مجله رادیویی؛ جایگاه ادبیات کلاسیک در متون درسی

حق نشر عکس bb
Image caption کتابهایی درسی تازه افغانستان با انتقاد های زیادی روبرو بوده است

در مجله رادیویی این هفته به جایگاه ادبیات کلاسیک فارسی در متون درسی مکاتب/ مدارس، معرفی کتابی در باره قحط سالی زمان مائو که برنده جایزه بی بی سی شد و همچنین گرامیداشت انجمن قلم افغانستان از رازق فانی شاعر مجموعه" پیامبر باران" و یکی دو رخداد فرهنگی دیگر پرداخته شده است.

جایگاه ادبیات کلاسیک در متون درسی

در طول بیش از هزار سال گذشته، شاعران و نثر نویسان زیادی در دوره های مختلف ادبی سر بلند کرده اند و آثاری آفریده اند که بعضی از آنها میراث های ادبی جهان محسوب می شوند.

مشهور ترین شاعرانی که آثار شان در میان ملل غیر فارسی زبان نیز شهرت و محبوبیت یافته مولانا جلال الدین محمد بلخی، فردوسی طوسی، خیام نشاپوری، حافظ شیرازی، سعدی شیرازی و ده ها تن دیگر اند.

در نظام درسی مکاتب افغانستان نیز آشنایی دانش آموزان با نمونه هایی از آثار مهمترین چهره های ادبی پیوسته مد نظر بوده است. کمیسیون هایی متشکل از ادب شناسان که برخی از آنها از جمله افغان های مقیم غرب اند و در سال های اخیر برای برگزیدن متون کلاسیک درسی به کابل رفتند، کار گزینش متون درسی را انجام داده اند.

در کتاب های درسی صنف هفتم تا دوازدهم مکاتب/مدارس افغانستان سعی شده است نمونه هایی از تمامی چهره های ماندگار ادبیات کلاسیک گنجانده شود تا دانش آموزان با زبان و بیان قدیمی آشنا شوند.

یاسین فرخاری که تا اواخر سال ۲۰۰۹ میلادی به عنوان مولف کتب درسی فارسی دری در وزارت معارف/آموزش و پرورش افغانستان کار می کرده و خود صاحب تالیفات فراوان ادبی است و اکنون در کانادا بسر می برد.

از او پرسیدیم که انتخاب متون کلاسیک با چه هدفی صورت می گرفته است؟ او در پاسخ گفت هدف اصلی این بوده تا در کنار آشنا کردن شاگردان با شیوه ها و سبک های ادبی، گوشه هایی از فرهنگ و دریافت های معنوی شاعران و نثر نویسان قدیمی آشنایی به هم رسانند.

دکتر اسدالله شعور پژوهشگر آثار متقدمان و مولف کتاب هایی مانند بیدل گرایی در افغانستان، نیز در پاسخ به این سوال که چرا باید آثار کلاسیک در مکاتب درس داده شوند گفت: آثار گذشتگان تنها به دلیل ارزش های ادبی محض مورد توجه نیستند بلکه در آنها اساسات و بنیان های ادبیات فارسی دری را می توان دید و نیز تمامی قواعد زبانی که تا هم اکنون به کار می گیریم در آثار قدیمی ادبی منعکس شده اند.

اما گنجاندن متون قدیمی در کتاب های درسی به خودی خود خیلی کارساز نیست چرا که در سی سال جنگ خیلی از استادان ادبیات مجبور به فرار از وطن شده اند و کتابخانه هایی نیز یا در آتش جنگ ها سوخت و یا عمدا سوزانده شدند و همان بود که نسل نو معلمان تا حدود زیادی بیگانه با ادبیات قدیم بار آمدند.

معلمانی را می شناسیم که در شهرهای بزرگی همچون مزارشریف روزانه برای فهم متونی درسی که خود درس می دهند پیش استادان دانشگاه می روند.

آقای فرخاری می گوید چندین بار از سوی وزارت معارف برنامه هایی برای آشنا کردن معلمان با محتویات کتاب های درسی سیمینارهایی برگزار شد.

اما آقای شعور چنین تلاشی را کافی نمی داند و می گوید حالا که ده ها شبکه تلویزیونی در افغانستان فعالیت دارند بهتر است یکی از این شبکه ها به امور آموزشی تمرکز کند و این کار را تلویزیون دولتی بهتر از دیگران می تواند انجام دهد.

او می گوید در گذشته نیز تلویزیون کابل برنامه های مفیدی داشت و در آن ها سعی می شد معلمان و شاگردان با متون درسی آشنا شوند و شیوه های تدریس و یادگیری را فرا بگیرند.

جایزه بی بی سی برای کتابی در درباره قحطی زمان مائو

کتابی از فرانک دیکوتر تاریخ نویس هالندی، برنده جایزه ۲۰ هزار پوندی، بی بی سی موسوم به سامویل جانسون شده است.

این کتاب غیر داستانی حقایق مربوط به روزگار حاکمیت مائو در چین را شرح می دهد که در اثر قحط سالی و سیاست های اقتصادی مائو ۴۵ میلیون نفر در چین جان باختند.

بر روی هم شش کتاب برای دریافت این جایزه معتبر سالانه نامزد شده بودند و باید یکی از آنها برنده می شد.

بین مسین تایر یکی از اعضای هیات داوران، گفت این کتاب شرح حماسی حماقت انسانی است. او افزود خواندن این کتاب برای هر کسی که در پی فهم تاریخ قرن بیستم است، ضروری است.

کتاب قحطی بزرگ زمان مائو، جزئیات تازه ای در مورد وقایع سال های ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۲ میلادی را بیان می کند و حقایق تاریخی تازه ای در مورد برنامه توسعه تولیدات صنعتی مائو را آشکار می کند که در جریان آن ده ها میلیون نفر از گرسنگی مردند.

نویسنده کتاب از مقامات چین خواسته است تا به مردم چین اجازه خواندن این کتاب را بدهند.

یادی از شاعر "پیامبر باران"

انجمن قلم افغانستان شامگاه پنجشنبه یادبودی برای رازق فانی در حضور اعضای خانواده او برگزار کرد که در آن پرتو نادری، ضیا قاسمی، یاسین نگاه و جاوید فرهاد در مورد کارنامه های زنده یاد فانی به سخنرانی پرداختند.

این برنامه را با کلیک کردن روی فایل صوتی کنار صفحه می توانید بشنوید.

حق نشر عکس bb

آرش فروغ جوان سی ساله ای است که سه سالی است رو به آواز خوانی و آهنگ سازی آورده و به تازگی نخستین آلبوم آهنگ های خود منتشر کرده است. او در لندن در جمع دوستانش در یک شب نشینی آواز می خواند که به دیدارش رفتیم. او می گفت سه سال در شهر برمنگام به آموزش موسیقی پیش یک استاد پاکستانی پرداخته و نوازندگی هارمونیه و فنون آواز خوانی را فرا گرفته است.

او گفت برای تهیه آلبوم خود به پاکستان رفت چرا که نمی توانسته مخارج تهیه آن در انگلستان را بپردازد.

آقای فروغ در آلبوم تازه اش آهنگ هایی بر اشعار مولانا، صوفی عشقری و چند شاعر روزگار حاضر را گنجانیده است.