تریاک و گسست یک ملت

زن و کودکی معتاد در افغانستان
Image caption این معتادان که اولویت جامعه جهانی نیستند به تدریج تاروپود این ملت را از هم می پاشند

یک بررسی انجام شده در افغانستان نشان می دهد مصرف مواد مخدر در این کشور افزایش قابل ملاحظه ای یافته است.ایان پنل خبرنگار بی بی سی برای مشاهده عواقب اعتیاد به تریاک به شمال افغانستان سفر کرده است:

شاسانا تازه از مدرسه به منزل برگشته است. وسطهای روز است و او روی زمین خانه گلی خانواده اش دراز کشیده و صبورانه در انتظار نهار و تریاک است.

روسری سبزرنگی سر کوچکش را پوشانده است. لوله بلند و چوبی رنگی را بر لبانش می گذارد و می مکد. آن طرف دیگر لوله سرخرنگ می شود و حبابی بیرون می زند و بعد سر او در انبوه دود گم می شود.

شاسانا که تنها 10 سال دارد، معتاد به تریاک است. مادرش نیز همینطور. در واقع بیشتر مردم این روستا چنین وضعیتی دارند.

آنها همه در ساختمان های گلی در میانه صحرای ترکمنستان در شمال افغانستان زندگی می کنند.

این ناحیه ای کاملا خشک و بی حاصل است. در تابستان داغ و در زمستان محبوس در گل و لای.

نه مرزعه ای، نه جنگلی، نه رودخانه ای و نه جویباری. مردها دور هم جمع می شوند و زنان به قالیبافی، یکی از مهمترین صادرات افغانستان، مشغولند.

این کار کمرشکنی است و زنان همیشه از درد بدن شکوه می کنند.

بطور متوسط سه ماه کار مداوم، هفت روز هفته و روزی ده ساعت، بافتن یک قالی زیبا طول می کشد. و این تریاک است که به آنها انرژی می دهد.

روزی سه بار کار را برای کشیدن تریاک متوقف می کنند، دردشان کاهش می یابد و رنج زندگی برای مدتی کنار می رود.

فرشبافان به کودکان خود نیز تریاک می دهند که یا بیماری هایشان معالجه شود و یا ساکت شوند تا آنها بتوانند به کارشان برسند. چرخه اعتیاد از تولد آغاز می شود.

اکسیر همگان

تریاک نوشداروی صدها هزار تن از مردم افغانستان است.

در بسیاری از مناطق نه دکتری هست و نه داروخانه مدرنی. تکه ای تریاک مرهم درد مرد و زن، پسر و دختر و حتی نوزادان است. درمان سردرد و مریضی و زخم های روانی سه دهه جنگ و فقر است.

آخرین بررسی اعتیاد به مواد مخدر در افغانستان پنج سال پیش منتشر شد.

انتظار می رود در بررسی جدیدی که در حال نهایی شدن است نشان دهد تعداد معتادان 50 درصدی افزایش یافته و به حدود 1/5 میلیون نفر رسیده است.

در کشوری 30 میلیونی این به معنای آن است که افغانستان بالاترین نسبت اعتیاد در جهان را دارد.

افغانستان یکی از فقیرترین کشورهای جهان است، و یکی از فاسدترین و خشونت آمیزترین. در صدر تولید کنندگان تریاک هم جای دارد. بیش از 90 درصد از تریاک و هروئین جهان ریشه در اینجا دارد.

شیوع یک قارچ اسرارآمیز یک چهارم از تولید تریاک را کاهش داده است. با وجود آنکه طی دو سال گذشته تولید خشخاش کاهش یافته و حتی در برخی ولایات دیگر خشخاشی کشت نمی شود، در مجموع روند تولید و مصرف تریاک طی دهسال گذشته افزایش یافته است.

یک کلینیک ده تخته در مزار شریف تنها محل کمک به دهها هزار معتاد در شمال این کشور است.

معدود افرادی که به این محل ترک اعتیاد پذیرفته می شوند باید همه چیز را کنار نهند و به صحبتهای معتادان پیشین گوش دهند.

ما با سه نسل از یک خانواده ملاقات کردیم: مادر بزرگ، دخترش و نوادگانش از جمله یک نوازد دو ماهه همگی معتاد بودند.

عزت گل، مادر این نوزاد، توضیح داد که چگونه بچه هایش معتاد شدند:

"وقتی پسرم متولد شد، از درد گوش رنج می برد. نتوانستیم پزشکی پیدا کنیم. من هم برای آرام کردن دردش به او تریاک دادم. دخترم که متولد شد، دل درد داشت و من دوایی جز تریاک نداشتم. به این ترتیب هر دوی آنها معتاد شدند."

گسست یک ملت

دکتر مبین که مدیریت این کلینیک را بر عهده دارد، کوشش می کند که با 20 تخت به حدود 100 هزار معتاد یاری برساند. او می گوید 100 سال طول می کشد که بتواند به همه آنها کمک کند.

همزمان در غرب این کشور یک کاروان بزرگ از تراکتور و حفار وارد منطقه شیندند در نزدیکی هرات می شود.

گل های بنفش و سفید نمایانگر خشخاشهای زیبا و کشنده است. بیش از 90 درصد از تریاک جهان از اینجا و یا جنوب کشور بخصوص ولایتهای هلمند و قندهار می آید.

طالبان، پلیس و مقام های فاسد حکومتی از این کشتزارها مالیات می گیرند. مسیر قاچاق با خود اسلحه و بمبهای کنار جاده ای هم می آورد.

تراکتورها شروع به کار می کنند، مزارع را یکی پس از دیگری شخم می زنند. ناگهان یکی از کشاورزها خود را جلوی چرخ بزرگ یکی از تراکتورها می اندازد، دست خود را برای راننده تکان می دهد تا او را وادار به توقف کند.

خشم او تعجب آور نیست. یک مزرعه کوچک 25 متری تنها منبع درآمد سالانه اوست که لحظاتی پیش نابود شد.

نابودی مزارع کشت خشخاش در سایر مناطق کشور هم رخ داده، اما مناطق آرام را تبدیل به پایگاه های شورشیان کرده است.

آخرین طرح جامعه جهانی این است که کشاورزان را قانع کند چیز دیگری به جای خشخاش بکارند. علاوه بر این باید به دنبال سودجویان اصلی کشت خشخاش یعنی قاچاقچیان مواد مخدر رفت.

اما این روند کند و پرمانع هنوز به نتیجه نرسیده است.

و تا آن موقع جریان پول شورشیان و مقام های فاسد ادامه خواهد داشت و تعداد معتادان نیز رو به افزایش است. اما شاید بیش از هر عامل دیگری این تریاک است که هرج و مرج و جنگ در افغانستان را ادامه می دهد.

مردم به تدریج از تریاک به هروئین روی می آورند. مواد مخدری که آنها مصرف می کنند به جنایت، فساد و شورشهای منطقه دامن می زند.

اما این معتادان که اولویت جامعه جهانی نیستند به تدریج تاروپود این ملت را از هم می پاشند.

مطالب مرتبط