حذف 'دوره جنگ‌های داخلی' افغانستان از کتابهای درسی

دانش آموزان افغان حق نشر عکس Getty
Image caption منتقدان می گویند، حذف دوره جنگ های داخلی از کتابها، تحت فشار فرماندهان سابق جهادی صورت گرفته است

وزارت معارف (آموزش و پرورش) افغانستان می گوید، بخشی از تاریخ چهل سال اخیر این کشور را که به خشونتها مربوط می شود، از کتابهای درسی تاریخ مکاتب/مدرسه‌ها حذف کرده است.

مسئولان وزارت معارف می گویند، دلیل این اقدام، "تامین وحدت ملی" در میان نسل جدید افغانها و جلوگیری از گسترش فرهنگ خشونت و کینه توزی در میان آنها است.

اما منتقدان می گویند، حذف رویدادهای چهل سال اخیر از کتابهای درسی، به دستور کسانی صورت گرفته است که نمی خواهند کارنامه هایشان ثبت تاریخ شود.

افغانستان در حدود سی و پنج تا چهل سال اخیر، درگیر جنگ های داخلی بوده است.

در این سالها، جنگهای سختی میان اقوام مختلف ساکن در افغانستان جنگ جریان داشت.

هنوز آمار دقیقی از تلفات انسانی جنگ های داخلی سه دهه اخیر میان گروه های مجاهدین و همچین جنگ هایی که بین گروه های مجاهدین و طالبان، در دست نیست.

سازمانهای مدافع حقوق بشر بارها در گزارشهایی که منتشر کرده اند از وقوع جنایات ضد بشری و نسل کشی در این سالها یاد کرده اند.

افزون بر تلفات انسانی، زیانهای اقتصادی و فرهنگی زیادی نیز در این سالها به بار آمد، شهرکابل به شدت آسیب دید و در زمان طالبان، مجسمه های بزرگ بودا در بامیان و همچنین تمامی مجسمه های با ارزشی که در موزه های افغانستان بود، نابود شدند.

شماری از کسانی که فرماندهی این جنگ ها را در دست داشتند، در حال حاضر کرسی های مهمی را در دولت افغانستان در اختیار دارند.

حبیب الله رفیع، نویسنده و پژوهشگر افغان می گوید وزارت آموزش و پرورش به لحاظ قانونی، حق ندارد بخشی از تاریخ کشور را حذف کند.

او می گوید: "تاریخ، زندگینامه ملت ها است. تاریخ را نمی توان تغییر داد. تاریخ نگاشته می شود و حفظ می شود. تاریخ افغانستان پر افتخار است و تاریخ مبارزه ملت در برابر تجاوز است. اما بعضی گروه هایی که در افغانستان جنگ کردند، جنگ آنها بر سر قدرت بود و ملت در آن شامل نشد."

آقای رفیع می افزاید: "این مسایل همه باید ثبت تاریخ شوند، هم فداکاری ملت افغانستان و هم خیانت یک عده ای که خواستند میان اقوام افغانستان نفاق بیاندازند."

اما مقامهای وزارت معارف افغانستان نمی پذیرند که کسی یا کسانی برای حذف این برهه از تاریخ افغانستان بر آنها فشار آورده باشد.

امان الله ایمان، سخنگوی وزارت معارف به بی بی سی گفت که این تصمیم چند سال پیش گرفته شد.

آقای ایمان گفت: "هشت سال پیش، زمانی که روی ترتیب نصاب درسی صحبت می شد، تصمیم گرفته شد که از بحث روی شخصیت ها (افرادی که در حوادث چهل سال اخیر درگیر بوده اند) صرف نظر کرده و آن را به نسل های بعدی واگذار کنیم."

او افزود: "رویدادهای مهم، مانند تصویب قانون اساسی، برگزاری لویه جرگه های افغانستان حذف نشده اند، اما از تبصره در مورد شخصیت ها خودداری کرده ایم."

کتابهای درسی مکاتب/ مدارس افغانستان در چهل سال اخیر، چند بار، براساس خواست نظام های حاکم، تغییر کرده است.