سال ۲۰۱۰ در افغانستان؛ 'مرگبار اما پردستاورد'

حامد کرزی هنگام امضای توافقنامه انتقال مسئولیت های امنیتی به نیروهای افغان با دبیر کل ناتو
Image caption مقامهای دولت افغانستان می گویند سال 2010 خونین اما پردستاورد بوده است

سال ۲۰۱۰ میلادی با کشته شدن حدود ۹ هزار تن، مرگبار ترین سال برای تمامی طرف های درگیر در یک دهه جنگ کنونی در افغانستان بوده است.

بیش از هفتصد نظامی خارجی و بالاتر از هشتصد تن از نفرات ارتش افغانستان در سال ۲۰۱۰ کشته شد و اگرچه وزرات دخله (کشور) آمار دقیقی در باره تلفات نیروی پلیس نداده، اما گفته می شود که بیش از هزار تن از این ماموران پلیس نیز قربانی خشونت های سال گذشته شدند.

در مورد شورشیان مخالف دولت، آمار دقیقی در دست نیست اما مقامات نظامی ناتو تلفات افراد وابسته به گروه های شورشی را به مراتب بیشتر از سال گذشته میلادی دانسته اند.

در عین حال، سال ۲۰۱۰ میلادی برای غیر نظامیان افغان نیز یک سال خونین بود و بر اساس گزارش سازمان ملل، در ده ماهه نخست این سال بیش از دو هزار و ۲۰۰ غیر نظامی در نتیجه خشونت های جاری در این کشور کشته شدند.

دلیل افزایش تلفات این جنگ در سال ۲۰۱۰ چه بوده است؟

گسترش خشونت

خشونت و جنگ با تروریسم در افغانستان در سال ۲۰۱۰، به سرعت سیر صعودی پیدا کرد و صدها نظامی خارجی و افغان در کنار صدها تن از غیرنظامیان در جریان درگیری نیروهای بین المللی و دولتی افغانستان با گروه های شورشی جان خود را از دست دادند.

هر چند طالبان افزایش شمار تلفات جنگجویانش را ناچیز قلمداد کرده، اما مقامات نظامی خارجی درافغانستان می گویند این گروه در سال ۲۰۱۰ در مقایسه با سالهای گذشته، تلفات بسیار سنگین تری را متحمل شده است.

در همانحال، آمار نشان می دهد که تلفات این جنگ برای نیروهای بین المللی، در ده سال گذشته هر سال بیشتر تر شده است.

این نیروها در اولین سال ماموریت خود در افغانستان، تنها ۱۲ کشته دادند، اما این آمار در سال ۲۰۰۹ به بیش از پانصد تن رسید و سال ۲۰۱۰، با کشته شدن بیش از ۷۰۰ سرباز، خونین ترین سال را برای این نیروها بود. جوزف بلاتس، سخنگوی نیروهای بین المللی یاری امنیت (آیساف) در کابل در گفتگویی با بی بی سی، دلیل افزایش شمار تلفات این نیروها را وسعت یافتن دامنه جنگ و گشوده شدن جبهه های جدید علیه شورشیان در افغانستان دانسته است.

آقای بلاتس گفت: "سال ۲۰۱۰ از لحاظ تلفات، یک سال بسیار دشوار بود. آیساف حدود هفتصد تن از اعضای خود از کشورهای مختلف را از دست داد. افزایش تلفات نظامی بیشتر به خاطر افزایش شمار رویارویی ها بین نیروهای افغان و بین المللی از یک سو و شورشیان از سوی دیگر بوده است. با آمدن هزاران نیروی تازه نفس به افغانستان، ما شورشیان را در مناطقی به چالش کشیدیم و با آنها رو در رو شدیم که در سالهای قبل نشده بودیم."

بمبگذاری های کنار جاده ای

Image caption بیش از هفتصد سرباز بین المللی در سال 2010 در افغانستان کشته شدند.

اما وزارت دفاع افغانستان که بیش از هشتصد تن از نیروهایش را در جنگ با شورشیان از دست داده است، گشوده شدن جبهات بیشتر را عامل افزایش تلفات نیروهای بین المللی و افغان نمی داند.

ژنرال ظاهر عظیمی، سخنگوی این وزارت معتقد است که استفاده روزافزون شورشیان از بمب های کنار جاده ای باعث شده است که علاوه بر افزایش تلفات افراد غیرنظامی، شمار زیادی از نیروهای افغان و متحدان بین المللی آنها قربانی این بمب ها شوند.

آقای عظیمی گفت: "به گستردگی جبهات ما باور نداریم، چون این امر فقط توانسته امنیت را خدشه‌دار بسازد. طالبان در سال ۲۰۱۰ رو آوردند به بمب های کنار جاده ای و مواد انفجاری، این امر باعث شد که تلفات نیروهای ما و نیروهای بین المللی افزایش پیدا کند."

او افزود: "ما شش ماهه دوم سال ۲۰۱۰ را بر بخش های حمایتی خود تمرکز کردیم، مخصوصا بخش های مهندسی که تعلیمات پیشرفته ببینند و هم در قسمت خنثی کردن مین، تجهیزات بهتری به دست بیاورند."

ژنرال عظیمی همچنان گفت که هرچند سرکوب شورشیان در ولایات جنوبی تا حدی امنیت را در این مناطق آورده است اما، از سوی دیگر سبب شده است که جنگجویان فراری طالبان به سوی جنوب غرب و شمال افغانستان روی آورند و این مناطق را صحنه تاخت و تاز خود قرار دهند.

او گفت: "در حالی که سال ۲۰۱۰ سال خونین بود برای نیروهای امنیتی و ارتش ملی افغانستان، دست آوردهایی هم از لحاظ امنیتی داشته ایم، شما اگر وضعیت امنیتی ولایات هلمند، قندهار، زابل، ارزگان، فراه و بادغیس و بعضی ولایات شرقی و شمالی را با سال قبل مقایسه کنید، می بینید که امنیت بهتر شده،اما‌ باید اعتراف کنیم که ناامنی ها در شمال و جنوب غرب گسترش یافته است."

افزایش قدرت طالبان؟

Image caption گفته می شود گسترش دامنه جنگ در افغانستان شمار تلفات طالبان را هم افزایش داد

اما برخی از کارشناسان افزایش شمار تلفات نیروهای بین المللی و افغان را به قدرتمندتر شدن طالبان نسبت می دهند.

امان الله امان، از کارشناسان نظامی افغان معتقد است که تعیین جدول زمانی برای خروج نیروهای بین المللی و افزایش نا رضایی از کارکرد حکومت افغانستان، باعث گرمتر شدن صفوف شورشیان و سراسری شدن این جنگ، و در نتیجه افزایش تلفات شده است.

آقای امان گفت: "نقص این ها در عدم هماهنگی شان است، دیگر این که اینها خود دشمن را در برابر خود قوی ساختند. همین آگاهی دادن های پیش از وقت و یا افشای راز نظامی که امروز یا فردا از افغانستان خارج می شوند، دشمن را قوی ساخته است."

او همچنین افزود: "وقتی ناتو اعلام می کند که در فصل زمستان به شورشیان ضربه کوبنده وارد می کند، آنها را وادار به واکنش نشان دادن می کند، چیزی که ما در کابل، هرات، قندهار و هلمند شاهد آن بودیم."

ولی هیچیک از مقامات نظامی افغان و بین المللی قدرتمند تر شدن طالبان را تایید نمی کند.

به گفته این مقامات، طالبان از بیشتر ولایات مانند هلمند و قندهار در جنوب افغانستان که پیش از این "قطب" فعالیت های این گروه به شمار می رفت، رانده شده اند. جوزف بلاتس،‌ سخنگوی نیروهای بین المللی می گوید که در ماه‌های پایانی سال ۲۰۱۰، شمار زیادی از فرماندهان بلندپایه و متوسط طالبان به همراه تعداد کثیری از ستیزه جویان کشته و یا دستگیر شدند.

تغییر تاکتیک جنگی

Image caption بمبگذاری به یکی از شیوه های معمول طالبان تبدیل شده است

اما شماری دیگر از کارشناسان نظامی تغییر تاکتیک های جنگی دو طرف را عامل افزایش تلفات می دانند.

نیک محمد کابلی می گوید که نیروهای افغان و بین المللی اینک شیوه عملیات تهاجمی را در پیش گرفته اند و طالبان با استفاده از کمین و جاگذاری بمب های کنار جاده ای به مقابله می پردازند.

آقای کابلی گفت: "زمانی که نیروهای بین المللی وارد جنگ می شوند، تعدادی معدود سرباز با شیوه تدافعی با طالبان درگیر می شوند و طالبان هنوز باور و ایمان کامل به رویارویی با نیروهای بین المللی ندارند. اما با گذشت زمان نیروهای بین المللی حالت تهاجمی به خود گرفتند."

به گفته او، "گسترده شدن دامنه جنگ و تغییر تاکتیک دو طرف که بر اساس آن یک طرف متعرض شد و طرف دیگر حالت تدافعی به خود گرفت، تلفات نیروهای متعرض را سه برابر نسبت به نیروهای مدافع کرد".

سال ۲۰۱۰ گذشته از تلفات سنگینی که برای طرف های درگیر و مردم غیرنظامی به همراه داشت، برای نیروهای افغان و خارجی دست آوردهای نیز به همراه داشته است.

مقامات افغان و بین المللی می گویند نیروهای آنها از آزمون های بزرگی مانند تامین امنیت انتخابات پارلمانی، راه اندازی عملیات های وسیع نظامی در هلمند و قندهار با موفقیت گذشته اند.

علاوه بر این، در سال ۲۰۱۰ چند کنفرانس مهم بین المللی برگزار شد که در تعیین سرنوشت جنگ جاری در افغانستان مهم دانسته می شود.

در کنفرانس های لندن و کابل، گفتگوها و توافقات مهمی در ارتباط با مذاکره و مصالحه با رهبران شورشیان صورت گرفت.

مهمتر از آن، در کنفرانس سران ناتو در لیسبون پرتگال، گام اساسی در جهت تعیین یک جدول زمانی برای واگذاری مسئولیت های امنیتی از نیروهای بین المللی به نیروهای افغان برداشته شد.

مطالب مرتبط