کنفرانس بن ۲: در کنار افغانستان باقی خواهیم ماند

کنفرانس بن حق نشر عکس

سند پایانی کنفرانس بن ۲ افغانستان، امضای نزدیک به ۱۰۰ هیات نمایندگی کشورهای مختلف و گاه حتی متخاصم و فراتر از آن نماینگان سازمان های غیر دولتی و جامعه مدنی را در پای خود دارد که این شاید از نتایج تلاش های آقای وستر وله وزیر امور خارجه آلمان باشد، اما نگاهی کوتاه به بیانیه پایانی کار کنفرانس و سخنرانی های رسمی مقام های مهم حاضر در کنفرانس نشان می دهد که جامعه جهانی در عین توافق برای ادامه حمایت ها، در مورد آینده افغانستان روش ها و اهداف متفاوت دارد.

در بیانیه پایانی کار کنفرانس جهانی ۲ افغانستان، اطمینان داده شد که تا دست کم ۱۰ سال بعد از خروج نیروهای نظامی خارجی از افغانستان و سپردن امور به خود این کشور یعنی همانگونه که خواست آقای کرزی وزیر خارجه او آقای رسول بوده است کمک ها در اشکال مختلف از سوی جامعه جهانی ادامه خواهد داشت. در قبال آن دولت آقای کرزی باید خود را به انجام اصلاحات دمکراتیک و مبارزه با فساد اداری موظف کند.

در بیانیه از جزئیات یا میزان کمک مالی به افغانستان ذکری نیست اما وزیر دارائی افغانستان گفته است که کشورش بعد از خروج نیروها به سالانه ۷ میلیارد دلار کمک خارجی نیاز دارد تا بتواند هزینه تامین امنیت و تحولات در کشور را بپردازد.

یک مقام عالی رتبه وزارت خارجه آلمان گفت: لب کلام بیانیه، همین پیام است که ما در کنار افغانستان ایستاده ایم . اما اگر به سخنان آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان توجه کنیم تاکید او بر روی این است که کمک از ما ولی کار و عملکرد از خود افغان هاست. وزیر خارجه آلمان و مقام هائی چون دبیر کل سازمان ملل متحد یا کاترین اشتون نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم با چنین لحنی سخن می گویند. به نظر می رسد که همه به این نتیجه رسیده اند که مشکل افغانستان از خارج حل شدنی نیست بلکه راه حل باید در داخل کشور جستجو شود.

گیدو وستر وله وزیر امور خارجه آلمان که همراه با زلمای رسول وزیر خارجه افغانستان در کنفرانس مطبوعاتی پایان کنفرانس شرکت داشت در توضیح مواد اعلامیه پایان کار کنفرانس بن ۲ خیلی روشن گفت "خلاصه اینکه ما فقط می توانیم کمک کنیم ، این دولت و ملت افغانستان است که باید راه حل ها را بیابد و بدان عمل کند".

معضل طالبان

گرچه در سخنرانی ها و بیانیه پایانی کنفرانس، موضوع طالبان بگونه ای که نقش آنها ایجاب می کند به حاشیه رانده شد ولی از خانم کلینتون گرفته تا دبیر کل سازمان ملل متحد و میزبانان آلمانی همواره از " صلح داخلی" و " تفاهم ملی" بطور رسمی سخن گفته اند، این اشاره در عبارات بیانیه پایانی کنفرانس هم بخوبی مشهود است .

آیا جامعه جهانی و در صدر آن آمریکا از مبارزه با طالبان دست کشیده و حالا که بن لادن از بین برده شد حل مسئله طالبان بدست خود دولت افغانستان سپرده می شود و منظور از تفاهم ملی جلب رضایت طالبان و آشتی ملی یعنی میدان دادن به طالبان است ؟ این پرسش را در اکثر تحلیل های رسانه های آلمان می بینیم و در ارتباط با آن نگرانی جامعه مدنی افغانستان و تشکل های زنان این کشور را که خوشبختانه با مساعی دولت آلمان در این کنفرانس یا دست کم در حاشیه آن حضور داشتند شاهد هستیم که در نشست های مطبوعاتی گفتند میدان دادن به طالبان یعنی بازگشت به دوران تاریک گذشته زیرا اگر پای طالبان به قدرت برسد دوباره بر کشور مسلط خواهد شد گوئی همه ۱۰ سال گذشته مبارزه جامعه جهانی و خود مردم افغانستان بی ثمر بوده است.

بحران مالی غرب و افغانستان

موضوع دیگری که توجه ناظران را به نتیجه کار این کنفرانس جلب کرده بحران مالی غرب است . روزنامه های آلمان اشاره جالبی دارند به این نکته که حتی هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا و متحد اصلی افغانستان و جنگ با تروریسم، سخنان خود را در نشست پایانی کنفرانس با این عبارت آغاز کرده که در ادامه کمک های مالی به افغانستان نباید وضعیت مالی و بحرانی کنونی غرب را نادیده گرفت. او می گوید ما در کنار افغانستان هستیم اما چگونه و تا چه میزان، مشخص نیست. در باره اشاره به وضع مالی غرب در رابطه با افغانستان، دیگر سیاستمداران اروپا هم ساکت نبودند . شبکه اول تلویزیون آلمان در این ارتباط بحث جالبی را داشته با این محتوا که "آیا در مورد افغانستان پیمانه پر شده است."

تفاوت ها میان اروپا و آمریکا

در پایان کار کنفرانس وقتی که یک روزنامه نگار از هردو وزیران خارجه آلمان و افغانستان پرسید که آیا بین سیاست های آمریکا و اروپا در مورد آینده افغانستان تفاوت وجود دارد، حاضران در جلسه متوجه شدند که هردو وزیر کمی دستپاچه شدند و سر انجام با کمی سکوت آقای وستر وله وزیر خارجه آلمان راه گریزی یافت و گفت وقتی که همه صد کشور و گروه روی بیانیه پایانی صحه گذاشته اند و حتی کشورهائی نظیر چین، روسیه و کشورهای آسیای میانه هم جزء آنها هستند پس تفاوتی وجود ندارد.

با این حال تحلیلگران سخنان وزیرخارجه آلمان را قانع کننده نمی دانند و می گویند در کنفرانس بن فقط یک اجماع در مورد کمک به افغانستان حاصل شده ولی اهداف کمک ها در مورد آینده آفغانستان متفاوت است.

نقش پاکستان، ایران و پیمان شانگهای

شرکت نکردن پاکستان در کنفرانس بن، فارغ از دلایل روز این کشور برای دورماندن از کنفرانس ، تحلیل گران را متوجه راههای دیگری به موازات راههای غرب و بویژه آمریکا در مورد آینده افغانستان کرده است. گفتگوهای مقدماتی کنفرانس ترکیه در ۲ نوامبر گذشته و حمایت از تشکیل کنفرانس بن ۲ گویا با یک ایده پنهانی هم همراه بود.

به گفته آقای وستر وله وزیر امور خارجه آلمان در آن کنفرانس حمایت ایران و پاکستان از نشست بن قطعی بوده و هست و عدم حضور پاکستان در کنفرانس بن مانع توفیق تصمیمات آن نخواهد بود چون وزیر خارجه پاکستان تا کید کرده که کشورش در تحقق توافق بن مشارکت کامل خواهد داشت.

در این مورد ناظران سیاسی کنفرانس بر این اعتقاد هستند که آینده افغانستان نه تنها از چالش های مهم غرب باقی خواهد ماند بلکه ماهیت و کیفیت آن هم تغییر پیدا خواهد کرد از جمله اینکه بدون سرو صدای زیاد اخیرا به میدان رقابت های کشورهای عضو پیمان شانگهای با غرب و عمدتا آمریکا هم تبدیل شده است.

کافی است به سخنان وزیران خار جه روسیه ، چین و ایران در روز گشایش کنفرانس افغانستان در بن توجه کنیم:

سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه برخلاف همه انتظارات گفت حضور ده ساله نیروهای خارجی در افغانستان نه تنها نتیجه ای را ببار نیاورده بلکه این کشور را بشدت غرق خشونت و نا آرامی کرده است. وزیر خارجه چین هم راه حل های ارائه شده غرب را نا کارآمد دانسته و علی اکبر صالحی وزیر امور خارجه ایران درباره خطرات بزرگ و غیر قابل چشم پوشی نقشه آمریکا برای ادامه حضور نظامی خود در افغانستان هشدار داده است.

در کنه همه این سخنان این ایده نهفته است که اگر اصولا راه حلی وجود دارد فقط در چارچوب همکاریهای منطقه ای و به تاکید آقای صالحی همکاری حوزه فرهنگی منطقه قابل وصول است . اگر به تحلیل رسانه ها و ناظران کنفرانس بن توجه کنیم ، این نکته چشم گیر است که در اجماع جامعه جهانی برای ادامه حمایت ها از افغانستان شکافی وجود دارد و آن مبارزه آشکار و پنهان میان پیمان شانگهای و کشورهای منطقه بر سر آینده افغانستان با آمریکا است. بنابر این تحلیل ها، با خروج نیروهای ناتو در سال ۲۰۱۴ از افغانستان این کشور صحنه رقابت های تازه خواهد شد آنهم اگر طالبان لقمه را نرباید.

مطالب مرتبط