افغانستان و روابط دشوار با کشورهای منطقه و غرب

باراک اوباما و حامد کرزی حق نشر عکس Reuters
Image caption "اگر ما خواستار ایجاد ارتش و پلیس نیرومند و توسعه و بازسازی کشور جنگزده خود باشیم، با همکاری غرب به آنها نائل شده می توانیم"

در این روزها بحث‌های جدی بر سر موفقیت یا ناکامی سیاست خارجی افغانستان در رسانه های داخلی این کشور در جریان است.

مناسبت این بحث ها اول ده ساله شدن جنگ نیروهای ائتلاف و افغانستان با گروه طالبان است و دوم رابطه میان افغانستان و پاکستان که این روزها بسیار پرتنش گردیده است. گرچه موفقیت سیاست خارجی ما به عوامل بسیار بستگی دارد که بر شمردن تمام آنها در این مختصر نمی گنجد؛ اما جهت گیری روشن و بدور از ابهام، نقش اساسی در موفقیت آن دارد.

در دهه اخیر گرچه افغانستان متحد غرب تلقی می شده، اما جهت گیری سیاست خارجی نه تنها مسیر معینی را نپیموده و هدف مشخصی نداشته، بلکه دائم در نوسان بوده است.

دلیل اصلی این موضوع هم آن بود که تیم کارگزار حکومت در افغانستان به دلیل منافع غالبا فردی و گروهی دو علاقه متفاوت داشته اند:

گروه اول بازسازی افغانستان را بدون کمکهای غرب، بخصوص ایالات متحده آمریکا ممکن نمی دانستند و لذا خواستار همراهی با آمریکا هستند و گروه دوم، به دلیل وابستگی‌های خویش در طی سالهای دهه ۱۹۸۰ و ۹۰ میلادی خواستار نزدیکی بیشتر با همسایگان می باشند. سیاست خارجی ما نمی تواند از سیاست داخلی ما و نوع نظام سیاسی ما جدا باشد. از همین رو اگر ما خواستار مشارکت تمام اقوام ساکن در اداره مملکت، رعایت حقوق بشر، ایجاد ارتش و پلیس نیرومند و توسعه و بازسازی کشور جنگ زده خود باشیم، واضح است که با همکاری غرب به آنها نایل شده می‌توانیم.

اما اگر این امور بی‌اهمیت تلقی شود و ایدئولوژی و شعارهای انقلابی ضرورت جامعه به حساب آید، همراهی با کشورهای همسایه مناسب‌تر است.

'متحد با حسن نیت'

حق نشر عکس Reuters
Image caption اخیرا حامد کرزی و مان موهان سنگ، نخست وزیر هند موافقتنامه استراتژیک میان افغانستان و پاکستان را امضا کردند

نکته برجسته دیگری که باید به آن توجه شود توانائی یک متحد است. اتحاد با هند به این دلیل برای افغانستان مفید است که هند در تمام عرصه‌ها یک قدرت معتبر در عرصه جهانی است و می تواند تعهدات خود را عملی کند.

منطق حکم می کند که با کسانی متحد شویم که حسن نیت شان بر ما روشن شده باشد. رژیمی که ده سال جنگ اعلام نشده را بر افغانستان تحمیل کرد و فر صت طلائی افغانستان را که می توانست گامهای بزرگی در راه توسعه بر دارد، از بین برد، نمی تواند شریک قابل اطمینانی باشد. به سه دلیل همسایگان افغانستان نمی توانند متحدین راهبردی در دولت ما باشند:

۱. تضاد عمیق ایدئولوژیکی، تاریخی و فرهنگی میان شان. نزدیکی افغانستان با یکی از آنها، باعث تحریک کشورهای دیگر می شود و این برای افغانستان مشکل ساز است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption اخیرا روابط میان افغانستان و پاکستان تیره شده است

۲. افغانستان به چیزهایی محتاج است که همسایگان ما قادر به تامین آنها نیستند.

۳. به دلیل سوء رفتار گذشته خود و بی‌ثباتی داخلی شان شریک معتبری برای افغانستان بوده نمی توانند.

بنابراین، افغانستان به یک سیاست خارجی عملگرا، بدون ابهام و مبتنی بر نیازهای داخلی ضرورت دارد که برجسته‌ترین ویژگی آن جهتگیری روشن است.

امضاء معاهده استراتژیک با هند در خدمت منافع ملی ما است. حکومت افغانستان باید پیمانهای مشابه با دیگر دولتهای دموکرات، با ثبات و مقتدر که حسن نیت شان در طی سالهای اخیر اثبات گردیده باشد، منعقد نماید.

حق نشر عکس AP

ضروری نیست که در پی راضی سازی همه باشیم، چرا که این کار عملا ناممکن است. صلح و امنیت پایدار زمانی خواهد آمد که دولت مقتدر، ارتش توانا و پلیس قوی و اقتصاد در حال رشد داشته باشیم.

مطالب مرتبط