما نقش پاليسی ساز و سياستگذار داشتیم اما در امور اجرایی دخیل نبودیم، این مشکلی بود که پیش آمد از این رو بود که بعد از اینکه من وظیفه ریاست را بر عهده گرفتم خواستم که همه اعضای کمیسیون مستقیما در امور اجرایی دخیل باشند و هیچ چیز از آنها پوشیده نماند.

ولی شما به عنوان عضو کمیسیون حداقل می توانستید موضع بگیريد و می توانستید بگويید که تقلب صورت گرفته است و بگویید که من به عنوان عضو کمیسیون مستقل انتخابات ناچارم آن مسائل را مطرح کنم، ولی شما با آن قاطعیتی که لازم بود این موضوع را در آن موقع مطرح نکردید؟

یقینا دوستان ما که در جریان هستند همه مطلع هستند تا جایی که ممکن بوده یعنی مربوط به پاليسی (سیاستگذاری) و تصميم بوده است، ما پاليسی های خیلی خوبی طرح کردیم و از نقاط بسیار مثبت دفاع کردیم و نگذاشتیم که در پاليسی جریان غلطی راه پیدا کند که وظیقه اصلی ما بود و هر چه را که ما در جریانش قرار می گرفتیم ما از مردم افغانستان پنهان نکردیم.

شاید در روزهايی که موضوع انتخابات خیلی جدی بود من در تلویزیون طلوع شرکت می کردم تا وقایع را به مردم افغانستان بگویم که چه می گذشت، به همان اندازه که معلومات در اختیار ما قرار داشت و به همان اندازه که ما در جریان قرار داشتیم، به مردم معلومات دادیم و هیچ چیزی را از مردم خود پنهان نکردیم اما یک سلسله موضوعاتی که از دست ما به دور بوده است و نتوانستیم عمیقا به موضوع پی ببریم و با حدس و گمان ممکن نبود که ما موضع مشخص داشته باشیم، اما تا جایی که شرایط کشور ما اجازه می داد حداقل شخص خود من نقش بازی کردم.

ولی قبول می کنید که عده ای بخصوص در طیف مخالفان آقای کرزی که آن زمان حس می کردند مجموعه تصمیماتی که کمیسیون انتخابات گرفت به نفع آقای کرزی تمام شد ممکن است از شما انتقاد کنند که می بایستی موضع قاطع تری می گرفتید و صدايتان بلندتر می بود و شاید همین ها به شما انتقاد کنند که به دلیل همین که شما زیاد قاطع نبودید آقای کرزی شما را به ریاست کمیسیون منصوب کرد.

من فکر می کنم که کمتر کسی باشد که در بی طرفی من شک داشته باشد، ولی به هر حال ممکن است ملاحظاتی وجود داشته باشد، شک و تردیدهايی وجود داشته باشد، اما انصافا آنچه مربوط به وجدان شخصی من است من کار خود را انجام دادم و آن هم اگر مورد خاصی وجود داشته باشد که دوستان به من انتقاد داشته باشند، من کسی هستم که انتقاد پذیر هستم، ولی به هر حال حالا که مسئولیت من سنگین تر شده است این را به اثبات خواهیم رساند که واقعا مستقل و خیلی بی طرفانه عمل خواهیم کرد.

اتفاقا سوال بعدی من هم همین بود که شما همچنین وعده داده اید و خودتان هم می دانید که چشم نه تنها مردم افغانستان بلکه دنیا به انتخابات آینده مجلس افغانستان دوخته شده است که یک انتخابات سالم باشد. با توجه به آنچه که در انتخابات قبلی اتفاق افتاد و با توجه به سرمایه ای که بسیاری از کشورهای مهم دنیا در افغانستان گذاشتند سرمایه جانی و مالی نظامی و همه چیز با این حال حالا شما می خواهید دقیقا چه تغییراتی در ساختار کمیسیون انتخابات بدهید که بتوانید آن وعده هایی را که داده اید، عملی کنيد؟

در حلقه برنامه ریزی و پلان گذاری کمیسیون شخصیت هايی هستند که از طرف رئیس جمهوری برگزیده می شوند که با یک نفر کمبود که با تعویض پست من به میان آمد و یک نفر معرفی شد و من باور کامل دارم به تیمی که داریم، تیم خیلی خوبی داریم و تصمیم های خوبی گرفته اند.

اما در تیم اجرایی و اینکه چه کسی در راس آن باشد مشکلاتی به وجود می آید و من از جناب رئیس جمهوری تشکر می کنم که کسی را که در راس امور اجرایی یعنی به اصطلاح ما دارالنشاء(دبیرخانه) گماشته می شود، توسط فرمان کسی را هنوز معرفی نکرده اند. و آنچه ما از طریق مطبوعات شنیديم این است که رئیس جمهوری معطل شده تا رئیس کمیسیون در این مورد تصیمیم بگیرد و ما در آن مورد تصمیم خود را با مشورت تیم خود گرفتیم که یک شخص سالمی در راس امور اجرایی قرار بگیرد ولی به هر حال یک نفر و دو نفر نمی تواند تمام موضوعات را رسیدگی کند.

شما می دانید در جریان انتخابات ما بیش از صد و شصت هزار نفر کارمند را استخدام کردیم و همه ممکن نیست از یک فیلتر گذشته باشند و من بازهم تاکید می کنم اگر خود مردم افغانستان و به طور خاص کاندیداها سهم فعال ایفا نکنند باز هم ما عاجز خواهیم بود و از تقلب جلوگیری نخواهد شد.

شما گفتید می خواهید در سی و چهار ولایت ترکیب کمیسیون ها را عوض کنید؟ می خواهید افراد جدید بگذارید؟ چون آقای معنوی بسیاری از نگرانی ها این است که ممکن است در بسیاری از این کمیسیون ها دوباره افرادی گمارده شوند که بار اول به آنها اتهام تقلب زده شد؟

کار جدیدی که ما انجام دادیم به محض ورود من به عنوان رئیس کمیسیون مستقل انتخابات این بود که تمام ولایت ها باید مسئولان کمیسیون اش تبدیل شوند، یعنی مسئول هیچ یک از کمیسیون ها در ولایات نباید از خود همان ولایت باشد. در گذشته مسئول کمیسیون ولایتی انتخابات از همان ولایت بود. و حالا ما هیج استثنایی را نمی پذیریم که مسئولان از خود ولایات باشند.

کار دیگری که انجام دادیم این است که دو نفر از اعضای کمیسیون را وظیفه دادیم تا در امور استخدام نظارت کنند که درگذشته چنین نبود و دو نفر از اعضای کمیسیون را وظیفه دادیم تا مشخصا امور مالی را بررسی کنند و روز چهارشنبه تصمیم گرفتیم که ولایات را میان اعضای کمیسیون تقسیم کنیم. هر عضو کمیسمیون بر چند ولایت نظارت کند. و گزارش بدهد و تحت نظارت مستقیمشان قرار داشته باشد که این یکی از گام هايی بوده که برداشته شده است و در گذشته چنین نبود.

تا جایی که ممکن باشد ما تلاش می کنیم سیستم خوبی داشته باشیم. اما چیزی که هنوز به عنوان یک دغدغه فکری باقی مانده است این است که هنوز نشستی با بخش های امنیتی نداشته ایم تا اطمینان حاصل کنیم سایر مواردی که در حیطه توان و صلاحیت کمیسیون مستقل انتخابات است این تدابیر را حتما انجام می دهیم.

شما به تغییرات در کمیسیون اشاره کردید ولی در چهار ولایت بخصوص در دوره گذشته حساسیت بیشتری نشان داده شد که تقلب وسیع تری انجام گرفته است بخصوص در ولایت غزنی، قندهار، پکتیا و خوست. آنجا شما می خواهید این دفعه چه اقداماتی بکنید که از تقلب جلوگیری کنید؟

هر کارمند ولایاتی ما در هر سطحی که باشند اگر مظنون باشند ما آن را تعویض می کنیم، اما اگر متهم باشند ما آنها را به مراجع قضایی می سپاریم، ولی تصمیم ما این است که ما سفرهايی را به ولایت داشته باشیم و شخصا خود را مطمئن سازیم که چه افرادی در نمایندگی های ما کار می کنند و چگونه کار می کنند و آغاز این سفرها شاید از همین ولایتی باشد که بیشتر ناامن و پر چالش بوده است.

در مورد امنیت که یکی دو بار سر این مساله تاکید کردید یعنی در واقع بخش زیادی از برگزاری یک انتخابات سالم و عادلانه و آزادانه به قول شما این است که امنیت آن مناطقی که مردم در آن جا رای می دهند تامین بشود، شما در مورد امنیت، دقیقا خواستتان از دولت و از کشورهایی که از افغانستان حمایت می کنند چیست؟

در راس همه کار ما یک پاراگراف بسیار درشت و جود دارد که انتخابات خوب در گرو امنیت آن است. ما می خواهیم به همراه سه بخش مهم امنیتی کشور ما وزارت دفاع، داخله و امنیت ملی صحبت داشته باشیم. همچنین با نیروهای بین المللی. تا مشخصا به ما اطمینان بدهند چه تدابیر امنیتی بکار بیریم که بتواند مورد قناعت باشد شاید ما مثل گذشته تنها به گرفتن یک گزارش اکتفا نکنیم.

ما از طریق نمایندگان ولایاتی نیز مطمئن شویم که واقعا آنچه که مراجع امنیتی به ما اطمینان داده همان طور است یا خیر؟ به هر حال وقتی ما مطمئن شویم سایر تدابیری که در صلاحیت کمیسیون هست انجام دادیم و شاید دشوارتر از موضوع امنیتی که در کمیسیون وجود داشته است، مسائل ترانسپورتی و لجستیکی هست که یقینا مراجع خارجی همکار با کمیسیون در این راستا جدی هستند و ما را از لحاظ ترانسپورت زمینی و هوایی کمک می کنند.

آقای معنوی در جریان کشمکش هايی که به وجود آمد بعد از انتخابات ریاست جمهوری گذشته، تقریبا دو ماه طول کشید تا اینکه بالاخره تکلیف روشن شود که نهایتا خیلی ها هم راضی نبودند از تکلیفی که روشن شد، آن موقع این بحث صورت گرفت که آیا کمیسیون مستقل انتخابات باید تصمیم گیری کند که تقلبی صورت گرفته است یا نه و یا اینکه کمیته شکایات این کار را بکند، تا آنجا که من به خاطر دارم موضع شما این بود که کمیته شکایات مسئول این موضوع است، ولی نهایتا کمیسیون انتخابات تصمیم گرفت و خیلی ها فکر کردند که به نفع آقای کرزی تصمیم گرفته است این بار اگر چنین اتفاقی بیفتد آیا شما تدابیری اتخاذ کردید که بالاخره تکلیف را چه کسی یا چه کمیسیونی باید روشن کند؟

باور ما این است که با تغییری که در کمیسیون مستقل انتخابات به وجود آمد و هر تغییری که هم در کمیسیون شکایات انتخاباتی به وجود آمد دیگر سوء تفاهم های قبلی تکرار نخواهد شد، سعی می کنیم در مطابقت با قانون، موضوعات ما را حل بسازیم، یقینا ما شمارش ابتدایی خود را به همه می گوئیم که قطعی و نهایی نیست و قطعی و نهایی از سوی کمیسیون شکایات انتخاباتی باید به ما برسد تا ما آن را اعلام بکنیم هرگاه کمیسیون شکایات انتخاباتی به موضوعات رسیدگی کرد و یقینا در بعضی موارد شاید رای ها باطل شود و حتی اگرما هم ببینیم که صندوق های مشکوکی به ما مواصلت کرده، آن را قرنطینه می کنیم و به کمیسیون شکایات انتخاباتی می سپاریم تا به آن رسیدگی کنند هر نتیجه ای که کمیسیون شکایات انتخاباتی به ما بسپارد و بعد از ارزیابی ما مطمئن شویم که یقینا به آن رسیدگی شده است ما آن را تصویب خواهیم کرد.

شما اشاره کردید که مطابق قانون عمل خواهید کرد، ولی اتفاقا دفعه گذشته مشکل همين بود یعنی خلاء های قانونی وجود داشت که تکلیف بر اساس قانون روشن نبود، شما آیا در نظر دارید که این خلاءهای قانونی را به طریقی پر کنید یا قانونی در این زمنیه وضع بشود، می خواهید در این زمنیه چکار کنید؟

شاید مبالغه آمیزباشد که ما بگوییم که هیچ گونه مشکل قانونی در این راستا وجود ندارد و شما در جریان هستید که قانونی را که طرحش را ما ساختیم و به پارلمان سپرد یم نهایی نشد و تصویب نشد و سرانجام وزارت عدلیه طرح یک فرمان تقنینی رئیس جمهور را پیش کشید. ما امیدوار بودیم که قانونی را که رئیس جمهور بر اساس فرمان نافذ می کند قانونی باشد که ما ساخته بودیم که اینطور نشد. ضرب المثل عربی هست که می گوید صاحب خانه خود خوب می داند که در خانه چیست، اما قانون کنونی هم مشکلی ندارد. از طرفی هم در گذشته حرف نهایی را در این مورد ستره محکمه (دادگاه عالی) زده است.

و شما اطمینان دارید به دادگاه عالی افغانستان، شما خودتان زمانی معاون آنجا بودید و ظاهرا باید اطلاعاتان در این باره بیشتر از هر کس دیگری باشد؟

برای ما مهم نیست که چگونه تصمیم می گیريم، مهم نیست که کدام مرجع ، مرجع قانونی هست، مرجع تفسیر قانون استره محکمه است که در روشنایی قانون اساسی تفسیرمی کنند ما نسبت به نهاد اطمینان داریم و باور داریم که افراد و اشخاصی که در یک نهاد ایفای وظیفه می کنند بر مطابقت با قانون و با معیارهای قانونی تصمیم می گیرند. ما سوءظن در این رابطه نداریم و امیدواریم اگر موضوعی سپرده می شود فقط بر مبنای قانون تصمیم گرفته می شود، اشخاص، افراد و گروه های لحاظ نشوند و مهم نباشد تفسیر به نفع کی تمام می شود، یا به ضرر کی تمام می شود به هرحال ما مسیر دیگری غیر از این نداریم.

آقای معنوی شما در جایی گفته اید که همکاری جامعه بین المللی نباید به مداخله تبدیل شود آیا شما نگرانید که شاید نیروهای بین المللی مثلا در امور انتخابات مداخله کنند؟

شاید ما تنها از نیروهای بین المللی نام نبرده باشیم از تمام نیروهای داخلی و خارجی نام بردیم و چون ما کمیسیون مستقل هستیم حتی به حکومت هم حق مداخله نخواهیم داد چرا که بیشتر مشکلاتی که (در انتخابات گذشته) پیش آمد شاید از طرف والی ها (استانداران) بود که گزارشاتی به ما رسیده است، پس ما اعلام کردیم که ما هیچ جناح داخلی و خارجی را اجازه نخواهیم داد تا در امور انتخابات مداخله غیر قانونی، غیر اخلاقی و غیرطبیعی بکنند هرچه را که در چهارچوب های قانون، مقررات و پرنسیب های پذیرفته شده وجود داشته باشد ما استقبال می کنیم، با آن که باور کامل داریم که این کار را هیچ جناحی نخواهد کرد ما به فرض قبول می کنیم اگر موضوعی وجود داشته باشد و کسی به ما تحمیل کند هیچ گاه ما زیر بار تحمیل حرف ها و تصمیم های دیگران نخواهیم رفت.

آقای معنوی در گذشته همیشه مطرح بوده که افراد با نفوذی در ولایات هستند که این ها بسته به مقام و موقعیت های که در گذشته داشتند به نوعی اعمال نفوذ می کنند شما تلاش کردید که در این دوره از انتخابات حمایت آنها و افراد با نفوذ را جلب کنید که به نوعی به شما اطمینان خاطر بدهند که این اعمال نفوذها دیگر صورت نخواهد گرفت؟

ما همکاری های تمام طرف ها را جلب خواهیم کرد من جمله از مسئولین محلی را که در محلات، در هر پست و مقامی که هستند، ولی این بار اجازه نخواهیم داد که در امور دخالت کنند، وقتی زمان انتخابات نزدیک شود این را ما به اطلاع همه خواهیم رساند که ما حق مداخله را به هیچ کس نمی دهیم من جمله قدرت های محلی و اگربر فرض ما موردی را دریافت کردیم که در امور دخالت می کنند ما این موضوع را گزارش می کنیم یعنی اگر از طرف والی ها باشد به ارگان های محل و اگر از طرف قوماندانها امنیه (فرماندهان پلیس) باشد به وزارت داخله و در صورت عدم رسیدگی حرفهای ما، موضوع را به رئیس جمهوری می رسانیم، به هر حال تا این که موضوع را به سمع مردم افغانستان برسانیم و ما آماده هستیم که جلوی دست درازی ها را بگیریم و در برابر هیچ دست درازی ما سکوت نمی کنیم.

مطالب مرتبط