فیض محمد عاطفی، شاعر 'آیینه محیط' در گذشت

فیض محمد عاطفی هروی
Image caption مجموعه شعر "آیینه محیط" هروی تا حالا سه بار چاپ شده است

فیض محمد عاطفی هروی، شاعر و نویسنده افغان، یک شنبه پانزدهم حوت /اسفند 1389 در سن هشتاد و سه سالگی درگذشت.

استاد عاطفی در زمان حکومت ظاهر خان مدتی مدیر مسئول مجله اردو (ارتش) بود و در پست های ریاست نشرات وزارت دفاع و ریاست مطبعه عسکری ایفای وظیفه کرد.

محمد ظاهر رستمی در تذکره "کاج ها هنوز ایستاده اند" در مورد عاطفی می نویسد:

"استاد فیض محمد عاطفی هروی در سال 1306 خورشیدی چشم به جهان گشود و تحصیلاتش را در مکاتب بابا ولی مست، لیسه رشدیه و مکتب نظامی به پیش برد و بعدا وارد دانشکده حربیه دانشگاه کابل شد."

فیض محمد عاطفی هروی از آن دسته شاعران و نویسندگانی بود که در چوکات (زمان) خفقان حکومت و در حالی که خود یک ارتشی بود آثارش که اکثرا در همین دوره شکل یافته سخن از آزادی خواهی و عدالت اجتماعی را به صراحت به میان می آورد و نقد بی پرده حکومت از او چهره ای استثنایی در آن دوره ساخته است.

از استاد عاطفی هروی مجموعه شعری به نام "آیینه محیط" تا به حال سه بار چاپ شده است؛ یک بار در اروپا و توسط یکی از دوستان استاد که من این چاپ را ندیده ام و از زبان خود استاد می گویم، یک بار به کوشش اسیر هروی در شهر مشهد ایران و آخرین بار توسط انتشارات فدایی هروی در هرات.

همان گونه که از نام این کتاب بر می آید "آیینه محیط" تصویری است کامل از دوره ای مشخصی در تاریخ معاصر افغانستان که حرف های زیادی را با زبان منظوم بر زبان می آورد و شعر بلندی با مطلع: (ای شاه جوان چار به خوابی/ مفتون کدام لعل نابی) صحبت از کاستی ها، ناراستی ها و بی عدالتی ها در آن دوره می کند.

کسانی که این تکه از تاریخ افغانستان را می شناسند به خوبی می دانند که این گونه صریح به نقد حکومت پرداختن می توانسته چه عواقبی را برای شاعر و نویسنده ای به خصوص اگر در دستگاه حکومت مشغول کار بوده باشد در پی بیاورد:

حکام تو خون خلق خوردند

عمال تو مال جمله بردند

از بس که گدا شده است ملت

محکوم فنا شده است ملت

بدخواه تو گشته افسر تو

با خون تو تشنه عسکر تو

از بدو جلوس تا به این دم

بر مسند جم نشسته بی غم

در راه راه مفاد قوم و توده

کاری که تو کرده ای چه بوده؟

نوشته هایی از این دست تند و انتقادی از نظام و حکومت ظاهرشاهی در آن دوره را بسیار کم می توانیم بجوییم و بسیاری از همان کم را هم باید در "آیینه محیط" عاطفی جستجو کنیم.

آن چه مسلم است مجموعه آیینه محیط فیض محمد عاطفی با وصف قطر کمش آیینه ایست از یک دوره طولانی در تاریخ معاصر افغانستان که در آن نابسامانی های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی آن دوره را می توان به خوبی دید.

مطالب مرتبط