آیا اختلافات میان رهبران افغانستان و آمریکا یک شبه حل شد؟

حامد کرزی و باراک اوباما
Image caption در نشست مطبوعاتی دو رئیس جمهوری، نشانه ای از تنش دیده نمی شد

شش هفته پیش باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، در سفرش به افغانستان به مشکل می توانست نکته مثبتی برای توصیف میزبان خود بیابد و حتی جیمز جونس مشاور امنیت ملی آقای اوباما در آن زمان پا را فراتر گذاشته گفت که رئیس جمهوری آمریکا به خاطر پیشرفت های اندک دولت کرزی دلگیر شده و می خواهد حامد کرزی بداند که "در دوره دوم ریاست جمهوری اش، مسائل عمده وجود دارند که از اولین روز تاکنون هیچ توجه به آنها صورت نگرفته است."

درست دو روز پس از این دیدار سرد باراک اوباما از افغانستان، حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان در سخنانی صریح و تند آمریکا و دیگر متحدان غربی اش را به دست داشتن در تقلب انتخابات سال گذشته این کشور متهم کرد و گفت که غربیها می خواهند "حکومت مزدور" در افغانستان روی کار آورند. تنش ها به حدی بالا گرفت که کاخ سفید تهدید به لغو سفر از پیش برنامه ریزی شده حامد کرزی به واشنگتن کرد.

اما ظاهرا" نشانه ای زیادی از این تنش ها در کنفرانس خبری دیروز باراک اوباما و حامد کرزی در واشنگتن دیده نمی شد.

کنفرانس مطبوعاتی فشرده ای که حدود یک ساعت ادامه یافت و هر دو رئیس جمهوری با تایید صحبت های یکدیگر وجود اختلافات میان خود را کم اهمیت و طبیعی خواندند. آقای اوباما گفت که "در یک فضای دشوار و اوضاعی که در آن افغانها و آمریکایی ها در کنارهم قربانیهای بزرگی می دهند، مسلما تنش هایی بروز می کند."

حامد کرزی و باراک اوباما دراین کنفرانس خبری تلاش کردند تا با تاکید روی نقاط مشترک و منافع دو جانبه و تحویل دادن نگاه های دوستانه به یکدیگر، روابط شان را گرم و نزدیک جلوه دهند.

رئیس جمهوری افغانستان گفت که در جریان روند همکاری در برخورد با چالش های موجود " روزهاییست که خوشحال هستیم؛ روزهایی هم هست که خوشحال نیستیم. این یک رابطه دو جانبه است. مواقعی است که ما با یکدیگر آزادانه و صریح صحبت می کنیم و این صراحت رابطهُ ما را عمق بیشتری می بخشد."

رئیس جمهوری آمریکا نیز با اشاره به این مسئله که بخش از این اختلافات به صورت غیر ضروری بزرگ جلوه داده شده اند افزود که " وظیفه ما اینست تا دوست خوبی با افغانستان باشیم و اینکه با صراحت بتوانیم به رئیس جمهور کرزی بگوئیم که مثلا در یک بخش خاص تلاش بیشتری نیاز است. وظیفه رئیس جمهور کرزی نیز اینست تا از کشور خود نمایندگی کند و مطمئن شود که حاکمیت ملی افغانستان حتی در دشوار ترین مقاطع که حکومتداری و اقتصاد این کشور نیاز به اصلاحات جدی دارد، محترم شمرده می شود."

نکته جالب دیگر اینکه در جریان این کنفرانس خبری هیچ یک از رهبران به کلمه "فساد" که یکبار نخست وزیر پیشین بریتانیا آنرا " اسم دوم دولت افغانستان" خوانده بود، اشاره نکردند.

برعلاوه این صحبت های نمادین، سخنان باراک اوباما دراین کنفرانس خبری، حاوی پیام های صریح حمایت از شماری از درخواست های حامد کرزی بود. رئیس جمهوری افغانستان با لیستی از درخواست ها به واشنگتن رفته است.

آقای کرزی امیدوار بود تا در جریان سفرش به آمریکا، واشنگتن از برگزاری جرگه صلح مشورتی حمایت کند و باراک اوباما در جریان سخنان دیروزش این جرگه را بیشتر از یکبار فرصتی مهمی برای صلح در افغانستان خواند و از تلاش افغانستان برای مذاکره با آن دسته از طالبان که با القاعده قطع رابطه می کنند و به قانون اساسی افغانستان پایبند هستند حمایت کرد.

آقای اوباما همچنین به طور مفصل در مورد نگرانی های ناشی از کشته شدن غیرنظامیان در جریان عملیات های نیروهای خارجی در افغانستان صحبت کرد و گفت که این تنها یک مسئله سیاسی برای او نیست بلکه کشته شدن یک غیرنظامی از نگاه اخلاقی و انسانی برای او قابل قبول نیست.

او به تدابیر "شدیدی" که ژنرال استانلی مک کریستال فرمانده ارتش آمریکا در افغانستان برای جلوگیری از کشته شدن غیرنظامیان اتخاذ کرده است، تاکید کرد.

باراک اوباما گفت که مسئولیت تمامی بازداشتگاه های نیروهای خارجی در افغانستان به زودی به دولت افغانستان سپرده خواهد شد و کلا" یکبار دیگر تعهدات سیاسی، اقتصادی و نظامی آمریکا در قبال افغانستان را تکرار کرد.

اما آیا واقعا این استقبال بی نظیر از حامد کرزی بر فرش سرخ و ژست های گرم و دوستانه میان او و مقامات آمریکا به معنی حل شدن یکباره تمامی اختلافات میان آنان است؟

صاحبنظران بدین باورند که از زمانی انتخاب دوباره حامد کرزی به عنوان رئیس جمهوری، نفوذ سیاسی آمریکا بر او کاهش یافته است. با وجود آنکه آقای کرزی هنوز به نیروها نظامی و کمک های آمریکا متکی است، اتکای سیاسی زیادی به آمریکا ندارد و بیشتر متکی است به حمایت متحدان سیاسی خودش در داخل افغانستان است.

آمریکا به این نتیجه رسیده است که نکوهش آشکار حامد کرزی نتیجه معکوس داده و منجر به انتقادات تند رئیس جمهوری افغانستان از تلاش های آمریکا شده است.

مقامات آمریکایی گفته اند که پس از این توجه به "رابطه" دو کشور معطوف خواهد بود و نه بر "شخصیت ها". شاید هم فشارها و بحث ها برای مبارزه با فساد و موثریت بخشیدن به حکومتداری در افغانستان ادامه یابد اما به صحنه رسانه ها دیگر کشانده نشود. زیرا حامد کرزی به طور مشخص از نحوه برخورد رسانه های غربی با جنجالهای مربوط به انتخابات افغانستان و مباحث مربوط به فساد و مدیریت در افغانستان به شدت ناراضی بوده است.

اما با وجود اینهمه اعتماد میان رهبران افغانستان و آمریکا به شدت لطمه دیده است و ترمیم دوباره آن زمان می برد.

آمریکایی ها احتمالا خدشه دار شدن مشروعیت و محبوبیت حامد کرزی در انتخابات اخیر افغانستان را یک تهدید عمده در برابر موفقیت شان علیه طالبان به شمار می آورند و از سوی دیگر حرکات هر چند تاکتیکی او را برای نزدیکی به ایران و روسیه به دقت زیر نظر داشته اند.

از سوی دیگر حامد کرزی نیز آغاز کار دولت اوباما را مصادف با شروع موج شدیدی از انتقادات علیه خود می داند که از سوی بسیاری، از رئیس جمهوری آمریکا گرفته تا پیتر گالبرایت ایجاد شده است.

یک مسئله دیگر که مانع برگشت اعتماد لازم میان دو دولت شده است و دولتمردان افغانستان را از ماه ها بدین سو نگران ساخته است، تاکید مصرانه باراک اوباما بر آغاز روند خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان در ژوئیه سال 2011 است که آقای اوباما چندین بار در صحبتهای دیروزش نیز به آن اشاره کرد.

با وجود آنکه رئیس جمهوری آمریکا پیوسته تاکید می کند که روابط استراتژیک میان افغانستان و آمریکا به مراتب فراتر از سال های پیشرو ادامه خواهد یافت، اما مقامات کابل از چشم انداز خروج آمریکا از افغانستان در هراس اند.

روزنامه تایمز چاپ لندن در شماره روز سه شنبه یازدهم مه به نقل از یک مقام افغان نوشت که دولت افغانستان احتمالا از آمریکا خواهد خواست تا متعهد به حضور بیست ساله در افغانستان شود. چیزیکه به نوشته این روزنامه از نگاه سیاسی برای باراک اوباما ممکن نیست.

مطالب مرتبط