تحولات در شعر افغانستان در ده سال اخیر

به باور کارشناسان مسایل ادبی، تحولات سیاسی و اجتماعی افغانستان ده سال اخیر، در عرصه های ادبی و به ویژه شعر اثرگذار بوده است.

پیدایش شرایط تازه ای چون بازشدن فضا، برخورداری زنان از آزادیهای بیشتر، گسترش فرهنگ نقد و نظایر آن بر محتوای آثار شاعران تأثیر گذاشته است. از سوی دیگر گسترش تکنولوژی ارتباطی نظیر اینترنت و رسانه ها زمینه ارتباط گسترده تر میان اهل قلم را در داخل و بیرون افغانستان فراهم آورده و جریان اثرگذاریها و اثرپذیری را سرعت بخشیده است. تحولات در عرصه شعر در دهه اخیر را در این شماره مجله فرهنگی با سه شاعر و منتقد ادبی به بحث گذاشته ایم.

لطیف ناظمی معتقد است که دوره پس از طالبان در افغانستان و بروز تحولات اجتماعی، شاعران را واداشته تا انتقادات سیاسی و اجتماعی را در شعرهایشان مطرح سازند؛ اما در عین حال برخورداری از آزادی بیان باعث شد تا شعر عریان، برهنه و شعاری شود.

شریف سعیدی بر این باور است که تحولات سیاسی و اجتماعی تأثیر چشمگیری بر شعر در دهه اخیر داشته و انتقاد شدید بر ساختارهای اجتماعی، پرداختن به عشق به صورت حسی، نقد، هجو و طنز از ویژگیهای این تغییر به شمار می رود، با این وصف بروز آشفتگی در شعر را می توان از جنبه های منفی این تحول دانست.

سید رضا محمدی با تأکید بر نکات پیشین گفت که آنچه در سالهای اخیر در عرصه شعر به دست آمده، به نحوی عقده گشایی از سالهای بسیاری بوده که امکان گفتن برای بسیاری از شاعران وجود نداشته و فوران خلاقیت در شاعران جوان نتیجه آن بوده است.

در ادامه این بحث به این موضوع پرداخته شده که گسترش ارتباطات و رسانه ها چه اثراتی بر جریان شعر داشته و چگونه شاعرانی که از کشور خود بیرون آمده اند، با استفاده از وسایلی چون اینترنت ارتباط با زبان و فرهنگ خود را در بیرون از بستر فرهنگی سرزمین مبدأ نیز حفظ می کنند.

در ادامه برنامه به کارنامه انجمن ادبی هرات پرداخته ایم که امسال 80 ساله شد. شماری از نویسندگان و اهل قلم در هرات جشنواره ای را به این مناسبت برگزار کرده و در آن از نقش این نهاد به عنوان نخستین انجمن ادبی افغانستان در تشویق و ترغیب شاعران و اهل قلم به تولید ادبی تقدیر کردند.

در پایان مجله فرهنگی هفته گفتگویی داریم با همکار پیشین ما هارون یوسفی، تهیه کننده برنامه هایی چون رنگین کمان و استودیوی شماره هفت، که اخیراً محفلی در لندن به مناسبت شصتمین سالگرد تولدش برگزار شد. در این همایش در دانشگاه مطالعات شرقی و خاوری لندن علاوه بر تجلیل از تلاشهای آقای یوسفی در عرصه های هنری و موسیقی، به وضعیت کنونی هنر در افغانستان نیز پرداخته شد. آقای یوسفی به ما گفت که شرکت جمع کثیری از شاعران، هنرمندان و اهل قلم در این محفل برایش دور از انتظار بوده است.

مطالب مرتبط