"اتفاق اسلام" روزنامه صبح هرات، نود ساله شد

Image caption علامه صلاح الدین سلجوقی، سرور جویا و هاشم میوندوال، در دوره های مختلف مدیر مسئول اتفاق اسلام بوده اند

نود سال پیش در اول سنبله (شهریور) ۱۲۹۹ خورشیدی، نخستین شماره روزنامه "اتفاق اسلام" در هرات منتشر شد.

اتفاق اسلام از معدود روزنامه های افغانستان است که از آغاز انتشار خود تا به امروز بدون وقفه منتشر شده است.

با روی کار آمدن حکومت امان الله خان انتشار مطبوعات از پایتخت کشور به سایر ولایت نیز گسترش پیدا کرد.

اولین شماره

Image caption عبدالله قانع، اولین مدیر مسئول روزنامه اتفاق اسلام

اولین شماره این روزنامه در اول سنبله ۱۲۹۹ خورشیدی به مدیریت عبدالله قانع هروی در شهر هرات با چاپ سنگی منتشر شد. بیش از چهار ماه از مدیریت عبدالله قانع نگذشته بود که عبدالکریم احراری مدیر اتفاق اسلام شد و تا سال دوم انتشار اتفاق اسلام مدیریت این روزنامه را بر عهده داشت. بعد از احراری دوباره عبدالله قانع مدیر مسئول این روزنامه شد.

در عقرب/ آبان سال ۱۳۰۱ خورشیدی مدیریت معارف ولایت هرات در این شهر تشکیل شد با تشکیل مدیریت معارف، روزنامه اتفاق اسلام نیز زیر نظر این مدیریت در آمد و صلاح الدین سلجوقی مدیر مسئول آن شد.

علامه سلجوقی این روزنامه را از "اتفاق اسلام" به "فریاد" تغیر نام داد.

در ۴ ثور/اردیبهشت ۱۳۰۸ خورشیدی غلام سرور جویا مدیر مسئول اتفاق اسلام شد و بار دیگر نام آن را از فریاد به اتفاق اسلام بر گرداند.

یکی از مدیران موفق روزنامه اتفاق اسلام محمد هاشم میوندوال دومین نخست وزیر بیرون از خانواده سلطنتی در دهه دموکراسی بود. وقتی او مدیر مسئول روزنامه شد انتشار آن را که در دوره قبل از او هفتگی و گاهی دو بار در هفته بود روزانه کرد.

چاپ سنگی

اتفاق اسلام در آغاز انتشار خود، در ۴ صفحه و ابتدا به صورت قلمی در چاپخانه "فخریه سلجوقی" به چاپ سنگی می رسید و میرزا شیر محمد خان طبیب، ملا عبدالفتاح و عبدالکریم احراری از نخستین خوشنویسان اتفاق اسلام بودند.

برای اولین بار در سال ۱۳۰۲ خورشیدی در زمان سلجوقی بود که اتفاق اسلام در چاپخانه دانش هرات به چاپ سربی رسید.

Image caption صلاح الدین سلجوقی که زمانی مدیر مسئول اتفاق اسلام بود

در سال ۱۳۱۲ خورشیدی چاپخانه جدیدی در هرات به کمک دوست محمد خان ایماق تاسیس شد، در این چاخانه فقط دو دستگاه ماشین چاپ کهنه اوراقی آمریکایی که توسط پا به حرکت می افتاد و یک دسگاه هیدلبرگ آلمانی وجود داشت که روزنامه اتقاق اسلام در آن به چاپ حروفی می رسید و تا مدت چهل سال این روزنامه به همین روش چاپ می شد.

در دوران حاکمیت حزب دموکراتیک خلق در افغانستان، یک دستگاه چاپ روسی و یک دستگاه قطع کاغذ، وارد چاپخانه شد و همچنین شعبه زینوگرافی در این چاپخانه تاسیس شد و چاپ روزنامه مقداری تغیر کرد و کیفیت آن اندکی بهتر شد.

چاپ کامپیوتری

با روی کار آمدن طالبان در افغانستان، روزنامه اتفاق اسلام از معدود نشریه ها در افغانستان بود که نه تنها تعطیل نشد، بلکه کیفیت چاپ آن نیز تغیر کرد و در سال ۱۳۷۵ خورشیدی به صورت کامپیوتری تایپ و منتشر می شد.

با روی کار آمدن حکومت حامد کرزی چاپ این روزنامه همچنان ادامه یافت و تا کنون نیز در هرات منتشر می شود.

محتوا

بیشتر مطالب اتفاق اسلام را در سالهای اولیه، اخبار داخلی و خارجی، مقاله های سیاسی، فرهنگی، عهد نامه ها و نظام نامه (قوانین و لوایح مصوب دولت) ها تشکیل می داد.

نشر مطالب ادبی و شعرهای شاعران متاخر و معاصر نیز بخش دیگری از مطالب این روز نامه بود.

هر چند که روزنامه اتفاق اسلام، دولتی بود و با روی کار آمدن هر حکومتی این روزنامه از سیاستهای همان حکومت حمایت می کرد ولی بخش ادبی این روزنامه بدور از مسایل سیاسی بسیار فعال بود و خوانندگان زیادی داشت.

Image caption روزنامه اتفاق اسلام ابتدا با چاپ سنگی منتشر می شد

آثار اکثر شاعران و نویسندگان مطرح افغانستان و هرات در این روزنامه منتشر شده و بسیاری از اعضای انجمن ادبی هرات که در سال ۱۳۱۱ در این شهر تاسیس شده بود با این روزنامه همکاری داشتند و بسیاری از مسولان و دبیران این روزنامه از اعضای انجمن ادبی بودند.

از کسانی که چندین دهه با روزنامه اتفاق اسلام هرات همکاری داشته اند می توان از استاد برات علی فدایی که اولین شعر او در سال ۱۳۳۴ خورشیدی در این روزنامه منتشر شد و عبدالغنی نیکسیر از شاعران و نویسندگان قدیم هرات نام برد که تا هنوز نیز در هرات زندگی می کنند.

در سال ۱۳۲۷ خورشیدی، کلوپ ادبی هرات در پارک بهزاد افتتاح شد و این کلوپ مجله ادبی هرات را که قبل از آن نیز منتشر می شد دوباره از سر گرفت.

در این سالها مجله ادبی هرات از طرف موسسه نشراتی اتفاق اسلام در ۳۰ صفحه چاپ و منتشر می شد.

اشتراک روزنامه

اتفاق اسلام، علاوه بر هرات و سایر ولایات افغانستان در خارج از افغانستان هم خواننده گان و مشترکانی داشته است که به طور مرتب روزنامه را مطالعه می کرده اند.

اشتراک سالانه اتفاق اسلام در آغاز انتشار در هرات و نواحی آن پنج روپیه کابلی در سایر ولایات شش روپیه کابلی درخارج از افغانستان ده روپیه کابلی بود و اشتراک شش ماهه آن در افغانستان و سایر کشور ها سه ونیم روپیه بود.

مدیران اتفاق اسلام در دوره های مختلف

Image caption جاوید نورزاد مدیر مسئول کنونی روزنامه اتفاق اسلام

بسیاری از مدیران اتفاق اسلام از چهره های برجسته علم، فرهنگ و سیاست در افغانستان بودند که در این میان می توات از علامه صلاح الدین سلجوقی، عبدالکریم احراری، غلام سرور جویا و محمد هاشم میوندوال نام برد.

از دیگر مدیران روزنامه اتفاق اسلام می توان از عبدالمنان درمند، میر محمد امین انصاری، میر غلام محمد حسینی، محمد علم غواص، عبدالواحد نافذ، حبیب الرحمان جدیر، عبدالکریم مجاهد، سید عزیز الله، عبدالستارمنعم، عبدالفتاح نیوند، درمحمد وفا کیش، محمد امین کیوان، عبدالواحد طاقت، محمد شاه رفعت، فضل الحق موج، غلام سرور صیاد، محمد کاظم ناصری، نعمت الله سروری، ولی شاه بهره، سید پادشاه رایق، محمد کاظم ناصری، غلام یحیی خوشبین، نعمت الله سروری، غلام حضرت جهید، عبدالرزاق احمدی، محمدقاضی زاده، نقیب آروین و جاوید نورزاد که در حال حاضر مدیر مسئول این روزنامه است.

مطالب مرتبط