پیامدهای گزینش ایمن الظواهری برای جانشینی بن لادن

حق نشر عکس a
Image caption ایمن الظواهری سعی کرده است تحولات اخیر خاور میانه و شمال آفریقا را به فعالیت های القاعده نسبت دهد

ایمن الظواهری که هم اکنون جانشین اسامه بن لادن شده و رهبری سازمان القاعده را به عهده گرفته است، برای مدت طولانی دومین فرمانده القاعده بعد از اسامه بن لادن بود.

او که پزشکی از یک خانواده برجسته مصری است، بیشتر به خاطر مهارتهای سازمانیش مشهور است تا ویژگیهای الهام بخش شخصیتی.

به این ترتیب از طرفی ممکن است القاعده به همان فعالیت معمول خود ادامه دهد. اما در ابعاد وسیعتر فعالیت القاعده، با انتصاب وی تغییرات چشمگیری به وجود آمده است.

آنچه خیزش جهان عرب توصیف شده و به سرنگونی رهبران مصر و تونس انجامیده است، موجی از ترس و بیم را برای حاکمان در سراسر خاورمیانه به دنبال داشته است.

این نکته قابل توجه است که دموکراسی خواهی عامل عمده این تغییرات بوده و نه خشونتهای اسلامگرایانه به سبک القاعده.

ایمن الظواهری تلاش کرده است که این خیزشها را به فعالیت القاعده مرتبط بداند، اما موفقیت چندانی در این راه به دست نیاورده است.

خود این گروه نیز از آغاز ایجاد آن تا کنون تغییراتی کرده است. اکنون القاعده بیشتر شامل مجموعه ای از شاخه های مرتبط به هم است تا یک سازمان واحد متمرکز.

البته یک رشته بحثهای جدی در مورد نقش رهبری بن لادن پیش از مرگش وجود داشت و برخی از تحلیلگران غربی بر این نظر بودند که برخلاف برخی ارزیابیها، او کنترل زیادی بر استراتژی این گروه دارد.

با این وصف، روشن نیست که ایمن الظواهری تا چه اندازه بتواند نفوذ خود را بر این گروه حفظ کند.

اکنون عملیات القاعده در مناطقی چون یمن متمرکز شده، یعنی جایی در شبه جزیره عرب که القاعده خود آن را خطوط مقدم مبارزه علیه منافع غرب می داند.

این گروه در آنجا رهبرانی چون انور العولقی دارد که نقش عمده ای بازی می کند و اخیرا هدف حمله ناموفق هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی قرار گرفت.

اما آنچه درباره آن تردیدی نیست، عزم جدی ایمن الظواهری در دشمنی با امریکا و غرب است و تمایلش به انتقام گیری از مرگ بن لادن.

مطالب مرتبط