آیا تعریف واحدی از طالبان وجود دارد

طالبان

زمانی در افغانستان امارت اسلامی داشتند، بعد از سقوط امارت اسلامی نه سال است علیه نیروهای ائتلاف بین المللی ضد تروریسم، ناتو و دولت افغانستان می جنگند.

دنیا آنها را به نام طالبان می شناسند اما آیا تعریف مشخص و واحدی از این کلمه وجود دارد؟

به عبارت دیگر آیا تعریف آمریکا، بریتانیا، کشورهای عضو ناتو، دولت افغانستان و دولت پاکستان که مستیقما درگیر بحران جنگ با طالبان و گسترش بنیاد گرایی اسلامی هستند، از پدیده ای به نام طالبان یکی است و اشتراک نظر دارند در این مورد، مخالفان سیاسی دولت افغانستان چه تعریفی از طالبان دارند و مردم افغانستان که هم امارت اسلامی را تجربه کرده اند و هم در نه سال گذشته شاهد فعالیت های این گروه بوده اند در مورد طالبان چه می گویند؟

تا آنجایی که از اظهارات رسمی مقامات افغانی پاکستانی و جامعه جهانی بر می آید، حد اقل در مورد اینکه با پدیده ای به نام طالبان چه باید کرد دیدگاه های متفاوتی وجود دارد.

این تفاوت نظر بدون شک ریشه در تعریف و شناخت این دولت ها از طالبان دارد.

واژه هایی که در توصیف این گروه بیان می شود نیز نشان می دهد که تصور و تصویر چندان واحدی از طالبان وجود ندارد. در نه سال گذشته این واژه ها در پسوند کلمه طالبان آمده است: تروریست، شورشی، ستیزه جو، برادران ناراضی، شاخه افغانی القاعده، اسلام گرایان تندرو.

از سوی دیگر آیا طالبانی که علیه نیروهای خارجی و دولت افغانستان می جنگند همان طالبان دیروز اند؟ آنها با تصویر مخالف بودند آنها در هنگام ورود شان به کابل تلویزیونها را شکستند و بعضی از تلویزیونها را به طور سمبولیک در چهار راه ها اعدام کردند. درحالی که حالا طالبان سایت انترنتی دارند و در آن تصاویر از فعالیت های خود را منتشر می کنند.

از این گذشته، طالبان پاکستانی یعنی چی؟ طالبان افغانی و پاکستانی باهم رابطه دارند، چه رابطه ای در چه حدی آیا اینها گروه واحدند یا دو گروه اند با اهداف مشترک در کشور های خودشان.

Image caption طالبان که از نه سال به این سو علیه نیروهای ناتو و ائتلاف می جنگ هنوز بر ادامه مبارزه شان مصمم اند و حاضر به مذاکره نشده اند

سوال بعدی این است که آیا طالبان گروه های پراکنده و نامنسجم اند و فقط از نام طالبان استفاده می کنند یا نه هنوز رهبری واحدی دارند.

و همچنین رابطه طالبان با القاعده سوال دیگری است. چنین رابطه ای وجود دارد یا نه و اگر دارد این رابطه در چه حدی است.

آیا می توان برای این سوالات پاسخی یافت؟ بی بی سی فارسی با راه اندازی این صفحه سعی دارد این سوالات را با مقام های کشورهای درگیر در نبرد با طالبان و همچنین افرادی از این گروه در میان بگذارد و همچنین نگاه تحلیلگران و کارشناسان را نیز منعکس کند.

طالبان دیروز

ملا محمد عمر، مردی که ده سال پیش امارت برکشوری را از دست داد اما نپذیرفت به قول خودش مهمان مسلمانی را به کفار تحویل دهد، حالا متواری است. برای یافتن و یا کشتن او پنجاه میلیون دلار جایزه اعلام شده است.

بیشتر فرماندهانی که ملا عمر را در دهه نود میلادی به امارت رسانیدند، حالا یا کشته شده اند و یا هم در زندانهای گوانتانامو یا بگرام و پلچرخی و یا هم در زندانهای پاکستانی، اسیرند.

مثلا اینها:ملا محمد حسن ربانی که رئیس شورای وزیران امارت اسلامی طالبان بود، اندکی بعد از تصرف کابل توسط طالبان در اثر ابتلا به سرطان خون در گذشت.

ملابورجان، از فرماندهان مشهور و مقتدر طالبان که فرماندهی نیروهای خط حمله طالبان را به عهده داشت. در نخسیتن ساعات تسخیرکابل توسط طالبان، کشته شد.

احسان الله احسان، رئیس بانک مرکزی طالبان در زمان تسخیر شمال افغانستان، در نبرد با گروه های مجاهدین در مزار شریف کشته شد.

مولوی اختر محمد عثمانی که در زمان امارت طالبان فرمانده واحد های نظامی طالبان در شمال را به عهده داشت، در سال 2006 در جنوب افغانستان و در درگیری با نیروهای ائتلاف کشته شد.

Image caption طالبان در بدل جسد ملا داد الله حاضر شدند چهار کارمند دولتی را که در گروگان خود داشتند آزاد کنند

ملا داد الله از دیگر فرماندهان مقتدر طالبان که به سنگدلی و نترسی شهرت داشت، در سال 2007 میلادی در ولسوالی سنگین ولایت هلمند کشته شد او خشن ترین فرمانده طالبان بود. افراد تحت امرش حاضر شدند برای تحویل گرفتن جسد این فرمانده چهار کامند دولتی را که در گروگان خود داشتند آزاد کنند.

عبدالحنان جهاد وال نیز در جنوب افغانستان و در جنگ با آمریکایی ها کشته شد، ابو مصعب الزرقاوی از فرماندهان مشهور القاعده در عراق در مصاحبه ای با تلویزیون الجزیره از عبدالحنان جهاد وال به عنوان استاد خودش یاد کرد بود.

ملا برادر که در زمان امارت طالبان فرمانده لشکر قندهار بود و بعد از سقوط طالبان از او به عنوان دست راست ملا عمر یاد می شد، چند ماه پیش در کراچی پاکستان دستگیر شد.

مولوی عبیدالله وزیر دفاع امارت طالبان و مولوی عبدالحی مطمئن رئیس اطلاعات و فرهنگ قندهار نیز در زندانهای پاکستان به سر می برند.

ملا فاضل رئیس ستاد مشترک در وزارت دفاع طالبان و یکی از فرماندهانی که بسیاری از سنگرهای مخالفان طالبان، را شکسته بود، در سال 2001 توسط نیروهای ژنرال دوستم در شمال افغانستان دستگیر شد و از آن زمان تا کنون در گوانتانامو است.

نورالله نوری رئیس تنظیمیه زون شمال و کسی که فرد اول طالبان در شمال افغانستان بود نیز تا آخر در کنار ملا فاضل ماند و یکجا با او دستگیر شد.

یاران باقی مانده

در مقایسه این فهرست که کامل هم نیست، شمار فرماندهان شناخته شده طالبان که زنده اند و هنوز فعال بسیار کم تر از این است، امیر خان متقی وزیر اطلاعات و فرهنگ، مولو کبیر رئیس تنظیمیه زون شرق، عبدالمنان نیازی والی ولایت بلخ حسن رحمانی والی قندهار از کسانی است که هنوز به نبرد برای شکست نیروهای خارجی و برقراری مجدد امارت اسلامی ادامه داده اند.

حسن آخوند، معاون شورای وزیران و کسی که زمانی وزیر خارجه طالبان بود نیز هنوز در صفوف طالبان است، اما دو دپلمات دیگر طالبان یعنی وکیل احمد متوکل وزیر آخرین وزیر خارجه امارت طالبان و ملا ضعیف سفیر طالبان در پاکستان، در کابل اند و ظاهرا سرگرم زندگی عادی در این شهر.

جای رفته گان پر شده است

Image caption جلال الدین حقانی از مقامات طالبان در زمان حاکمیت آنها در افغانستان

طالبان که در زمان امارت خود در افغانستان با هر نوع مجسمه و تصویر مخالف بودند، درحال حاضر سایت انترنتی دارند، در سایت های انترنتی خود ویدیوهایی را از فعالیت خود پخش می کنند. آیا دنیا با نسل جدیدی از طالبان رو برو است؟

ذبیح الله مجاهد سخنگوی طالبان می گوید، آنها هر فرمانده را که از دست داده اند فورا جای اورا با جایگزینی فرد دیگری پر کرده اند.

آقای مجاهد می گوید، طالبان برای "پیروزی در جهادی که در پیش دارند" از هر وسیله ممکنی استفاده می کنند حتی وسایل و امکانات مدرن مانند کامپیوتر و انترنت و طالبان کسانی که از استفاده از این وسایل را به خوبی می دانند، دارند.

درحالی که دیدگاه طالبان درمورد مسایل فکری و ایدیولوژیک نسبت به گذشته تغییر چندانی نکرده است، اما از نظر توانایی ها به ویژه در عرصه استفاده از صنعت و تکنولوژی امروزی با نسل جدیدی از طالبان مواجه اند.