انتخابات افغانستان؛ آوازه تقلب و پرسش‌های بی پاسخ

رای دهندگان در بامیان
Image caption مردم با بیم و امید در انتخابات شرکت کردند

گشت و گذار در مراکز رای دهی در روز انتخابات و در میان شور و هیجان مردم دلپذیرترین کاری است که می شود در یک انتخابات سراغ کرد؛ به خصوص زمانی که در هیأت یک ناظر انتخاباتی در مراکز رای دهی حضور بیابی.

دومین انتخابات پارلمانی افغانستان این زمینه را برای تعداد پرشمار ناظرین مساعد ساخت.

این انتخابات روز شنبه ۲۷ سنبله برگزار شد و قرار است ۲۴۹ عضور پارلمان آینده را از میان بیش از ۲۵۰۰ کاندید از سراسر کشور مشخص کند.

حضور و انگیزه مردم

گزارش ها حاکی از آن است که در مناطقی از کشور، از جمله در مناطق مرکزی و شمال و غرب کشور، میزان مشارکت مردم گسترده بوده است و از حدود ساعت هفت صبح، که رای گیری شروع شد، مردم در جلو مراکز رای دهی صف کشیده بودند.

کمسیون انتخابات میزان مشارکت رای دهندگان در سراسر کشور را ۴۰ درصد مجموع واجدین شرایط اعلام کرده است. این مشارکت دلگرم کننده در بسیاری مناطق، مایه امیدواری فراوانی است، زیرا پیش از برگزاری انتخابات این نگرانی وجود داشت که مردم انگیزه مشارکت در انتخابات را از دست داده باشند.

بیم و امید

اکثر مردم از قبل به این انتخابات با نگرانی و امید توأمان نگاه می‏کردند. نگرانی‏ها و تردیدهای مردم علاوه بر ناامنی روزافزون، ناشی از احتمال تقلب و تخلفاتی بود که در انتخابات های قبلی، از جمله در انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته نیز به صورت گسترده ای وجود داشت.

Image caption پرسش های زیادی در باره نتایج انتخابات وجود دارد

اما از سویی دیگر، مردم به انتخابات با امیدی فراوان نیز نگاه می کردند؛ امید به نتایج این انتخابات که به تقویت صلح و گسترش حاکمیت دولت کمک کند و پارلمانی به وجود آورد که از بازگشت طالبانیسم و خشونت و ترور بکاهد و به اعتبار مردمی دولت بیافزاید. با همین امیدواری مردم به پای صندوق های رای رفتند.

نگرانی اکثر رای دهندگان از تقلب گسترده توسط بعضی از کاندیداها و مسئولین ادارات حکومتی در ولایات مختلف و ناتوانی کمیسیون انتخابات در برگزاری شفاف انتخابات و حتی دست داشتن این کمیسیون در تقلب بود.

آوازه تقلب

اولین آوازه های امکان تقلب در انتخابات زمانی به سرعت پخش شد که رای دهندگان در مناطق مختلف توانستند به راحتی رنگ ناخن های شان را پاک کنند. این مشکل به سرعت در میان رای دهندگان شک و تردید را تشدید کرد. مواردی وجود داشت که بعضی از رای دهندگان حتی سه بار نیز رنگ ناخن شان را پاک کرده بودند و به طور مکرر رای داده بودند. پس از آن جستجو برای پیدا کردن موارد دیگری از تقلب زیاد شد. به زودی روشن شد که مشکل پاک شدن رنگ در بسیاری مناطق وجود داشته است.

مشکل دیگر، برخورد غیرمسئولانه بعضی از کارمندان کمیسیون انتخابات بود. گفته می شد که در بعضی مناطق کارمندان کمیسیون، مخصوصا در میان خانم ها، از ناتوانی رای دهندگان استفاده می کردند و خود به نشانی کردن برگه های رای به نفع کاندیدای خاصی می پرداختند.

از تعدادی مراکز رای دهی گزارش دادند که کارمندان کمیسیون انتخابات به همکاری پلیس، مانع حضور ناظرین انتخابات می شدند. حتی دست کم یک مورد گزارشی وجود داشت که مرکز رای دهی پیشنهاد فروش برگه های رای را به بعضی از کاندیداها کرده بوده است.

مسأله دیگر، رفتار غیرمسئولانه بعضی از کاندیداها در مراکز رای دهی بود. موارد زیادی مشاهده شده بود که کاندیداهایی در محلات رای دهی حضور یافتند و مردم را به گونه های مختلف تشویق کردند که به او رای دهند. حتی موارد چندی نیز وجود داشت که کاندیداهایی به پخش و نشر پول در میان مردم منتظر رای دهی اقدام کردند و گاهی هم به ارعاب متوسل شدند.

مشکل بسیار مهم‌تر، که باعث اوج نگرانی های مردم، به ویژه کاندیداها شد، کمبود اوراق رای دهی در بعضی از مراکز بود. نکته سوال برانگیز این بود که گفته می شد این مشکل تا حدود زیادی مبتنی بود بر تقسیمات قومی مراکز رای دهی. یعنی این مشکل اکثراً در مناطقی پیش آمد که متعلق به قوم خاصی بودند. مثلا در شهر کابل این مشکل تنها در مناطقی از غرب کابل پیش آمده بود.

Image caption چهل درصد رای دهندگان در انتخابات شرکت کرده اند

در تعداد زیادی از مراکز رای دهی غرب کابل، در حدود نیمه های روز برگه های رای دهی تمام شد، در حالی که صف های طولانی از رای دهندگان هنوز هم پشت دروازه های محلات رای دهی منتظر بودند. براساس گزارش های ناظرین انتخابات، مخصوصا ناظرین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، در اکثر مراکز رای دهی در ولسوالی های ولایت بامیان و بعضی از ولسوالی های ولایت غزنی، کمبود اوراق رای دهی وجود داشته است.

گزارش شد که در ولسوالی جاغوری اکثر مراکز رای دهی در حدود ساعت ۱۱ قبل از ظهر به کمبود برگه های رای دهی مواجه شدند. در مناطقی از از این ولسوالی و ولسوالی همجوار قره باغ اصلا مواد مورد ضرورت نرسید و در نتیجه مراکز رای دهی در این مناطق تا آخر روز باز نشد.

در مناطقی از ولسوالی پنجاب ولایت بامیان اوراق رای دهی متعلق به ولایت غور و بادغیس فرستاده شده بود که در نتیجه مراکز مربوط در آنجا نیز بسته باقی ماند. مقامهای محلی کمیسیون در پاسخ به درخواست ناظران و برای رفع این مشکلات گفتند که از دست آنها کاری ساخته نیست. دست کم در دو ولسوالی جاغوری و مالستان شماری از مردم در اعتراض به این وضعیت دست به تظاهرات زدند.

قبلا کمیسیون انتخابات تعدادی از مراکز رای دهی را در غزنی و بامیان مسدود ساخته بود. اما فضل احمد معنوی، رئیس کمیسیون انتخابات، در کنفرانس مطبوعاتی اش در پایان روز انتخابات در این مورد گفت که او هم نمی داند که چرا تعدادی از محلات رای دهی در بعضی از مناطق که مشکل ناامنی نداشته، مسدود شده است.

علاوه بر همه این ها، گزارش هایی منتشر شده بود که برگه های تقلبی رای دهی در مناطقی از کشور پخش شده است. این ها به اضافه عدم کنترل دولت و بدون حضور ناظران انتخابات در بسیاری از مناطق، اطمینان مردم و اعتبار انتخابات را به شدت ضعیف می سازد.

سوال های بی پاسخ؟

این مسایل مردم و نامزدها را با سوال بزرگی مواجه ساخته که آیا این انتخابات نتیجه واقعی مشارکت و رای آنان را برای آنان به بار خواهد آورد؟ مردم فکر می کنند که بعد از مشارکت پرشور آنان، پاسخ این سوال باید توسط مقامات مسئول برگزاری انتخابات داده شود.

Image caption علی رغم تهدیدها مردم به پای صندوق های رای رفتند

با پیش رو داشتن تجربه انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته، به نظر می رسد مردم امیدواری چندانی به یافتن پاسخ این سوال ندارند. سخنان رئیس جمهور کرزی مبنی بر این که احتمال تقلب زیاد است، اما ما مجبوریم نتایج را، هرگونه که باشد، بپذیریم، امیدواری مردم را برای یافتن پاسخ سوال شان بیشتر متزلزل کرده است.

با این حال، این پرسش در میان مردم مطرح است که نتایج انتخابات در جریان شمارش آرا چه خواهد شد؟ اگر به شکایات و اوازه های مطرح شده به صورت درست رسیدگی نشود، انتخابات مسخ نخواهد شد؟ برای یافتن پاسخ این سوال ها، و سوال قبلی، باید منتظر ماند؛ دست کم تا زمانی که نتایج انتخابات رسما اعلام شود.

اما باید به یاد داشته باشیم که انتخابات در افغانستان هنوز پشتوانه‏های حمایتی اجتماعی پیدا نکرده است و مردم هنوز به آن با نگاهی آزمایشی می بینند. وقتی این آزمایش ها، به هر دلیلی، برای مردم موفقیت آمیز نباشد، احتمال دلسرد شدن مردم از اصل روند انتخابات بعید نخواهد بود.

در آن صورت ممکن است روند دموکراسی و نظام جدید در باور مردم آسیب پذیر شود و مردم رابطه و امید خود را از دولت بیشتر از پیش قطع کنند. این همان چیزی است که طالبان و مخالفان مسلح دولت می خواهند.

مطالب مرتبط