بازار موسیقی لاهور؛ نگران سیاست افغانستان

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption رزق و روزی بسیاری از اهالی بازار موسیقی لاهور اکنون به شرایط کشور همسایه، افغانستان، وابسته شده

در پاکستان عده‌ای هستند که خدا خدا می‌کنند گروه تندرو طالبان در در افغانستان به قدرت باز نگردد.

این گزوه، سازندگان و فروشندگان آلات موسیقی سنتی در شهر لاهور هستند که بیم آن دارند در صورت افتادن حاکمیت افغانستان به‌دست طالبان، کسب و کارشان کساد شود.

در بازار فروش آلات موسیقی لاهور (به اردو: سازندو والی گلی)، طبل، هارمونیه، سیتار، گیتار، دهل، تنبور، رباب و حتی زنگ پا و هر چه آلت موسیقی شرقی و غربی را می‌شناختم، پیدا کردم.

بابُر، جوانی پاکستانی است که بیشتر عمرش را در ساخت و فروش طبل گذرانده است.

او ماهانه معادل دوصد دلار آمریکایی حقوق می‌گیرد و در روزهای موفق تر کاری خود، می تواند یک جفت طبل بسازد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption گروه های اسلامگرا تهدیدی برای رونق بازار موسیقی لاهور شمرده می شوند.

چگونگی ساختن طبل از کودکی برایم جالب بود و به همین دلیل، در این مورد از بابُر سئوال کرد.

این سازنده طبل چنین توضیح داد: «اول کُنده چوب را می‌گیریم داخلش را خالی می‌کنیم. بعد روی آن را پوست بزُ می‌کشیم. این پوست را با پوست شتر که محکم است، سفت می‌بندیم. بعداً براده آهن کهنه را روی طبله می‌گذاریم که صدایش دلکش شود. بعد با این سنگ سیاه سنگین اطراف طبل را می‌کوبیم تا سرُش برابر شود. آن وقت دورا دور طبله را با ریسمان محکم می‌بندیم.»

تا بابُر به این مرحله کار برسد، نصف روزش گذشته است و در بقیه روز سعی می‌کند جفت طبل دیگر را بسازد.

بهای هر جفت طبل از دو هزار روپیه پاکستانی (معادل ۲۳ دلار) شروع می‌شود و تا یکصد دلار هم می‌رسد.

اما شاید بشترین دقت و زحمت در ساخت هارمونیه باشد.

سازندگان هارمونیه ابتدا خود باید با نواختن این آلت موسیقی دلنواز آشنایی داشته باشند تا بتوانند پرده‌های آنرا طوری تنظیم کنند که همان صدای مخصوص را تولید کند.

بازار سیصدساله

بیش از سه‌صد سال از دوره امپراتوری مغول بر شبه‌قاره تا کنون این بازار در قلب شهر لاهور فعال بوده و غالبا با هر تغییری در اوضاع سیاسی در پاکستان و منطقه، رنگ دیگری به خود گرفته است.

اما در دهه گذشته، بازار موسیقی لاهور شاهد دو تحول متناقص بوده است: شمار خریداران پاکستانی بازار به‌شدت افت کرده و مشتریان افغان به‌سرعت جای آنان را گرفته‌اند.

سجاد علی‌، فروشنده بازار می‌گوید رشد روز تا روز گروه‌های اسلامگرای تندرو در پاکستان که تمام این آلات را حرام و ممنوع می‌دانند، دلیل اصلی کاهش فروش آلات موسیقی به خریداران پاکستانی است.

او می‌گوید که بسیاری از رقاص‌ها و سازندگان محلی از ترس این گروه‌ها که به گونه علنی علیه کار آنها تبلیغ می‌کنند، در گوشه‌های خانه‌شان خزیده‌اند.

چند سال پیش انفجاری هم در نزدیکی همین محله صورت گرفت که پس از آن عده‌ای یا شغل خود را در بازار موسیقی عوض کردند یا مغازه های خود را بستند.

بازار افغانستان

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بابر: اگر افغانستان طالبانی شود، صدای آلات ما خاموش خواهد شد.

اما تحول مثبت برای این بازار، سرنگونی حکومت طالبان در افغانستان بوده است.

با برکناری طالبان از قدرت که صدای موسیقی را در افغانستان خاموش کرده بودند، در این ده سال تاجران زیادی به بازار لاهور می‌آیند.

سجاد علی می‌گوید: "در آنجا بازارهای موسیقی درست شده که آلاتش را از مغازه‌های ما می‌برند. صد صد جفت، دو صد دو صد جفت طبل می‌برند. بیشتر طبل و هارمونیه می‌برند."

‌به‌نظر می‌رسد رزق و روزی بسیاری از اهالی بازار موسیقی لاهور اکنون به شرایط کشور همسایه‌شان، افغانستان، وابسته شده است. مردم اینجا تحولات افغانستان را به‌دقت دنبال می‌کنند و این پرسش در این بازار مطرح است که اگر بار دیگر دولت افغانستان طالبانی شود، سرنوشت این کارگران پاکستانی چه خواهد شد؟

بابُر با اندوه می‌گوید: "بدون شک صدای آلات ما خاموش خواهد شد."