به روز شده:  11:24 گرينويچ - شنبه 15 ژانويه 2011 - 25 دی 1389

فرهنگ افغانستان

جای خالی فرهنگ فارسی دری

جای خالی فرهنگ فارسی دری

جای خالی فرهنگ فارسی دری

در زبان فارسی دری کلمات زیادی وجود دارند که در آثار شاعرانی همچون مولانا جلال الدین محمد بلخی، ناصر خسرو و میرزا بیدل آمده اند اما نشانی از چنین کلمات را نمی توان در فرهنگ هایی یافت که در افغانستان استفاده از آنها رواج فروانی داشته و منبع و مرجعی برای درستی تلفظ و دقت معنای کلمات و لغات فارسی به حساب می آمده اند.

کلماتی که افغان ها در گفتارهای روزانه خود به کار می گیرند در نظر اهالی ادب در خارج از این کشور شاید عاری از معنا بنمایند و چه بسا رفته رفته وجود چنین کلماتی در آثار شاعران قدیم خطای ناسخ دانسته شود و به جای آنها کلمه های دیگری قرار داده شوند.

در کار عده ای از شارحان کلام ناصر خسرو و مولانا که با چنین کلماتی برخورده و از یافتن معنای آن عاجز آمده اند، نمونه هایی در دست است.

برای پخش این فایل، نرم افزار "جاوا اسکریپت" باید فعال شود و تازه ترین نسخه "فلش" نیز نصب شده باشد

پخش با "ریل پلیر" یا "ویندوز میدیا پلیر"

اما در ماه های اخیر کسانی اینجا و آنجا دست اندر کار تدوین و تالیف فرهنگ فارسی دری شده اند که به نظر صاحبان رای، کار این عده در جای خویش از ارزش هایی برخوردار اند اما ایرادهایی بر آن وارد است.

در این باره با دکتر اسدالله شعور از اعضای پیشین آکادمی علوم افغانستان در رشته زبان و ادبیات که حالا مقیم کاناداست صحبت کردیم.

تولد کاتب

شانزدهم جدی برابر بود با هشتادمین سالروز درگذشت فیض محمد کاتب مولف سراج التواریخ که در 1241 در غزنی به دنیا آمده بود و در 1309 خورشیدی از دنیا رفت.

پس از فرار امان الله خان و به قدرت رسیدن امیر حبیب الله کلکانی کاتب از سوی پادشاه نو به قدرت رسیده ماموریت یافت تا برای فرو نشاندن طغیان هزاره ها که طرفدار امان الله خان بودند، به هزاره جات برود.

گفته شده است که او در ظاهر مردم را به دست کشیدن از مقاومت ها و در اصل به ادامه آن ترغیب می کرد وقتی این خبر به دربار رسید حبیب الله کلکانی او را مورد لت و کوب فراوان قرار داد و بر اساس برخی مدارک به دلیل همین لت و کوب بعدها از دنیا رفت.

بصیر احمد حسین زاده، پژوهشگر افغان مقیم ایران در مطلبی در سایت فارسی بی بی سی در این باره نوشته است که حجم تالیفات کاتب به بیش از شش هزار صفحه و آثار کتابت شده او به بیش از ده هزار صفحه بالغ می گردد.

دستکم هشت اثر این تاریخ نگار هنوز چاپ ناشده مانده اند که در گفته می شود در اختیار بازماندگانش است. از او تا کنون سراج التواریخ و برخی مقالات در دسترس است.

همکار ما عبدالله شادان که روزگاری در آرشیو ملی افغانستان مشغول کار بود از روزی می گوید که برای خریدن هزاران صفحه از دست نوشته های کاتب به خانه فرزند او رفت.

نمایش گوهرشاد بیگم در لندن

این روزها گروهی در لندن در حال تمرین نمایش هایی اند که قرار است به مناسبت سال نو خورشیدی در همین شهر به اجرا درآیند.

نویسنده یکی از این نمایش ها صادق کاظمی است که از بنیانگذاران مرکز تعاون افغانستان یا "سی سی ای" است که روزگاری در پیشاور محل کار خیلی از سرشناسان عالم ادب و فرهنگ افغانستان بود. آقای کاظمی نویسنده یکی از این نمایشنامه هاست. در این اثر با جمعی از جانوران در کابل مواجهیم که برای بررسی نابسامانی های خویش جمع آمده اند و سعی می کنند درد دل های شان به مراجع انسانی در دولت برسد تا به حال زار آنها توجهی شود. آنها از رفتار بی رحمانه ای که از آدم ها دیده اند شکایت سر می دهند و می گویند: آهو رمیده از وطن، بلبل نمانده در چمن، سایره ها چرسی شده، بودنه ها بنگی شده، ماهی ره با بم می کشن، سگها ره اعدام می کنن، روباه ره پوست می کنند، درخته قطع می کنند.

رفته بودیم به محل تمرین این نمایش ها و سر سخن را ابتدا با صادق کاظمی باز کردیم.

مطالب پرخواننده کنونی

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.