'بن دوم'؛ آیا مذاکره مشکل افغانستان را حل خواهد کرد؟

حق نشر عکس .

احمد رشید، مقاله نویس میهمان بی بی سی، می‌گوید تا زمانی که در مذاکرات آمریکا و طالبان پیشرفتی حاصل نشود و پاکستان هم جدیتی برای صلح در افغانستان نشان ندهد، برگزاری کنفرانس در مورد آینده افغانستان کاری بیهوده خواهد بود.

با این که یک کنفرانس بین المللی دیگری در خصوص افغانستان در ماه آینده میلادی در راه است، آن کشور هنوز از لحاظ روابط با همسایگان، خروج نیروهای آمریکایی و مذاکرات با طالبان همچنان در اوضاعی مبهم به سر می‌برد.

اختلاف در دولت آمریکا، عدم همکاری ایران، خیره سری پاکستان و افزایش اختلافات در میان سیاستمداران افغان و گروههای طالبان همه سبب ایجاد بحرانی شده اند که باید قبل از کنفرانس بن در روز پنجم دسامبر به نوعی سرانجام - هر چند موقت - برسند.

کنفرانس منطقه ای استانبول دو هفته پیش با حضور همسایگان افغانستان به نتیجه مشخصی نرسید، به جز این که جلسات دیگری هم تشکیل شود و همسایگان هم در امور داخلی افغانستان دخالت نکنند - قولی که همسایگان در سال ۲۰۰۲ داده بودند ولی بدان پایبند نبودند.

یکی از دلایل ناکامی در افغانستان، ناکارآمدی سیاست آمریکا بوده است.

همسایگان افغانستان همه مخالف حضور نظامی درازمدت آمریکا در منطقه هستند، اما تا زمانی که ندانند حضور آمریکا در پایان سال ۲۰۱۲ یا ۲۰۱۴ چگونه خواهد بود و یا این حضور در اینده چگونه خواهد بود، همسایگان افغانستان خود را به چیزی متعهد نخواهند کرد.

چون هیچ کشوری در منطقه از نیات آمریکا با خبر نیست، قدرتهایی چون پاکستان، ایران و روسیه همه مخالف برقراری یک مکانیسم نظارتی بوده اند و در نتیجه دولت افغانستان هم نگران آن است که دخالتها در امور آن کشور افزایش یابد.

تنها نتیجه مثبت اجلاس استانبول این بود که دولتهای هند و پاکستان برای اولین بار در یک اجلاس منطقه ای، حاضر به تحمل همدیگر شدند.

اکنون، روابط رو به قهقرای پاکستان و آمریکا یک مشکل بزرگ در سناریوی آینده افغانستان شده است. گفته شده است که ماه گذشته، هنگام سفر هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا، به پاکستان، ارتش آن کشور به آمریکا پیشنهاد داد که میان طالبان و آمریکا برای برقراری مذاکرات وساطت کند - و البته خود نیز در مذاکرات حضور داشته باشد.

با این همه، آمریکا شک دارد که پاکستان بتواند هسته اصلی طالبان، موسوم به شورای کویته، ویا حتی شبکه حقانی را به میز مذاکره بکشاند. در حال حاضر دولت افغانستان، طالبان و دولت آمریکا همه نسبت به ارتش پاکستان بی اعتماد هستند. پاکستان باید برای ایجاد حسن نیت تلاش بیشتری کند تا خود را در خصوص برقراری صلح در افغانستان جدی نشان دهد.

مذاکرات آمریکا و طالبان هنوز در مرحله اعتماد سازی قرار دارد و اعتماد سازی هم در صورتی پیش خواهد رفت که طالبان خود را متعهد به شرکت در مذاکرات صلح افغانستان بداند.

دولت قطر که همراه آلمان به نوعی واسطه مذاکره میان آمریکا و گروهی از طالبان است، گفته است که در این راستا به طالبان اجازه خواهد داد که در دوحه یک دفتر نمایندگی تاسیس کنند.

این تلاشها باید قبل از کنفرانس بن، که قرار است با حضور ۹۰ کشور برگزار شود، به ثمر برسند. آمریکا باید مقاصد خود در افغانستان را به طور شفاف اعلام کند، جامعه بین المللی باید خود را متعهد به ادامه کمک به افغانستان، حتی بعد از سال ۲۰۱۴، بداند و آمریکا و طالبان باید ادامه مذاکرات صلح را علنا تایید کنند.

در غیر این صورت، کنفرانس بن هم بی ثمر خواهد بود.