خیابان آزاری در افغانستان؛ مشکلی که روز به روز جدی تر می شود

خیابان آزاری در کابل
Image caption هزاران زن روزانه در خیابانهای کابل و دیگر شهرهای افغانستان با پدیده خیابان آزاری روبرو می شوند

زنان افغان برای رسیدن به آزادی‌های مدنی خود با انواع محدودیت‌ها دست به گریبان هستند و یکی از معمول ترین این محدودیت ها که همیشه نادیده گرفته شده، بدرفتاری با آنها در خیابانهاست، چیزی که به آن "خیابان آزاری" می گویند.

روزانه هزاران زن به قصد رفتن به مکتب، دانشگاه، دفتر کار، درمانگاه و بازار از خانه بیرون می‌شوند و در کوی و برزن مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند.

بدرفتاری در خیابان از رایج ترین روشهای دلسرد کننده، ترسناک و بازدارنده زنان از سهم‌گیری آنها در امور اجتماعی است.

خیابان آزاری یک عملِ خشونت آمیز است که نه تنها باعث به وجود آمدن احساس خطر و آسیب پذیری در زنان می شود، بلکه از خارج شدن آنها از خانه نیز جلوگیری می کند.

رایج ترین شکل خیابان آزاری، متلک گفتن، جوک های زننده و فحش های رکیک است اما در مواردی از این هم فراتر رفته و زنان با تماس های فیزیکی نیز اذیت می شوند.

جدایی زنان و مردان

جداسازی زنان و مردان در جامعه افغانستان باعث می شود تا آنها از همدیگر احساس تفاوت کنند و جنسیت آنها برای یکدیگر شان به عنوان مهم ترین عامل این جدایی در ذهن شان حک شود.

این نگرش از عوامل مهم در ایجاد پدیده خیابان آزاری است. تعداد زیادی از مردان افغان تا زمان رفتن به دانشگاه با زنان غیر از زنان خانواده خود هیچ ارتباطی ندارند. در محیط دانشگاه های در مکاتب/ مدارس، دختران و پسران از هم جدا هستند. بنابر این یگانه رابطه ای که میان تعداد زیادی از مردان و زنان وجود دارد و قابل قبول است، نسبت های خانوادگی است.

این روش زندگی باعث می شود که مردان نتوانند به زنان به عنوان دوست خود بنگرند و یا رابطه های برابر با آنها را تصور کنند و بنابراین به خود حق می دهند تا با آنها رفتار غیرمحترمانه، استفاده جویانه و نگاه از بالا به پائین داشته باشند.

تغییرات اجتماعی

سنت ها و نگرش های جامعه افغانی، از سالهای دور تا کنون، مردان را بر اکثر امور اجتماعی مسلط کرده است و حالا این حاکمیت مطلق، از سوی زنان پیشگام و تا حدی رسانه های تازه پای افغانستان به چالش کشیده می شوند.

در این میان کسانی که حافظ و حامی سنت های پیشین هستند وقتی می بینند خلاف هنجار ها و ذهنیت آنها زنان روز به روز بیشتر و بیشتر در امور اجتماعی سهم می گیرند، آنها سپر دفاعی برداشته و به فکر دفاع از رسوم قدیمی می شوند.

خیابان آزاری یکی از پیامدهای منفی این مبارزه علیه تغییرات اجتماعی است که باعث ناراحتی مدافعان رسم و رواج گذشته می شود.

رقابت

یکی دیگر از انگیزه های عمده برای خیابان آزاری زنان، رقابت برای فرصت هاست که با سهم گیری زنان در عرصه های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جامعه افغانی به وجود آمده است.

Image caption زنان افغان رفته رفته به رقبای جدی مردان در عرصه های آموزش و اشتغال تبدیل می شوند

سیستم پدرسالارانه افغانستان به مردان فرصت این را داده است که در عدم موجودیت رقیب از در اختیار داشتن تمامی فرصت های آموزش و اشتغال لذت ببرند.

حالا با وارد شدن زنان به بازار کار، مردان با رقابت بیشتر روبرو می شوند و این باعث می شود که آنها حس کنند که بخشی از حق مسلم شان را از دست داده اند.

خیابان آزاری در افغانستان یکی از روش های جلوگیری از سهم گیری زنان در زندگی اجتماعی است تا رقابت برای استفاده از فرصت ها کاهش یابد.

سکوت، دعوا و مقابله بمثل

سکوت، رایج ترین پاسخ زنان به خیابان آزاری است و بیشتر زنان در چنین مواردی فقط سکوت می کنند. راه دیگری که اخیرا و در موارد اندک دختران جوان آن را در پیش می گیرند مقابله به مثل است.

تعداد کمی از زنان برای اینکه به مردان ثابت کنند که نمی ترسند، به مردان حرف های توهین آمیز و یا خشن می زنند. بعضی از زنان به مشاجره لفظی و یا دعوای فیزیکی، که معمولا با میانجیگری شخص سوم پایان می یابد پناه می برند.

برای اینکه از ترویج بیشتر چنین رفتارهای خشونت آمیز و احساساتی در میان زنان و مردان امروز و آینده افغانستان جلوگیری شود، اقدام سریع و جدی علیه پدیده خیابان آزاری ضروری است.

خطری که این مشکل اجتماعی برای زنان دارد جدی و واقعی است و ضرورت به برخورد جدی سیستماتیک و رسمی دولت دارد.

هیچ شکی نیست که اگر مردان افغانستان روزانه با این مشکل روبرو می بودند، بلافاصله برنامه ای ملی برای مبارزه با آن به وجود می آمد.

به نظر من زمان آن رسیده است که به خطرناک بودن این پدیده پی ببریم و آن را از طریق مشارکت گسترده و آگاهی مردم از بین ببریم.