مجله فرهنگی: جایگاه افغانستان میان اهل قلم ایران، درسوگ یک هنرمند و اهدای یک جایزه علمی

Image caption در ده سال اخیر، توجه به افغانستان و تحولات سیاسی، فرهنگی و هنری آن روندی رو به رشد میان اهل قلم ایران داشته است

تحولات سیاسی ده سال اخیر در افغانستان را که این کشور را در عرصه های فرهنگی و هنری نیز در کانون توجهات بین المللی قرار داد، توجه بیشتر اهالی قلم منطقه را به مسایل آن به دنبال داشت. یکی از نقاط برجسته این دوره روی آوردن شاعران، نویسندگان و اهالی ادب ایران به موضوعات فرهنگی افغانستان بوده است.

در دهه های گذشته مردم عادی و حتا حلقات فرهنگی ایران، علارغم حضور شمار عظیم مهاجران افغان دراین کشور، شناخت اندکی از آنان داشتند. اما در ده سال اخیر، توجه به افغانستان و تحولات سیاسی، فرهنگی و هنری آن روندی رو به رشد میان ایرانیان داشته است.

نگاهی تازه به افغانستان میان اهل قلم ایران

بی تردید تحولات سیاسی ده سال اخیر در افغانستان، پیامدهای فرهنگی زیادی نیز داشته است. معرفی چهره های شعر و ادب افغانستان در مجامع بین المللی، حضور فیلمسازان افغانستان در جشنواره های جهانی و نقش پررنگ تر اهالی قلم این کشور در منطقه از جمله رویدادهایی تازه در عرصه فرهنگ و هنر این کشور به شمار می آید.

مجموع این تحولات در کنار پیشینه فرهنگی مشترک افغانستان با بسیاری از کشورهای منطقه و بویژه ایران، نقطه عطفی در توجه حلقات ادبی و فرهنگی ایران به افغانستان نیز بوده است.

در این شماره مجله فرهنگی، این موضوع را با دو پژوهشگر افغان که سالها در ایران سرگرم فعالیتهای فرهنگی بوده اند، مورد بحث قرار داده ایم.

ابوطالب مظفری شاعر و منتقد ادبی راجع به پیشینه این موضوع می گوید، اگرچه در گذشته ای نه چندان دور شماری از نویسندگان صاحب نام ایران نگاه عمیق فرهنگی به افغانستان داشته اند، اما در سطح عموم مردم و فرهنگیان ناآشنایی بین دو جامعه عمیق و جدی بوده است.

حق نشر عکس other
Image caption در دهه های شصت و هفتاد خورشیدی، ادبیات و بویژه ادبیات مهاجرت توانست باب تازه ای گشوده و معرف خوبی از جامعه و فرهنگ افغانستان در ایران باشد

با این وصف به نظر آقای مظفری، علاوه بر تحولاتی چون جنگ و انقلاب، مهاجرت جمع عظیمی از افغانها به ایران و نظایر آن، اهالی قلم دو کشور نقش بزرگی در افزایش شناخت مردمان دو سرزمین از یکدیگر در دوره های اخیر داشته اند.

نقیب آروین، شاعر و روزنامه نگار نیز بر این عقیده است که حتا فرهنگیان و اهل قلم ایران در دهه های گذشته شناخت چندانی از سرزمین و کشور افغانستان نداشته اند، اما در دهه های شصت و هفتاد خورشیدی، ادبیات و بویژه ادبیات مهاجرت توانست باب تازه ای گشوده و معرف خوبی از جامعه و فرهنگ افغانستان باشد.

آقای آروین می گوید، در اثر تحولات پس از یازدهم سپتامبر که آغاز دیگری در افغانستان بود، تصویر روشن تری از این کشور به تمام جهان و همچنین به ایران رسید، و در همین دوره است که شاعران و اهالی قلم ایران درباره افغانستان می سرایند و از فرهنگ این سرزمین می گویند.

در سوگ یک هنرمند

Image caption از دهه 1980 میلادی وقتی جگجیت سینگ از مرزهای هند پا را فراتر نهاد، در قلب افغانها نیز جای گرفت

این هفته دنیای هنر و موسیقی، آوازخوان و هنرمند بزرگی را از دست داد.

جگجیت سینگ خواننده مشهور هندی که محبوبیت او در افغانستان نیز کمتر از سرزمین مادریش نبود و برای بسیاری از اهالی موسیقی افغانستان نیز منبع الهام به شمار می رفت، در سن هفتاد و یک سالگی رخ در نقاب خاک کشید.

این هنرمند سلطان غزل در موسیقی هند خوانده می شد. او در خانواده فقیری به دنیا آمد، اما با تلاش و ریاضت جایگاه ویژه ای در دنیای هنر و موسیقی این کشور یافت.

گفته اند که جگجیت سیـنگـ مفهوم غزل را ساده ساخت، به گونه ای که شنوندگانی که آگاهی چندانی از مـوسیقی کلاسیک ندارند، نیز می توانند آنها را زمزمه کنند.

صبورالله سیاهسنگ، شاعر و منتقد ادبی که در زندگی او تأملی داشته می گوید، این هنرمند به زبانهای اردو، هندی، بنگالی، پنجابی، سـندهی، گجراتی و نیپالی آواز خـوانده و هفت سال پیش برنده مـدال "پدمـا بهوشن" سـومین جایزه سترگ هندوستان در هنر گردیده است.

به گفته آقای سیاهسنگ، گرایش به موسیقی غزل در میان طیف وسیعی از مردم افغانستان او را به آوازخوانی دوست داشتنی میان آنان نیز تبدیل کرده بود. به همین دلیل.

هارون یوسفی که سالها برنامه های موسیقی را برای بی بی سی تهیه می کرد، معتقد است که این هنرمند در موسیقی افغانستان بسیار اثرگذار بوده و بسیاری از آوازخوانان افغان شیوه او را به کار بردند.

اعطای جایزه پژوهشهای فیزیک به یک محقق افغان

Image caption طاهر شاران، جایزه ای موسوم به «فوستر کری» را به دلیل پژوهشهای جامع در عرصه «بررسی واکنش کوانتومی اتم در زمان واقعی» از آن خود کرد

اخیراً یک پژوهشگر افغان در دانشگاه یو.سی.ال لندن جایزه ویژه ای را برای تدوین رساله دکترا را در عرصه فیزیک اتمی دریافت کرد.

در خبرنامه سایت دانشگاه یو.سی.ال آمده است که پژوهشهای آقای شاران تفسیر منحصر به فردی از این پدیده، که از سوی «گروه مطالعاتی بین الملل برای بررسی واکنش فیزیکی اتم در زمان واقعی» تقدیر شده، ارائه می دهد.

در خبرنامه این دانشگاه همچنین آمده است که پژوهشهای آقای شاران، زیر نظر دکتر کالا فریا، استاد فیزیک اتمی دانشگاه و از محققان برجسته اتوفیزیک، در این اواخر توسط موسسه مطالعات فیزیک کوانتوم در آلمان در معرض آزمایش قرار گرفته و دستاورد مهمی برای درک بهتر این پدیده علمی به شمار می رود.

داکتر شاران در گفتگو با ما، پژوهشهای انجام شده را قطره ای در دریای بیکران علم توصیف کرد، اما گفت، خوشحال است که توانسته در دوره تحقیقات خود گامی ولو کوچک را در جهات شناخت مبانی پایه در عرصه فیزیک کوانتوم و خصوصیات کوانتومی اتم بردارد.

مطالب مرتبط