بازیهای زیر زمینی طالبان

Image caption سخنگوی طالبان تونل چنان کنده شده است که آدمها بدون آنکه قد خم کنند می توانند وارد آن شوند و راه بروند

سال ٢٠٠٢ هنگامی که حملات پی در پی بمب افکن های نیروهای ائتلاف، طالبان را نفس گیر کرده بود، فرماندهان طالبان در مصاحبه‌های خود با رسانه ها همواره بر یک نکته تاکید می کردند و معمولا می گفتند که این نامردها (اشاره به نیروهای ائتلاف بین المللی) از هوا می زنند، اگر در زمین بودند نشان می دادیم جنگ یعنی چی.

بعد از سال ٢٠٠٥ روز به روز دامنه درگیریها گسترش یافته است و اگر نتوان به صراحت گفت که ابتکار جنگ به دست طالبان است حداقل می توان گفت در رویایی زمینی طالبان نزدیک به هفت سال است که از خود مقاومت نشان داده و در مواردی نیز ضربات سنگینی به نیروهای ائتلاف زده اند.

حمله به وزارت دفاع، کشتن چند تن از فرماندهان پلیس، رخنه در صفوف نیروهای امنیتی، کشتن چندین مقام محلی دولتی، از اقدامات اخیر طالبان است چیزی که حداقل در ذهن و روان مردم عادی شک و شبه ای برای قدرت روز افزون طالبان باقی نگذاشته است.

هفته پیش وقتی یک مهاجم توانست خود را تا نزدیک دفتر وزیر دفاع افغانستان برساند، انتقادها از دولت در رسانه های داخلی به اوج خود رسید. اما واکنش به این حادثه بطور عمده باز این بود که مهاجمان انتحاری و افرادی که از جان و زندگی خود گذشته اند هرکاری می توانند بکنند و قادر هستند برای رسیدن به اهداف خود از روشهای خشن مانند بمبگذاریهای انتحاری نیز استفاده کنند.

اما وقتی خبر فرار ٥٤١ زندانی طالبان از زندان قندهار منتشر شد، طالبان در عمل نشان دادند که علاوه بر انجام عملیات خشونت آمیز، آنها قادر به انجام اقداماتی پیچیده با برنامه ریزهای دراز مدت نیز هستند.

به عبارتی آنها نشان دادند در حالیکه که قادرند با استفاده از زور و عملیات انتحاری به وزارت دفاع حمله کنند، همچنین می توانند ٣٦٠ متر زمین را با چنان دقتی حفر کنند که انتهای آن مستقیما از یکی از سلولهای در زندان قندهار سر درآورد که زندانیان طالبان که در آن محبوسند.

این اقدام طالبان تاثیر تبلیغاتی زیادی نیز برای آنها دارد.

سخنگویان امنیتی دولت افغانستان در ساعات اولیه انتشار گزارشها، شاید تنها کاری که توانستند بکنند این بود که تلفنهای خبرنگاران را بی پاسخ گذاشتند و وحید عمر سخنگوی رئیس جمهوری آنرا "یک فاجعه" خواند.

اگر چه آسمان افغانستان هنوز در اختیار نیروهای ائتلاف، ناتو و دولت افغانستان است، اما آیا زمین، در این بازی بزرگ در اختیار طالبان نیست؟ آیا طالبان 10 سال پیش درست می گفتند که اگر جنگ زمینی شود آنها به این سادگی شکست نخواهند خورد؟

Image caption طالبان با اقدام زندان قندهار نشان دادند که قادر به انجام عملیات پیچیده نیز هستند

از نخستین ساعات پخش خبر فرار زندانیان طالبان از زندان قندهار، اما و اگرهای زیادی در مورد این اتفاق مطرح شد، آیا واقعا چنین چیزی ممکن است؟

آنگونه که ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان می‌گوید، فرار طالبان از ساعت یازده شب تا سه صبح طول کشیده، و کسی از زندانبانان و مسئولان زندان خبر نشده است. به گفته او دولت زمانی از وقوع حادثه مطلع شد که طالبان خبر را برای رسانه‌ها و خبرنگاران مخابره کردند.

آقای مجاهد می گوید تونل چنان کنده شده است که آدمها بدون آنکه قد خم کنند می توانند وارد آن شوند و راه بروند. او می‌گوید صدها تن خاک حاصل از این تونل را بار لاری‌ها (کامیونها) کرده و به شهر برده و فروخته اند.

تنها یک تاکتیک نظامی؟

ذبیح الله مجاهد در گفت و گو با بی بی سی هرنوع همکاری زندانبانان و یا مسئولان زندان با طالبان در اجرای این برنامه را رد می کند، آیا واقعا غفلت نیروهای امنیتی افغانستان این قدر عمیق است؟

اینها و دهها سوال دیگر هنوز بی پاسخ است؛ یعنی مقام های دولتی رسما به این سوالات پاسخی نداده اند اما مردم در گفت و گو با خبرنگاران، شبکه های اجتماعی چون فیس بوک و وبلاگ‌های خصوصی شان این را یک بازی سیاسی خوانده و اظهار نظر کرده اند که تونل ٣٦٠ متری برای فرار طالبان را مهندسان سیاسی طراحی کرده اند نه طراحان نظامی.

این گمانه زنی ها نیز در میان افغانها مطرح است که در واقع با اجرای این طرح دولت به خواست طالبان مبنی بر آزادی زندانیان طالبان به عنوان پیش شرط مذاکره پاسخ داده است.

هنوز برای هر نوع قضاوتی زود است ولی پاسخ به این سوال نیز ساده نیست که چطور ممکن است برنامه ای با چنین دقت و پیچیدگی توسط گروه طالبان طراحی و اجرا شود و دولت و نیروهای بین المللی بویی نبرند؟

چه این گمانه زنی ها درست باشد و چه ادعای طالبان، ماحصل یکی است و آن اینکه طالبان را نمی توان دست کم گرفت پیروزی بر آنها در جنگ، به این سادگی ها و زودی ها ممکن است مقدور نباشد. پاسخ تفنگ و تدبیر طالبان را باید با سیاست و در میدان مذاکره داد. آما آیا دولت می خواهد به چنین چیزی برسد؟

پاسخ این سوال و خیلی سوالات دیگر هنوز نا روشن است.

مطالب مرتبط