مصالحه با طالبان و نگرانی روزنامه‌نگاران در آستانه اجلاس بن

دین محمد مبارز راشدی حق نشر عکس BBCPersian.com
Image caption مبارز راشدی: "هیچ گونه بحثی یا موضوعی برای کم رنگ کردن آزادی بیان نه در کنفرانس بن و نه در برنامه های حکومت افغانستان وجود ندارد"

چند نهاد مدافع آزادی رسانه ها در داخل و خارج از افغانستان در آستانه برگزاری نشست بن دوم هشدار داده اند که آزادی رسانه ای نباید قربانی مصالحه با شورشیان شود.

سه نهاد شناخته شده مدافع آزادی بیان در داخل افغانستان و دو نهاد بین المللی با صدور اعلامیه مشترکی گفته اند که خطر از دست دادن دستاوردهای افغانستان در زمینه آزادی بیان و آزادی رسانه به دلیل "وضعیت شکننده افغانستان روز به روز بیشتر می شود".

موسسه نی، انجمن روزنامه نگاران آزاد و اتحادیه ملی روزنامه نگاران افغانستان از نهادهای داخلی هستند که این اعلامیه را امضا کرده اند و گزارشگران بدون مرز که مقر آن در پاریس است و همچنین انجمن زنان آسیای جنوبی در پای این اعلامیه امضا کرده اند.

در این اعلامیه آمده است: "عدم شفافیت در مذاکرات صلح، مذاکرات مخفیانه قدرتهای بزرگ و پنهان کردن نتایج این مذاکرات از افکار عمومی، ما را نسبت به آینده ای که در آن دموکراسی و آزادیها، یعنی پایه‌های صلح پایدار فدای به اصطلاح صلحی ناپایدار و بند و بستهای داخلی و بین‌المللی شود، نگران می‌سازد."

آنها تاکید کرده اند که شرکت کنندگان کنفرانس بن دوم باید از آزادی بیان و دموکراسی به گونه صریح دفاع کنند. امضاکنندگان اعلامیه افزوده که شرکت کنندگان این نشست "باید به خاطر داشته باشند که صلح بدون دموکراسی و آزادی نمی تواند برقرار شود".

نگرانی 'صد درصدی'

Image caption آقای زکی گفت که نگران قربانی شدن آزادی مطبوعات در مصالحه با طالبان است

اما این نگرانی در میان روزنامه نگاران افغان تا چه حدی جدی است؟ حفیظ الله زکی، سردبیر روزنامه افغانستان گفت: "این نگرانی صد درصد وجود دارد که حقوق بشر و ارزشهای دموکراتیکی که مردم و دولت افغانستان به همکاری دوستان بین المللی خود در ده سال گذشته به دست آورده، ممکن است در مصالحه با طالبان قربانی شود."

اما دین محمد مبارز راشدی، معاون وزیر اطلاعات و فرهنگ گفت که دولت به هر نحو ممکن از آزادی بیان به عنوان یکی از دستاوردهای بزرگ این کشور حمایت خواهد کرد و در هیچ نشست یا مجلس تصمیم گیری در باره مسائل افغانستان موضوع محدودیت آزادی بیان را مطرح نمی کند و برعکس بر حمایت از آن تاکید دارد.

آقای راشدی افزود: "هیچ گونه بحثی یا موضوعی برای کم رنگ کردن آزادی بیان نه در کنفرانس بن و نه در برنامه های حکومت افغانستان وجود ندارد. باور من این است که کنفرانس بن برای تقویت آزادی بیان و کار آزاد رسانه ها اقداماتی را روی دست خواهد گرفت."

با وجود این، او پذیرفت که افراد و مجامعی "هم در داخل نظام و هم در بیرون نظام" هستند که از آزادی بیان فهم درستی ندارند و آن را مغایر مقدسات خود می دانند. آقای راشدی افزود که دولت این کشور بر اساس قانون، مجبور و مکلف است که به همه صداهای مخالف و موافق آزادی بیان احترام بگذارد.

'مناطق سیاه اطلاع‌رسانی'

این در حالی است که هم نهادهای مدافع حقوق روزنامه نگاران و هم خود خبرنگاران گفته اند که شورشیان، افراد بانفوذ محلی و حتی برخی از مقامهای دولتی مانع فعالیت آزاد رسانه ای می شوند. در اعلامیه این نهاد از مناطق تحت کنترل طالبان در جنوب و شرق افغانستان به عنوان "مناطق سیاه اطلاعاتی" یاد شده و افزوده شده که آنها "مانع هر گونه اطلاع رسانی مستقل" می شوند.

Image caption بشیر انصاری: "در کنار تهدیدهای مخالفان و مقامهای دولتی، زورگویان و فرماندهان محلی هم می توانند به شکلی از اشکال سد راه آزادی مطبوعات شوند"

محمد ابراهیم اسپیسلی، خبرنگار در شهر قندهار در جنوب افغانستان می گوید که وضعیت امنیتی و محدودیت دسترسی به اطلاعات در جنوب افغانستان اطلاع رسانی را در این منطقه به شدت محدود کرده است. به گفته او، مقامهای دولتی مانع گردش آزاد اطلاعات هستند.

آقای اسپیسلی افزود: "امیدواری ما روز به روز کم می شود. آرزوهای ما تحقق نیافته و ما خبرنگاران در حوزه جنوب غرب روز به روز ناامیدتر می شویم. مقامها اطلاعات درست به خبرنگاران نمی دهند و این خود یک مشکل است."

این خبرنگار همچنین گفت که ناامنی، کار خبرنگاری در این منطقه را محدود به شهرها کرده است. او افزود: "مناطقی هست که در دها سال گذشته هیچ خبرنگاری به آنجا نرفته است. اگر گاهی به جایی برویم، با کاروان آیساف و کاروانهای دولتی سفر می کنیم."

'زورگویان'

محمد بشیر انصاری، خبرنگار در شهر مزار شریف در شمال افغانستان گفت که هر چند وضعیت امنیتی و فرهنگی در شمال افغانستان نسبت به مناطق جنوبی و شرقی بهتر است، اما وضعیت اطلاع رسانی در این منطقه هم در سالهای اخیر بدتر شده است.

آقای انصاری گفت: "این وضعیت باعث شده که خبرنگاران و روزنامه نگاران در شمال دست به خودسانسوری بزنند. در کنار تهدیدهای مخالفان و مقامهای دولتی، زورگویان و فرماندهان محلی هم می توانند به شکلی از اشکال سد راه آزادی مطبوعات شوند."

Image caption محمد ابراهیم اسپیسلی: "ما تحت تاثیر وضعیت هستیم، اگر نمی بودیم، خودسانسوری می کردیم."

دولت می پذیرد که خشونت علیه خبرنگاران در خارج از شهرها و مناطق ناامن چالشی در برابر فعالیت رسانه ای در این مناطق است. دین محمد مبارز راشدی، معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ گفت که دولت تلاش دارد با این تهدیدها مقابله کند، اما او آن را در کل تهدیدی علیه آزادی بیان در افغانستان نمی داند.

هر چند هنوز مشخص نیست که شرکت کنندگان نشست بن در باره مسائلی مانند آزادی رسانه ها هم در این نشست مذاکره خواهند کرد یا نه، اما روزنامه نگاران در افغانستان می گویند که امیدواری زیادی ندارند که این نشست منجر به بهبود فعالیتهای رسانه ای در این کشور شود.

محمد ابراهیم اسپیسلی گفت که اگر اجلاس بن دوم مانند اجلاس بن اول باشد، امیدواری چندانی به بهبود آزادی مطبوعات وجود ندارد. محمد بشیر انصاری خبرنگار افغان در مزار شریف معتقد است که اگر در اجلاس بن به آزادی مطبوعات به عنوان یکی از دستاوردهای عمده افغانستان توجه جدی نشود، کار رسانه ای در این کشور بدتر خواهد شد.

مطالب مرتبط