کمک به افغانستان؛ جایگاه کشورهای منطقه

حامد کرزی در میان سران شماری از کشورهای همسایه حق نشر عکس Reuters
Image caption کشورهای منطقه نقش مهمی در تحولات سیاسی افغانستان داشته اند

نمایندگان چهارده کشور منطقه در استانبول گردهم می آیند تا اوضاع افغانستان را بررسی کنند.

در این نشست، دولت افغانستان خواستار همکاری بیشتر شرکت کننده ها برای مبارزه با تروریسم و تقویت همگرایی منطقه ای خواهد شد.

جدا از این نشست اما، ظرف سالهای اخیر چندین بار کشورهای منطقه دور هم جمع شده و تلاش کرده اند راه حلی برای بحران کنونی در افغانستان پیدا کنند.

یکی از آخرین نشستها، دو ماه پیش در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان برگزار شد که در آن رهبران کشورهای افغانستان، روسیه، پاکستان و تاجیکستان بر توسعه همکاریهای منطقه ای، به ویژه در زمینه های امنیتی و اقتصادی تاکید کردند.

بحران جاری در افغانستان و یافتن راه حلی برای آن همواره از مسایل مهم و داغ در چنین نشست ها بوده است.

به رغم حضور گسترده جامعه جهانی در افغانستان و سهمی که عمدتا کشورهای غربی در این کشور برعهده داشته اند، کشورهای منطقه هنوز نقش مهمی در تحولات سیاسی افغانستان بازی می کنند.

جانان موسی‌زی، سخنگوی وزارت خارجه افغانستان می گوید بدلیل اینکه کشورهای منطقه در بوجود آمدن بحران افغانستان نقش داشتند، حالا می توانند در حل آن نیز نقش مهمی ایفا کنند.

او می گوید: "نقش منطقه در حل مشکلات افغانستان حیاتی است. چون منطقه در ایجاد مشکلات افغانستان نقش اساسی داشته. شکافها و درزهایی که متاسفانه در منطقه ما، در منطقه قلب آسیا وجود دارد، سبب عقب مانی نه تنها افغانستان بلکه تمام منطقه شده است. باور ما این است که باید قدم های بعدی در راستای همکاریهای منطقه ای صادقانه و متکی بر اقدامات عملی تمام کشورهای منطقه باشد."

ادامه خشونت ها در افغانستان، ده سال پس از سقوط رژیم طالبان، هنوز از چالش های اصلی مردم و دولت این کشور است.

یافتن راه حلی برای پایان دادن به جنگ در افغانستان همواره یکی از مسائل مهم در نشست های منطقه ای و جهانی راجع به این کشور بوده است.

بسیاری از افغانها معتقد اند که کشورهای منطقه اگر بخواهند، می توانند نقش مهمی در پایان دادن به خشونتها در کشورشان بازی کنند، اما از پیش انگشت اتهام به سوی دو همسایه مهم افغانستان، یعنی پاکستان و ایران نشانه رفته که به جای کمک به پایان خشونت ها، به آتش جنگ دامن می زنند.

ناهید فرید، عضو کمیسیون روابط بین المللی مجلس نمایندگان افغانستان معتقد است که مشکلات منطقه ای و بین المللی همسایگان افغانستان آنها را وا داشته تا با استفاده از شرایط حاکم بر این کشور بخواهند مشکلات شان را در اینجا حل کنند.

خانم فرید می گوید: "اگر مسئله همسایه های افغانستان باشد، متاسفانه به دلیل اینکه ما سیاست خارجی آنها را در قبال کشور خود می دانیم، همگرایی های آنها را به اندازه کافی برای حل معضل افغانستان نداشتیم. اما اگر به صورت منطقه ای، کشورهای همسایه و منطقه در کنار هم در یک کنفرانس بنشینند، و معضل افغانستان را مطرح کنند، فشارهای منطقه ای برآنها شاید بتواند آنها را با ما همکار و همراه کند."

'تفاوت دیدگاه'؟

مقام های افغان تاکنون پیوسته تلاش کرده اند از هر فرصتی برای تشویق کشورهای منطقه به همگرایی و کمک به برقراری ثبات در افغانستان استفاده کنند.

اما ظاهرا تفاوت دیدگاه ها و تقابل منافع کشورهای منطقه سبب شده این تلاش ها آنگونه که باید نتیجه ندهد.

علی امیری، کارشناس مسائل سیاسی می گوید که همین تقابل دیدگاهها و منافع است که تاکنون مانع دست یابی کشورهای منطقه به یک اجماع سیاسی در قبال افغانستان شده است.

او می گوید: "مشکل در افغانستان فعلا نه بعد ملی دارد و نه بعد منطقه یی، بلکه ابعاد بین المللی پیدا کرده است. یعنی نه مردم و دولت افغانستان به تنهایی از عهده حل این مشکل بر می آیند و نه کشورهای منطقه."

آقای امیری می افزاید: "تجربه ده سال گذشته نشان داد که این "اگر" که اگر اینها بخواهند قابل تحقق نیست. عدم تجانس و ناهماهنگی سیاسی و عدم اتفاق نظر در مورد افغانستان در میان کشورهای منطقه به حدی است که اجماع سیاسی برای این کشورها را ناممکن می سازد. در نتیجه برخلاف خوشبینی های معمول ظرفیت های منطقه ای برای حل مشکلات افغانستان بسیار ضعیف و کم است. "

کشور های منطقه در بازسازی افغانستان پس از طالبان حضور فعالی داشته اند. بسیاری از این کشورها تعهدات مالی به بازسازی افغانستان در نشست های بین المللی راجع به این کشور داده اند.شماری دیگر مثل کشورهای ایران و پاکستان از بزرگترین شرکای تجاری افغانستان به حساب می آیند.

اگرچه دولتمردان افغان در جلب همکاری های اقتصادی کشورهای منطقه موفق بوده اند، اما بسیاری معتقدند که در جلب همکاریهای سیاسی این کشورها توفیق چندانی نداشته اند.

حالا دولت افغانستان برگزاری نشست استانبول را فرصتی می دانند تا یکبار دیگر رهبران کشورهای منطقه را به همگرایی بیشتر و تلاش مشترک برای یافتن راه حل مسالمت آمیز بحران جاری در این کشور تشویق کند.

مطالب مرتبط