روزنامه های کابل: سی و یک سال پس هجوم شوروی

روزنامه های چاپ امروز کابل بیشتر به تحلیل و بررسی سی و یکمین سالروز تهاجم ارتش اتحاد جماهیر شوروی سابق به افغانستان پرداخته اند.

ارتش شوروی سابق روز ششم جدی (دی) سال ۱۳۵۸ خورشیدی افغانستان را اشغال کرد و حدود نه سال در این کشور بود و سرانجام در ۲۶ دلو/بهمن ۱۳۶۷ خورشیدی از افغانستان خارج شد.

هشت صبح نوشته یکی از درسهایی که از ششم جدی باید آموخت این است که دولت های بدون حمایت مردم نمی توانند دوام بیاورند و محکوم به نابودی هستند. به نظر نویسنده، دولت های تحت رهبری گروه های خلق و پرچم، که پس از کودتای هفتم ثور/ادیبهشت ۱۳۵۷ روی کار آمدند، پایه مردمی نداشتند.

به نوشته هشت صبح، هرچند این دولت ها از حمایت ارتش سرخ شوروی سابق برخوردار بودند، اما این ارتش و خیل عظیم مشاوران روسی و کمک های مالی و نظامی نتوانست که بقای این دولت ها را تضمین کنند.

به باور هشت صبح، درسی دیگر از ششم جدی که باید آموخت، این است که هر آن چه که پس از ششم جدی بر مردم تحمیل شد، ناشی از خودسری ها و اشتباهات نبود، بلکه ناشی از "استراتژی غارتگرانه" شوروی سابق بود که در برابر نور محمد تره کی، حفیظ الله امین و ببرک کارمل قرار داده شده بود.

به نظر هشت صبح، این افراد و "شرکای آنها" کسانی بودند که بر پایه "جنون قدرت" در برابر یک دیگر قرار گرفتند و سرانجام یکی پی دیگر از بین رفتند یا کنار گذاشته شدند. به تعبیر نویسنده این افراد "گوش به فرمان" بودند و وظیفه خود را در راستای اجرای استراتژی شوروی سابق انجام دادند.

روزنامه افغانستان ششم جدی ۱۳۵۸ خورشیدی را آغازی برای بین المللی شدن ماجرای افغانستان و ناشی از "ضعف نهادهای افغانی و ناهوشیاری نیروهای بازیگر داخلی" در آن زمان دانسته است.

به نظر این روزنامه، رویداد ششم جدی در واقع بازتاب "رویاهای پریشان نسل سودایی روشنفکران افغانی بود که درمان درد استبداد افغانی را در سوسیالیسم می جستند".

سرمقاله نویس افغانستان افزوده که این همه باعث شد که افغانستان به میدان بازی های استراتژیک منطقه ای و بین المللی تبدیل شود و زمینه تهاجم ارتش شوروی سابق به کشور فراهم شود. نویسنده افزوده که اگر شوروی سابق هم به این حادثه کلید نزده بود، یکی از همسایگان دیگر این کار را می کرد.

روزنامه در ادامه آورده که اکنون ۳۱ سال پس از ششم جدی، هنوز افغانستان از نظر سیاسی به پختگی لازم نرسیده و وقوع حادثه ای دیگر مانند ششم جدی "دور از انتظار نیست". به نظر روزنامه، "هنوز افغانستان تا دامن کشیدن از جامعه بین المللی فاصله درازی دارد".

راه نجات رویداد ششم جدی را"مهمترین حادثه قرن بیستم" خوانده و نوشته که این رویداد چند دهه بحران را پدید آورد و باعث خونریزی بسیار و آوارگی میلیون ها تن و معلول شدن صدها هزار تن دیگر شد.

به نظر این روزنامه، جنگ ارتش شوروی سابق در افغانستان بار سنگین اقتصادی و سیاسی را بر شوروی سابق تحمیل کرد و این ابرقدرت را دستخوش فروپاشی کرد و در نتیجه موازنه قدرت در جهان تغییر کرد.

راه نجات نوشته که مجاهدین افغانستان ارتش شوروی سابق را مجبور به پذیرش شکست کردند، اما پس از پیروزی با فراموش کردن ارزشهای معنوی و گرایش به قدرت و مادیات، باعث ادامه بحران در کشور برای دو دهه دیگر شدند.

به تعبیر نویسنده، ملتی که توانست ابرقدرتی را به زانو درآورد، برای نجات از بحران در کشور به "سلطه قدرتی دیگر" تن در داد و در نتیجه بحران در افغانستان ادامه یافت.

افغان جرگه نوشته که ششم جدی آغاز تحولاتی بود که سرانجام باعث فروپاشی کمونیسم و اتحاد جماهیر شوروی سابق و در نتیجه جهان از لحاظ قدرت نظامی "یک قطبی" شد.

روزنامه افزوده که یک قطبی شدن جهان از لحاظ نظامی به معنای آن نیست که حالا نوبت آمریکا است و این کشور مانند شوروی سابق در پی توسعه "متصرفات" خود در جهان باشد. بلکه به تعبیر نویسنده "حرص جهانگیری" صاحب نیت بلعیدن جهان را خواهد بلعید.

سردبیر افغان جرگه در ادامه بدون این که توضیحی ارائه کند، افزوده که سرانجام جهان شاهد "پایان امپراتوری سرمایه داری" نیز خواهد بود.