استراتژی جدید آمریکا در افغانستان، تجربیات یک ساله

بررسی سالانه استراتژی آمریکا در افغانستان که در یک گزارش مفصل امروز انتشارخواهد یافت حاکی است که افزایش شمار نیروهای آمریکایی و ناتو سبب جلوگیری از فعالیت های طالبان در اکثر نقاط افغانستان شده است اما این گزارش هشدار می دهد که این موفقیت ها متزلزل است و ممکن است هرلحظه وضعیت تغییر کند .

درخلاصه ای از این گزارش نوشته شده است ک از 9 سال پیش که طالبان سقوط کرد تاکنون دستگاه رهبری ارشد شبکه القاعده در پاکستان به شدت کنونی تضعیف نشده و تحت فشار قرارنداشته است. آمریکا قصد دارد که از سال آینده کاهش نیروهای خود را آغاز کند و انتظار می رود که تا سال ٢٠١٤ تمامی نیروهای رزمی خود را از افغانستان خارج کند.

ژنرال استانلی مک کریستال، فرمانده پیشین نیروهای ناتو، سه ماه اول دوره کاری اش را در سال ٢٠٠٩ میلادی به مطالعه وضعیت در افغانستان سپری کرد و گزارشی سیصد صفحه ای به واشنگتن ارائه کرد.

محور اصلی این گزارش این بود که باید اولویت را در ماموریت بین المللی به حفظ جان و تامین امنیت غیر نظامیان داد و سپس بر شورشیان فشار بیشتر وارد کرد. آنچه که موجب شد فرماندهان محلی را به سازش وا دارد اما جنگ با القاعده و شورشیان "آشتی ناپذیر" بی امان ادامه یابد.

استانلی مک کریستال اما موفقیت این برنامه را مشروط کرد به اعزام نیروی بیشتر.

باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا در ماه دسامبر سال گذشته استراتژی تازه ای را برای مبارزه با تروریسم و شورشیان در افغانستان و منطقه ارائه کرد و درخواست فرماندهان خط مقدم را مبنی بر افزایش نیرو، پاسخ مثبت داد.

مبارزه با شورشیان در خاک پاکستان با افزایش عملیات هوایی با استفاده از هواپیما های بدون خلبان نیز تلویحا پذیرفته شد و در عمل هم به اجرا درآمد.

به دنبال این توافق تلاشها برای تامین نیروهای درخواست شده از سوی مک کریستال آغاز شد.

Image caption باراک اوباما پیشنهاد مک کریستال مبنی بر افزایش نیروها را پذیرفت و ٣٠ هزار سرباز تازه نفس به افغانستان اعزام کرد

آمریکا پذیرفت که ٣٠ هزار نیروی بیشتر بفرستد که به تدریج تا پایان سال جاری میلادی وارد افغانستان شدند، دیگر کشورهای ناتو نیز تعهد کردند که ٩٧٠٠ سرباز دیگر اعزام کنند. اما این تعهد در نهایت ٧٧ در صد عملی شد.

در نهایت تا پایان سال ٢٠١٠ نیروهای ارتش به ١٣٤ هزار و پلیس به ١٠٩ هزار نفر رسیدند.

از نیروهای تازه نفس و مجموع این نیروها، انتظار می رفت تا در جنگ بر ضد شورشیان مسیر تازه ای را باز کنند. این نیرو ها در چند مرحله و در سه دسته به سه منطقه اعزام شدند.

دسته اول از نیروهای آمریکایی در هلمند نا امن ترین ولایت جنوبی افغانستان مامور مبارزه با طالبان شدند. آنها در کنار سربازان بریتانیایی در هلمند مستقر شدند؛ فرماندهی جدیدی ایجاد کردند که آمریکایی – بریتانیایی است. و نیرو های دو کشور میان قندهار و هلمند جا به شدند و کنترل انحصاری بریتانیایی ها را در هلمند پایان بخشیدند.

هدف اصلی این نیروها بیرون راندن شورشیان از مراکز ولسوالیها و محلی کردن جنگ بود. همچنان آنها مامور شدند تا در مناطقی که از کنترل طالبان خارج می شوند، مستقر شوند و کمک کنند تا پلیس محلی و ارتش در این ولایت توانمند شوند.

پلیس افزایش یافت و ارتش ملی در هلمند در سطح قول اردو (لشکر) ارتقا کرد و برخی از ولسوایها از وجود شورشیان تصفیه شدند.

دسته دوم به قندهار اعزام شدند و منتظر شدند تا دستور آغاز عملیات تدریجی ولی مستمر را برای راندن طالبان از مناطق پر تجمع شهری و حومه آن به دست آورند، عملیات قندهار سرانجام سه ماه پیش انجام شد.

دسته سوم برای استقرار در ولایت جنوب شرقی پکتیکا مستقر شدند تا بر آمد و رفت شورشیان وابسته به گروه حقانی نظارت کنند و همچنین به ارتش افغانستان آموزش دهند.

تاتیر این اقدامات

Image caption کاهش حملات هوایی که هر از گاهی سبب تلفات غیر نظامیان می شد، دلیل افزایش نیروهای زمینی در افغانستان بود

میزان عملیات در شش ماه گذشته در این مناطق ١٨ برابر نسبت به سال پیش افزایش یافت و در نتیجه آن، تعداد زیادی از شورشیان به دام افتادند یا کشته شدند. ادعا می شود که بیش از ٣٠٠ فرمانده و افراد کلیدی شورشیان به قتل رسیده اند.

این عملیات تسلط طالبان را بر مناطق وسیعی از هلمند و قندهار پایان بخشید. پیامد دیگر تضعیف توانایی عملکرد شبکه حقانی در ولایت های اطراف پایتخت، کابل است. هر چند که وزارت داخله افغانستان می گوید هنوز ٨ ولسوالی در کنترل آنها نیست و این به دو معنی است یا شورشیان آنجاست یا هم کسی در آنجا کنترل ندارد

نارسایی ها

طالبان همچنان از نظر روانی بر اوضاع امنیتی مسلط هستند، طالبان همچنان در ارعاب روستائیان، بمگذاری های کنار جاده و حملات انتحاری دست بالا دارند. هنوز ارتش و پلیس اعتماد لازم و رضایت مردم را به عنوان حامیان خود به دست نیاورده اند.

ارزیابی تازه ای که مرکز مطالعات استراتژیک ارائه کرده و مبتنی بر گزارش وزارت دفاع آمریکا است. از جمله ٣٦٥ ولسوالی افغانستان ٣٤ منطقه به عنوان مناطق خطرناک شناسایی شده اند و ٦٠ منطقه هم مناطقی است که هراز گاهی امنیت در آنجا به هم می خورد. طالبان همواره مدعی اند که بر مناطق بیشتری مسلط اند.

فرماندهان نظامی آمریکا زیر فشار افکار عامه و دولت افغانستان به کاهش تلفات غیر نظامیان توجه کردند. بر اساس آماری که مرکز مطالعات استراتژیک منتشر کرده در سال ٢٠١٠ آمار تلفات غیر نظامیانی که در نتیجه عملیات نظامی نیروهای خارجی کشته شده اند به٧٤ تن می رسد این رقم در زمان مشابه در سال ٢٠٠٩ به ١٠١ تن می رسید.

گسترش ماموریت نظامی

Image caption همزمان با افزایش نیروهای خارجی در افغانستان، شمار نیروهای امنیتی افغان نیز نزدیک به دو برابر شدند و در مناطق مختلف افغانستان در ماموریت نظامی سهیم شدند

بار نخست در اکتبر سال ٢٠٠٣ بود که شورای امنیت سازمان ملل متحد ماموریت پنج هزار سرباز کمک به امنیت (ایساف) را از کابل به کل کشور گشترش داد. در ماه می سال ٢٠٠٦میلادی فرماندهی دوره ای نزدیک به یکصد هزار سرباز بین المللی را به طور دائمی ناتو به عهده گرفت. ماموریتی در مساحت ٦٥ هزار کیلو متر مربع. نیروهایی که به این مناطق اعزام شدند، تیم بازسازی ولایتی نام گرفتند، یعنی گروه های نظامی که در کنار تامین امنیت و کمک به نیروهای امنتی افغان، در برنامه های در اجرای برنامه های بازسازی نیز سهیم بوده اند.

این نیروها به ترتیبی که در ذیل آمده به مناطق مختلف افغانستان گسیل شدند

٦ هرار و ١٥٠ سرباز در فرماندهی مرکزی، در مناطق افغانستان.

٥ هزار و ٧٠٠ سرباز در فرماندهی شمال.

٤ هزار و ٤٠٠ سرباز در فرماندهی غرب.

٤٣ هزار و ٤٠٠ سرباز در فرماندهی جنوب.

٢٣ هزار ٩٠٠ سرباز در فرماندهی شرق.

این آمار بعدا متناسب به افزایش یا تلفات سربازان تغییر کرد.

آغاز برنامه خروج

هزار و ٩٥٠ سربازهلندی تابستان امسال از ارزگان در مرکز افغانستان از این ماموریت خارج شدند و به کشور خود باز گشتند. قرار است تابستان آینده بیش از ٢ هزار و ٥٠٠ سرباز کانادایی به کشور شان باز گردند.

بریتانیا نیز خروج سربازان خود از افغانستان را آغاز می کند در سال ٢٠١٤ دیگر نیرویی در افغانستان نخواهد داشت.

آمریکایی ها در سال ٢٠١٤ تصمیم خواهند گرفت که ما جرای افغانستان و مبارزه علیه تروریسم در منطقه چه کنند.

اگرچه براساس استراتژی اوباما، قرار است خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان نیز در نیمه سال ٢٠١١ آغاز شود اما ژنرال دیوید پترائوس، فرمانده نیر گفته است که اگر زمان برای این اقدام مناسب نباشد، به کاخ سفید یاد آوری خواهد کرد.

Image caption به دنبال برکناری ژنرال مک کریستال از فرماندهی ناتو در افغانستان، ژنرال پترائوس که قبلا فرمانده مستقیم مک کریستال نیز بود، فرماندهی ناتو را به عهده گرفت.

یکی از تحلیلگران مرکز مطالعات ستراتژیک آمریکا گفته کسانی که بر ادامه این ماموریت تا ٢٠١٤ تاکید دارند باید بپذیرند که این یک گزینه است نه اینکه بر اساس منافع استراتژیک آمریکا استوار باشد. کسانی هم که می خواهند حضور سربازان آمریکا در افغانستان را زود تر پایان بخشند، باید نتایج آنرا در نظر بگیرند که همه دستاوردهای موجود از میان می رود و ارتش افغانستان هر چند تقویت شود در تجربه نشان داده که در برابر شورشهای غیر نظامی بقای کمتری دارد.

این تحلیلگر نظامی می افزاید که به هر تعبیری این خروج در یک حساب و کتاب بزرگتر، شکستی در برابر نیرو های تندرو اسلامی است. بر اساس این تحلیل فرار از یک معضله یک استراتژی خوب است اگر گزینه بهتر و امن تری در دسترس باشد.

در سیاست خروج سربازان بین المللی دولت و مردم افغانستان نیز خواهان تقویت ارتش کشور خود هستند. و لی می خواهند نیرو های بین المللی به عنوان ضمانت امنیتی در کنار آنها بمانند نه به عنوان نیرویی که بخشی از مشکلات روزمره شوند.

مطالب مرتبط