روایت تازه از آثار باستانی افغانستان

ستونهای تاریخی در یک هتل حق نشر عکس bbcpersian
Image caption این ستونهای تاریخی حالا در یک هتل نگهداری می شود

کاوش های غیرقانونی در برخی از مناطق باستانی افغانستان از جمله در ولایت تخار در شمال شرق این کشور هنوز ادامه دارد.

ساکنان ولایت تخار در شمال افغانستان می گویند، برخی از آثاری باستانی با ارزشی که در سال های جنگ به صورت غیرفنی از شهرک باستانی آی خانم در این ولایت بیرون آورده شده هنوز در دست افراد با نفوذ محلی قرار دارد.

در حال حاضر بخشهایی از آثار تاریخی شهرک تاریخی آی خانم، در موزه بریتانیا، به نمایش گذاشته شده است.

علاوه بر این، مردم در دیگر مناطق این ولایت به خبرنگار بی بی سی گفته اند که برخی از آثار تاریخی فروخته شده و برخی دیگر توسط زورمندان و افراد با نفوذ محلی به زور و یا هم در برابر پول ناچیز گرفته شده است.

سابقه تاریخی برخی از این آثار و از جمله آثار آی خانم به دو تا سه هزار سال قبل بر می گردد.

بشیر پیمان، خبرنگار بی بی سی که اخیرا به تخار رفته این مطلب را در مورد شهرک تاریخی آی خانم و وضعیت کنونی آن نوشته است:

زمانی که به شهرک خواجه بهاوالدین در حدود هفتاد کیلومتری تالقان مرکز ولایت تخار رسیدم، یک ساختمان یک طبقه گلی که اطراف آن را آن پارچه احاطه کرده بود توجهم را به خود جلب کرد.

این ساختمان از بیرون معمولی به نظر می رسد اما زمانی که وارد آن شدم آثار متعدد تاریخی از جمله ستون ها، سرستون ها و چندین اثر خورد و بزرگ دیگر در داخل آن به چشم می خورد.

روی یکی از این سرستون ها یک آبدان گذاشته شده بود. جالب تر این که سقف این ساختمان گلی روی این ستون های تاریخی که از شهرک باستانی آی خانم بدست آمده اعمار شده است.

آنگونه که به نظر می رسد، برخی از این ستونها به تازگی رنگ آمیزی شده اند، چیزی که می تواند به اصالت این آثار ضربه بزند.

این ساختمان در بازار شهرک خواجه بهاوالدین واقع شده و در گذشته از آن به عنوان هتل استفاده می شد، اما حالا به یک نهاد امدادرسانی خارجی به اجاره داده شده است.

مالک این هتل، قاضی کبیر، از فرماندهان سابق جهادی و عضو کنونی مجلس نمایندگان افغانستان است.

آقای کبیر در گفتگو با بی بی سی، چگونگی جمع آوری این آثار را تعریف کرد:

حق نشر عکس bbcpersian

"بعضی آثار باستانی که در ینگی قلعه، درقد و خواجه بهاءالدین وجود داشت، از سوی یک تعداد افراد زورمند به نابودی کشانده می شد. من آن زمان خواستم این آثار باستانی را که سرمایه ملت ما است، از مسئولان همان منطقه به نام اینکه مسجد می سازم و به پایه های سنگی نیاز دارم، گرفتم."

او افزود: "من این آثار را که در معرض خطر بود به هتل آوردم. این آثار را به نام مسجد گرفتم تا بتوانیم حفظ کنیم. بعضی بخش های این آثار که شکسته بود را ترمیم کردیم. من چون مسئولیت آن منطقه را داشتم این کار را کردم."

آقای کبیر گفت که اگر دولت افغانستان مصارفی را که او در نگهداشت این آثار متقبل شده، به او بپردازد، آماده است تا این آثار را به دولت تحویل دهد.

آنگونه که مردم محل در خواجه بهاءالدین می گویند، علاوه بر آثار موجود در این ساختمان، ده ها اثر با ارزش تاریخی دیگر که به شکل غیر فنی از شهرک آی خانم و دیگر مناطق باستانی این ولایت به دست آمده بود، توسط افراد با نفوذ محلی بزور گرفته شده است.

در ولسوالی رستاق ولایت تخار که در همسایگی خواجه بهاءالدین واقع شده، نیز آثار باستانی زیادی وجود دارد. از کافر قلعه، دشت طلا، دشت سیاب، و دشت آبی در این منطقه، به عنوان مناطق باستانی یاد می شود.

کاوش های غیر قانونی در این مناطق در جریان سال های جنگ داخلی آغاز شد و آنگونه که مردم محل می گویند این روند کماکان ادامه دارد.

هنوز روشن نیست که چه تعداد از آثار به دست آمده از مناطق باستانی ولایت تخار قاچاق شده و چه تعداد دیگر آن در دست افراد و اشخاص با نفوذ است.

آنگونه که دیده می شود، حکومت افغانستان هم برای جلوگیری از کاوش های غیر قانونی در ولایت تخار، آگاهی دهی به مردم و جمع آوری این آثار تاکنون کار قابل ملاحظه ای انجام نداده است.

مطالب مرتبط