روزنامه های کابل: یکشنبه، ۲ دلو

Image caption تتر اول روزنامه سخن جدید

واکنش حامد کرزی، رئیس جمهوری افغانستان به طرح تغییر نظام سیاسی این کشور از ریاستی به پارلمانی، در صدر گزارشهای خبری و تحلیلی روزنامه‌های چاپ امروز کابل قرار دارد.

آقای کرزی روز شنبه، اول دلو/بهمن در مراسم افتتاحیه سال دوم کاری پارلمان پس از پایان تعطیلات زمستانی، گفت که "افغانستان آزمایشگاه سیاسی بیگانگان نیست" و او "تا پای جان" از نظام کنونی پاسداری می‌کند.

پیش از این رهبران گروههای عمده مخالف حکومت و از جمله جبهه ملی و ائتلاف ملی از تغییر نظام ریاستی به نظام جمهوری پارلمانی حمایت کرده‌اند. آنها نظام ریاستی کنونی را "عامل بی‌ثباتی سیاسی" در کشور دانسته‌اند.

روزنامه ماندگار در مطلب صفحه نخست خود از قول محمد محقق، از رهبران جبهه ملی طرفدار نظام پارلمان اظهارات آقای کرزی را "مغالطه‌آمیز" خوانده است. آقای محقق گفته که تغییر نظام یک خواست مشروع و قانونی است و برای آن تا حال "یک میلیون رای و امضا" از سراسر کشور جمع شده است.

این عضو مجلس همچنین در گفتگو با مانگار با اشاره به سخنان آقای کرزی گفته است: "کسی که خودش بر هواپیمای خارجی‌ از ارگ (کاخ ریاست جمهوری) سوار شده و به پارلمان می‌آید و بر زمین راه رفته نمی‌تواند، علیه خارجی‌ها شعار سر می‌دهد و دیگران را به وابستگی به خارجی‌ها متهم می‌‌کند."

ماندگار در سرمقاله خود اظهارات آقای کرزی را هشداری به رقبای سیاسی او دانسته که دیگر هوای تغییر نظام را از سر دور کنند. نویسنده افزوده است: "آقای کرزی با اتکا به زور در تقابل با حرکت‌های مدنی و سیاسی، در جهت مخالف جریان آب شنا می‌کند و این ممکن است وضعیت را به سمت‌های خطرناکی بکشاند."

روزنامه همچنین نوشته که بیشتر مخالفان سیاسی آقای کرزی، روشنفکران و آگاهان مسائل سیاسی، طرفدار نظام پارلمانی هستند. به نوشته ماندگار، حتی شماری از افراد نزدیک به او هم در اظهارات غیررسمی خود نظام پارلمانی را یکی از راههای حل مسائل سیاسی در آینده افغانستان می‌دانند.

روزنامه افغانستان واکنشهای مطرح شده در برابر طرح نظام پارلمانی در کشور را "تعجب‌برانگیز و غیرقابل درک" خوانده و نوشته که حالا پس از ده سال تجربه دموکراسی در کشور باید به این ظرفیت و تحمل سیاسی رسیده باشیم که در یک گفتمان ملی در باره نظام سیاسی بحث و تبادل نظر شود.

به نظر حفیظ‌الله زکی، سردبیر این روزنامه، بحث تغییر نظام از ریاستی به پارلمانی می‌تواند به عنوان یک رویکرد ارزنده و سودمند در افغانستان مورد توجه قرار گیرد و نه این که همه مزایای آن به گونه یک‌جانبه انکار شود.

سرمقاله‌نویس روزنامه افغانستان همچنین تاکید کرده که نظامهای پارلمانی و ریاستی هر دو در جمله "نظامهای باز" شمرده می‌شوند و این دو نظام دو روی یک سکه هستند. نویسنده تاکید کرده که حالا بحث مزایا و ضعفهای نظامهای ریاستی و پارلمانی مطرح است و هرگز تایید مطلق و رد مطلق آنها مطرح نیست.

Image caption تتر اول روزنامه ماندگار

آرمان ملی نوشته که "کرزی تا قیامت رئیس جمهور نمی‌ماند" و اظهارات او در جلسه افتتاحیه مجلس بیانگر آن است که او فکر می‌کند "رئیس جمهوری مادام‌العمر" است. به نظر نویسنده، آقای کرزی با این اظهارات خود بر "خرد جمعی، ارزشهای معنوی و تاریخی اقوام ساکن در کشور خط بطلان می‌کشد".

روزنامه افزوده که تغییر نظام در همه کشورهای جهان تجربه شده و افغانستان هم از این قاعده مستثنی نیست، ولی به باور نویسنده، افغانستان پیش از این "حکومت تک‌قومی" را تجربه کرده، اما حالا مردم مشخص خواهند کرد که چگونه نظامی برای کثرتگرایی قومی مناسبتر است.

آرمان ملی در ادامه پرسیده که آقای کرزی بر اساس کدام پشتوانه‌ای با چنین اعتماد به نفس سخن می‌گوید و تاکید می‌کند که تا پای جان از نظام ریاستی پاسداری می‌کند. سرمقاله‌نویس این روزنامه تاکید کرده که آقای کرزی باید بداند که تا قیامت رئیس جمهوری نیست.

روزنامه باور در مقاله‌ای نوشته که حکومت حامد کرزی در برابر نیروهای سیاسی در کشور "دشمنانه" برخورد می‌کند. راشد صدیق در این مطلب نوشته حکومت در حالی که با گشایش دفتر سیاسی طالبان در قطر مخالفت ندارد، اما با اظهارات نیروهای سیاسی در خارج از کشور مخالفت می‌کند.

مقاله‌نویس باور همچنین به این موضوع اشاره کرده که شرکت‌کنندگان نشست برلین اصلا موضوع تازه‌ای را مطرح نکرده و چیزهایی را که آنها در اعلامیه پایانی نشست خود عنوان کرده‌اند، پیش از این توسط ائتلاف ملی به رهبری عبدالله عبدالله مطرح شده است.

تغییر نظام از ریاستی به پارلمانی، تغییر قانون اساسی، توزیع قدرت سیاسی و تامین مشارکت مردم در تصمیم گیریها، از موضوعهایی است که به نوشته که راشد صدیق در این مطلب، پیش از این بارها از سوی ائتلاف ملی مطرح شده است.

روزنامه سخن جدید در مقاله‌ای با طرح این سوال که آیا معضل افغانستان ناشی از "ساختار نارسا است یا کارگزاران ناکارآمد" نوشته که پس از سقوط نظام شاهی در سال ۱۳۵۲ خورشیدی به دست سردار محمد داوود، افغانستان همواره "نظامهای تقلیدی" را تجربه کرده و این امری بدیهی است.

نویسنده مقاله با اشاره به این که ممکن است که مشکلات ناشی از ساختار سیاسی نظام نباشد، بلکه مشکلات ریشه در اندیشه کارگزاران نظام داشته باشد، نوشته که در افغانستان نظام‌سازی بیش از آن که با اصول ساختاری مطابقت داشته باشد، سعی بر آن است که با سلیقه‌های سیاسی افراد سازگاری داشته باشد.

نویسنده سخن جدید افزوده که در جوامع سنتی مانند افغانستان در بحث اصلاحات بیشتر "اصلاح کارگزار" مطرح است تا اصلاح ساختارها. به باور نویسنده، در این گونه جوامع سعی بر این است که ساختارها چگونه تحت کنترل درآید و طبق میل حاکمان تغییر یابد.

مقاله‌نویس سخن جدید با این مقدمه نوشته که اگر حامد کرزی بتواند در مدت باقی مانده حکومت خود "سنت اصلاح کارگزاران" را بر جای بگذارد، اطمینان بیشتری بر بقای نظام کنونی به دست خواهد آمد، اما اگر موفق به این کار نشد، وضعیت موجود به طور روزمره باعث شکاف عمیق‌تری میان مردم و دولت خواهد شد.

Image caption آزادی مطبوعات، روزنامه افغانستان

هشت صبح در سرمقاله خود آغاز سال دوم کاری پارلمان را مورد بحث قرار داده و نوشته که سال گذشته مجلس نمایندگان از یک سو با "دست اندازی‌های فراوان حکومت" و از سوی دیگر با مسائل داخلی خود مانند رقابت قومی و سیاسی مواجه بود و در نتیجه از صحنه سیاسی کشور به حاشیه رانده شد.

به باور نویسنده، سال گذشته حکومت تلاش کرد که جایگاه پارلمان را در افکار عمومی به حد اقل تنزل دهد و چهره آن را هم تخریب کند. هشت صبح افزوده که آقای کرزی باید در سخنرانی افتتاحیه خود به این موضوع اشاره می‌کرد. روزنامه همچنین نوشته که نمایندگان خود هم همیشه از این مسائل چشم‌پوشی کرده‌اند.

سرمقاله‌نویس هشت صبح در ادامه نوشته که حالا آقای کرزی منتظر دیدن صف‌بندی‌های سیاسی در درون مجلس در آغاز سال دوم کاری آن است. به نظر نویسنده، اظهارات دیروز او در برابر مطالبات رهبران اپوزیسیون، دیوار بزرگی میان حکومت و اپوزیسیون ایجاد خواهد کرد.

هشت صبح با این مقدمه تاکید کرده که پارلمان باید کارنامه سال گذشته خود را بازنگری کند و تلاش کند که جایگاه از دست رفته خود را بازیابد. نویسنده هشدار داده که اگر پارلمان موفق به این کار نشود، کارآمدی آن برای همیشه زیر سوال خواهد رفت.

مطالب مرتبط