اوگاتا: افغانستان دیگر به زمان طالبان باز نمی گردد

ساداکا اوگاتا دیپلمات جاپانی/ژاپنی و یکی از فعالان حقوق بشر حق نشر عکس AP

ساداکا اوگاتا دیپلمات جاپانی/ژاپنی و یکی از فعالان حقوق بشر که تا سال ۲۰۰۱ میلادی کمیسار عالی سازمان ملل متحد در امور پناهجویان بود، خانم اوگاتا یکی از کسانی است که اخیرا گزارشی زیر عنوان افغانستان درحال مذاکره تهیه کرده اند، این گزارش از سوی بنیاد آمریکایی موسوم به "قرن" منتشر شده است.

خانم اوگاتا معتقد است که ده سال پس از سقوط طالبان افغانستان به جایی رسیده است که بازگردانیدن آن به شرایط دوران طالبان آسان نیست. مینه بکتاش، از برامه های بی بی سی برای افغانستان، در مصاحبه اختصاصی که با خانم اوگاتا داشته است، نخست از او پرسیده است:

ده سال جنگ علیه تروریسم در افغانستان، شاید تا حدی امنیت بسیاری از کشور های جهان را بهبود بخشیده باشد ولی آنگونه که ریس جمهور کرزی هم اعتراف می کند دولت افغانستان و جامعه بین المللی درآوردن امنیت برای مردم افغانستان ناکام بوده اند، شما چه فکر می کنید؟

من فکر می کنم که در افغانستان تلاش های زیادی از سوی جامعه بین المللی و خود افغانها صورت گرفته است، من فکر می کنم که آنگونه که امید وار بودیم موفق نشده ایم ولی من نتیجه این تلاش ها را ناکامی نمی‌خوانم زیرا افغانستان با اوضاع بسیار پیچیده ای روبرو است، دولت افغانستان تلاش می کند تا یک حکومت کارا ایجاد کند، بازسازی اقتصادی هم در حال اجراست. دست آورد هایی وجود دارد. اگر شما به تعداد مکاتبی که ساخته شده نگاه کنید، به تعداد کودکانی که به مکتب می روند به بهبود درارائه خدمات بهداشتی و غیره.

این دست آوردها بارها و بوسیله رئیس جمهور کرزی و دیگران فهرست می شود ولی مشکل اساسی امنیت است، که هنوز تامین نشده است.

تامین امنیت آنگونه که توقع می رفت با موفقیت همراه نبوده است، زیرا در میان افغانها اختلاف نظرهای عمیق در مورد ماهیت ساختار دولت و حکومتداری وجود دارد.

به نظر شما چگونه می توان افغانها را به دور یک میز جمع آورد و چگونه آنها می توانند اختلاف نظر هایشان را از میان بردارند؟

تلاش ها برای گرد آمدن افغانها به دور یک میز از سوی خود افغانها و از سوی جامعه بین المللی صورت گرفته است. در جانب مخالف عناصری با تعهدات بسیار قوی حضور دارند، طالبان می خواهد حکومتی را روی کار بیاورند که خود در آن دست بالا داشته باشند.

می خواهم بگویم که در چهار سال اول پس از سقوط طالبان همکاریهای به مراتب بهتری میان افغانها در جهت بازسازی کشور شان وجود داشت، بسیاری از طالبان یا کشور را ترک کردند و یا هم خلع سلاح شدند اما به تدریج آنها بازگشتند.

چرا؟

زیرا آنها جمعی بسیار قوی از مردمانی هستند که می خواهند طالبان را در افغانستان مسلط ببینند.

شما از کند شدن تلاشها و همکاریها برای بازسازی گفتید، آیا بازگشت طالبان باعث توقف این روند شد و یا اشتباهاتی دیگری صورت گرفت؟

من نمی خواهم بگویم که هیچ اشتباهی صورت نگرفته است. شیوه های مختلفی برای حکومتداری پیشنهاد می شد، عده ای قویا طرفدار یک شیوه بودند، عده ای دیگری با آنها هم نظر نبودند ولی نمی توانستند طرف مقابل را قانع کنند. اختلاف نظرهای زیادی میان خود افغانها وجود داشت و دارد.

حالا در مورد مذاکرات صلح صحبت می شود و این در شرایطی است که عده ای زیادی ادعا می کنند که طالبان عوض نشده اند و با بازگشت شان، سرکوب آزادی ها و تعبیرات سخت گیرانه ای آنها از اسلام برخواهد گشت، شما فکر می کنید پرداختن چنین بهایی برای صلح قابل توجیه است؟

اگر شما به تحول جامعه افغانی در ده سال گذشته نگاه کنید، زنها از موقیعت به مراتب قویتری برخوردار شده اند دختران به مکتب می روند می توانند تحصیلات عالی رادنبال کنند و سازمان های زنان بسیار قوت گرفته اند.

این چیزی است که اگر طالبان بخواهند تغییری در آن بیاورند، به نیروی بسیار زیاد نیاز خواهند داشت. سازمان های زنان کار های زیادی را انجام داده اند، اگر بیاد داشته باشید در یکی از مکاتب دخترانه در خارج از شهر کابل که مورد حمله قرار گرفته بود به رغم تهدید ها، دختران به آموزش ادامه دادند.

بلی این در شرایطی است که طالبان بر سر قدرت نیستند ولی چه کسی تضمین می کند که در صورت بازگشت به قدرت، طالبان به زنان اجازه کار و تحصیل خواهند داد؟

شما باید با آنها مبارزه کنید در چندین جبهه تا آنها بدانند که از طریق جنگ امکان بازگشت شان به قدرت وجود ندارد. هم باید با آنها جنگید و هم از طرق سیاسی مذاکره کرد تا شرکت طالبان هم در بازسازی کشور شان تضمین شود.

شما در گزارش بنیاد قرن می گوئید که زمان مذاکره با طالبان فرا رسیده است، آیا شما هیچ نشانه دال بر آماده گی طالبان برای شرکت در مذاکرات بدون پیش شرط دارید؟

من فکر می کنم که شما باید در چند جبهه با طالبان مبارزه کنید، در جبهه سیاسی، اقتصادی و دیگر جبهات، تا آنها حاضر شوند از موضع خود بگذرند و یا حد اقل به سازش تن دهند زیرا در غیر آن طالبان تلاش خواهند کرد با تمام قوا بازگردند.

شما می گویید که وقت مناسب حالا است زیرا اگر بخواهیم طالبان را با فشار نظامی وادار به مذاکره کنیم بسیار دیر خواهد بود، موافقید؟

بلی من فکر می کنم که هم مذاکره و هم اعمال فشار هردو در حال حاضر بکار گرفته شود. اعمال فشار از لحاظ فیزیکی و با قوت اراده.

یک موضوع مهم دیگر خانم اوگاتا، نقش همسایه های افغانستان است شما فکر می کنید که آنها واقعا منافع شانرا در وجود ثبات و امنیت در افغانستان می بینند؟

من فکر می کنم که کشور های همسایه ، ترکیه و کشور های آسیای میانه همه صلح می خواهند، پاکستان مشکلات خود را هم دارد، وجود طالبان پاکستانی به وسعت خطر می افزاید که من فکر می کنم باید در برابر آنها مقاومت مشترک صورت بگیرد و هردو کشور طوری همکاری کنند که طالبان در برابر شان توان ایستادگی نداشته باشد.

شما به عنوان یک دیپلمات بین المللی که با افغانستان و پاکستان پیوسته سروکار داشته اید در مورد اختلافات موجود میان این دوکشور چه فکر می کنید، زیرا با وجود همه مشکلات این دو کشور نمی توانند بدون همدیگر زندگی کنند؟

من فکر می کنم که مشکلاتی وجود دارد، مشکلاتی بزرگ، همزمان اگر به بازگشت طالبان فکر کنیم می بینیم که دست آورد های فراوانی در ده سال گذشته وجود دارد که می تواند به خطر بیافتد، من فکر می کنم در هر دو کشور باید به خواست های اصلی توده های وسیع مردم به آرامی و امنیت طیف گسترده ای از مردم توجه شود و جامعه بین المللی هم باید توجه کند به که مردم در هردو کشور ( افغانستان و پاکستان) می خواهند در صلح و امینت و بدون ترس از حملات، زندگی روزمره خود را پیش ببرند.

مجموع صحبت ها در باره مذاکرات صلح با طالبان، زنان افغان را نگران ساخته است، فکر نمی کنید که آنها به نوعی تضمین بین المللی برای حفظ حقوق و آزادی هایشان نیاز داشته باشند؟

شاید بخاطری آنکه همه دراین باره بدون هیچ نتیجه ای فقط حرف می زنند. ولی همزمان اگر به وضعیت زنان نگاه کنید. من نمی خواهم بگویم که وضعیت زنان واقعا بهتر شده است. بهبود به تدریج روی می دهد.

عده ای بیشتری از زنان به کار و تحصیل دسترسی دارند و سازمان های زنان که اگاهانه ایجاد شده اند. من فکر می کنم که زنان نقش موثری در تامین صلح و پیشرفت دارند.

به نظر شما زنان افغان چگونه می توانند مطمئن باشند که جامعه بین المللی یکبار دیگر حقوق آنها را قربانی نخواهد کرد، زیرااز گذشته بخاطر دارند که اگر بخاطری دستیابی به اسامه بن لادن نبود، کسی توجه به وضعیت زنان افغان در دوران طالبان نداشت و حتی سرکوب آزادی های زنان زیر عنوان سنتها و مسایل داخلی، توجیه می شد.

من امیدوارم که این پیام از کنفرانس های بین المللی که در باره افغانستان برگزار می شود صادر شود و به مردم برسد که راه درست این است که امنیت بهتر، شرایط اجتماعی بهتر، دسترسی بهتر به خدمات بهداشتی و آموزشی برای مردم تضمین شود.

من بسیار امیدوار هستم که جامعه بین الملل در مذاکرات صلح مساله مشورت با مردم و با زنان را در نظر داشته باشد.

می خواهم اضافه کنم که تا جایی که به ژاپن مربوط می شود ما در عرصه های مختلف، صحت عامه، آموزش و تامین امنیت در افغانستان مشغول کار هستیم و به این کمک ها ادامه خواهیم داد.