تصویرنگاری رویکردی جدید در قالی‌بافی افغانستان

Image caption امین نادم: "هر نوع عکس از مناظر طبیعی، بناهای تاریخی، شخصیت ها و یا هرسوژه دیگری را که بیانگر درد و رنج مردم ما باشد و پیامی برای جهان و نسل آینده داشته باشد، ما می‌توانیم به شکل طبیعی در قالین ببافیم"

اخیرا تولیدکنندگان قالین (یا قالی) در افغانستان برای جلب توجه بیشتر مشتریان در بازارهای صادراتی توجه خود را بیشتر بر تصویرنگاری در قالینها متمرکز کرده اند.

در گذشته قالین بافان خود نقشهای قالینهای خود را تهیه و طراحی می کردند، اما از چند سال پیش به این سو افرادی هستند که به صورت تخصصی به این حرفه اشتغال دارند.

طراحان نقش قالین می گویند که طراحی چهره انسان در نقشهای قالین، از یک سو به شهرت جهانی قالین افغانستان کمک می کند و از سوی دیگر چهره های بسیاری را در طرحهای هنری برای سالهای بسیار ماندگار می کند.

برای نخستین بار در غزنی، چند کارگاه تصویرنگاری در قالین ایجاد شده که شیوه‌های بافتن تصویر در قالین را به زنان و مردان آموزش می‌دهد.

دست اندر کاران این کارگاهها گفته اند که تصمیم دارند تا نقش آثار و ساختمانهای تاریخی شهر غزنی را نیز بر روی قالین ببافند.

مشتریان قالین از نقاط مختلف دنیا هر نوع عکسی را که خواسته باشند، به این کارگاهها سفارش می‌دهند تا در قالین های ساخته شده در این کارگاهها نقش بندد.

بافتن قالین هایی با نقش چهره مشتریان یک نوآوری درصنعت قالین افغانستان به شمار می رود.

رهبران جهان

امین نادم، مسئول فرهنگی اتحادیه قالین بافان افغانستان، یکی از کسانی است که تا حالا ده‌ها عکس از شخصیت های مهم سیاسی دنیا و بناهای تاریخی افغانستان و جهان را بر روی قالین بافته است.

او می گوید هواداران روسای جمهوری برخی کشورها، رهبران جهادی افغانستان و ستاره های سینمای جهان به او سفارش کرده که عکسهای افراد مورد علاقه شان را در قالین ببافند.

نادم همچنین می گوید خیلی از اشخاص مشهور عکس‌های خود را که در قالین بافته شده بر روی دیوار دفتر کار و یا خانه خود نصب می کنند.

این تصویرنگار قالین معتقد است که بافتن عکس در قالین توانسته قالین افغانستان را مشهورتر کند و زمینه ایجاد شغل را هم برای برخی ها فراهم نماید.

او می گوید:"هر نوع عکس از مناظر طبیعی، بناهای تاریخی، شخصیت ها و یا هرسوژه دیگری را که بیانگر درد و رنج مردم ما باشد و پیامی برای جهان و نسل آینده داشته باشد، ما می‌توانیم به شکل طبیعی در قالین ببافیم. هر چیزی که در قالب دوربین های دیجیتال درست آید، ما می‌توانیم آن را در شکل قالین ببافیم."

کاری 'زنانه'

بافت عکس در قالین برای برخی از جوانان نیز دلچسب به نظر می رسد.

صابر، هجده ساله، یکی از این جوانان است که از اینکه می‌تواند هر نوع عکسی را بر روی قالین ببافد، بسیار خوشحال است و این کار را "هنر در آیینه قالین" توصیف می کند.

صابر می گوید اگر دولت افغانستان به شیوه های جدید صنعت قالین این کشور توجه نشان دهد قالین بافی شغل مورد علاقه او در آینده خواهد بود.

صابر می گوید:"وقتی قالین بافی را دیدم کار خوبی به نظرم رسید، بخاطری که در افغانستان مردم زیاد قالین کار می کنند. حالا در حدود سی درصد برای اقتصاد خانواده‌ام کمک می کنم، اما تصویرنگاری در قالین کاری بسیار سختی است دقت و ظرافت بیشتر لازم دارد، در حقیقت یک کار هنری است."

با اینهمه، هنوز هم قالین بافی در بسیاری مناطق افغانستان عمدتا "کاری زنانه" تلقی می‌شود و زنانی که کار کردن آن‌ها در بیرون از خانه هنوز تابو محسوب می‌شود از این طریق می توانند به اقتصاد خانواده کمک کنند.

سحر یکی از دخترانی که می‌خواهد بافتن عکس در قالین را بیاموزد، می گوید امید چندانی ندارد که در آینده نزدیک بتواند در بیرون از خانه کار کند، از این جهت قالین بافی یک شغل مناسب برای او به شمار می رود.

سحر می گوید: "وقتی که کار قالینهای بزرگ سقوط کرد، خواستم کار خوبتر یعنی تصویرنگاری را یاد بگیرم. این کار از یک طرف یک کار هنری است و از طرف دیکر به اقتصاد خانواده‌ام کمک می کند."

او افزود: "خواسته ام از مقامات این است که برای صنعت قالین افغانستان توجه کنند و نگذارند این صنعت دیرینه فراموش شود."

بازاریابی ضعیف

Image caption قالین بافان می گویند رشد صنعت قالین نیازمند حمایت دولت است

با این وجود، بسیاری از قالین بافان شکایت می کنند که دولت افغانستان توجه لازم به صنعت قالین بافی ندارد.

امین نادم می گوید که خیلی از قالین بافان حرفه‌ای حالا قالین بافی را رها کرده اند.

به گفته آقای نادم، بازاریابی برای فروش قالین افغانستان بسیار ضعیف است و پول اصلی از بابت فروش قالین افغانستان، به دست برخی از تاجران کشورهای همسایه می‌افتد و نه قالین بافانی که در داخیل افغانستان زحمت می کشند.

نادم می گوید: "بیشتر کارگران کنار جاده ها در افغانستان همان قالین بافان این کشورند که بر اساس مجبوری، کار قالین بافی را رها کرده و در مقابل مزد روزانه کار می کنند. دولت افغانستان درگیر خود است و اصلا صنعت قالین را فراموش کرده است."

آقای نادم همچنین می گوید تصمیم دارد تا با همکاری مقامات دولت افغانستان آثار و ساختمانهای تاریخی غزنی را در نقشهای قالین ببافد، اما حمیدالله سروری، رئیس اطلاعات و فرهنگ ولایت غزنی می گوید هنوز اداره تحت امر او امکانات لازم را در اختیار ندارد.

قالین، گلم (یا گلیم) و نمد از جمله صنایع دستی غزنی به شمار می‌رود که ازگذشته های دور باقی‌مانده است.

مقامات دولت افغانستان می گویند در سالهای اخیر سعی کرده اند تا با برگزاری نمایشگاههای صنایع دستی وگفتگو با اتحادیه‌های قالین بافان به مشکلات وخواسته های صنعتگران کشور رسیدگی کنند اما بسیاری از قالین بافان این اقدام‌ها را اندک و ناکافی می دانند.

مطالب مرتبط