دیدار با شورای کویته؛ اصرار افغانستان، انکار اسلام آباد

طالبان حق نشر عکس
Image caption طالبان با انتشار اعلامیه ای گفته اند هرکسی از طرف طالبان با دولت افغانستان مذاکره کرده"جاعل" بوده

ساعاتی پس از آن که حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان، اعلام کرد گفت و گو های سه جانبه بین طالبان، آمریکا و دولت افغانستان شروع شده است، طالبان اظهارات رئیس جمهور کرزی را رد کردند.

پاسخ طالبان به حامد کرزی، سریع، صریح و تند بود: "با دولت کابل، مذاکره نمی کنیم، اداره کرزی بی اراده است."

در اعلامیه ای که طالبان در تکذیب سخنان حامد کرزی منتشر کردند، دولت آقای کرزی "دولت کابل" و "اداره بی اراده" توصیف شده است.

در ادبیات سیاسی سه دهه اخیر، "دولت کابل" معنی دقیق و روشنی دارد، یعنی دولتی که بر بیرون از شهر کابل، تسلط ندارد. این تعبیر را گروه های مجاهدین برای دولت دکتر نجیب الله بکار می بردند.

اگرچه فورا باید یاد آور شد که دولت دکتر نجیب الله در سالهای اخیر، به جز شهرهای عمده، تسلط اش بر روستاها، شاهراه ها و اکثر مناطق را از دست داده و وضعیت کنونی دولت آقای کرزی اصلا با سالهای اخیر دولت دکتر نجیب قابل مقایسه نیست.

اما طالبان با به کار گیری تعبیر "دولت کابل" می خواهند بر این ادعا تاکید کنند که آنها بر مناطق قابل ملاحظه ای از افغانستان اگر تسلط ندارند، حد اقل نفوذ دارند.

ظاهرا به نظر می رسد که دولت افغانستان و طالبان، یا زبان سیاسی همدیگر را نمی فهمند، یا هنوز آماده نیستند رو در رو بنشینند و حرف های همدیگر را بشنوند.

درچنین وضعیتی است که نقش پاکستان به عنوان میانجی، بیش از هر زمان دیگری مهم می شود و این مساله را همه طرف ها، بویژه دولت افغانستان بخوبی می داند.

از این رو مقام های افغانستان این بار با خواستهای مشخص و تصمیم قاطع به اسلام آباد رفته اند و این سفر برای آقای کرزی و دولت افغانستان واقعا حیاتی است.

خواست افغانستان دیدار با شورای کویته

جاوید لودین معاون وزارت امورخارجه افغانستان که در حال حاضر در پاکستان به سر می برد، در گفت و گو با بی بی سی فارسی گفت، بدون همکاری پاکستان، روند صلحی را که دولت افغانستان و متحدان بین المللی اش، در پیش گرفته اند به نتیجه نمی رسد.

او گفت خواست افغانستان این است که پاکستان "روند گفت و گو میان دولت افغانستان و طالبان را" تسهیل کند.

افغانستان به این سفر امید بزرگی بسته است. افغانستان امیدوار است که بتواند پاکستان را قانع کند تا رهبران طالبان را با مقام های افغان پشت میز مذاکره بنشانند.

حق نشر عکس AFP
Image caption خبرنگار گاردین در اسلام آباد نوشته است آقای کرزی از پاکستان خواسته است که باید شورای رهبری طالبان را پشت میز مذاکره حاضر کند

پاکستان نیز از اهمیت نقشی که در شرایط کنونی می تواند بازی کند، بخوبی آگاه است و ظاهرا حاضر نیست مذاکره طالبان و دولت افغانستان به نتیجه برسد درحالی که منافع پاکستان تامین نشده باشد.

وقتی آمریکا پای طالبان را به قطر کشاند، می خواست به دور از دست اندازی های پاکستان این روند را به پیش ببرد یا حداقل تاثیر پاکستان بر روند صلح را به حد اقل برساند.

اما رویکرد چند ماه اخیر پاکستان از جمله سفر حنا ربانی به کابل و دعوت مقام های افغان برای اجلاس اسلام آباد نشان داد که اسلام آباد به هیج وجه به نقش حاشیه ای و کمک کننده در مساله افغانستان راضی نیست.

اظهارات آقای لودین نشان می دهد که اجلاس اسلام آباد شاید نخستین نشست در سطوح عالی بین افغانستان و پاکستان باشد که در آن دو طرف مواضع خود را بصورت شفاف مطرح کرده و با جدیت پای آن ایستاده است.

توقف مذاکرات پر تنش

گزارش برخی رسانه های غربی از این اجلاس نشان می دهد که فضای جلسه پرتنش بوده است.

روزنامه گاردین در شماره امروز خود، دیدار روز گذشته (شانزدهم فوریه) مقامات دو کشور در اسلام آباد را پرتنش توصیف کرده است.

سید شاه، خبرنگار گاردین در اسلام آباد نوشته است که گفت و گوی مقامات دو کشور سه ساعت طول کشیده و به حدی پر تنش بوده که سرانجام یوسف رضا گیلانی نخست وزیر پاکستان مداخله کرده و به جلسه پایان داده است.

گاردین همچنین نوشته است که در این جلسه آقای کرزی با لحن تندی کا ظاهرا مخاطب اش حنا ربانی وزیر خارجه پاکستان بوده، گفته است آیا حاضر هست بپذیرد دختران در پاکستان به مدرسه نروند؟

این خبرنگار گاردین همچنین نوشته است که آقای کرزی از مقام های پاکستانی خواسته است که باید شورای رهبری طالبان را پشت میز مذاکره حاضر کند.

خبرنگار گاردین همچنین به نقل از عمر داوود زی سفیر افغانستان در اسلام آباد نوشته است که افغانستان انتظار دارد، پاکستان بصورت جدی در روند مذاکره دولت افغانستان و پاکستان همکاری کند.

انکار قاطع و صریح طالبان از مذاکره با دولت افغانستان در آستانه اجلاس اسلام آباد، به نظر نمی رسد بی ربط به نشست اسلام آباد باشد.

پاکستان به خوبی می داند که خواست دولت افغانستان و متحدانش، دیدار با شورای کویته است و بعید به نظر می رسد که قبل از مطمئن شدن از تامین منافع خود، دیوار میان دولت افغانستان و شورای کویته را بردارد.

اظهارت مقام های پاکستانی در سال های گذشته، نشان داده است که کاهش نقش هند، در عرصه سیاسی، اقتصادی و بازسازی افغانستان، جدی ترین خواست پاکستان است.

پاکستان همچنین در مورد پیمان استراتژیک آمریکا و افغانستان ملاحظاتی دارد و امضای چنین پیمانی را به نفع خود نمی داند.

بازی در وقت اضافه

افغانستان اما با اینکه از ادامه جنگ و حیات گروه های شورشی خسته شده است ولی می داند که ادامه حمایت حتی غیر مستقیم پاکستان از شورشیان افغان برای پاکستان نیز ساده نیست. این کار پاکستان در برابر اجماع جهانی و همچنین برنامه آمریکا قرار خواهد داد و هزینه اش برای اسلام آباد سنگین خواهد بود.

در این میان آمریکا که از بازی پیچیده پاکستان در افغانستان و دولت فاقد برنامه روشن در قبال گروه شورشی خسته شده است، عزم را جزم کرده است که با پیشبرد برنامه مصالحه در قطر کار افغانستان را زود تر به فرجام برساند و در سال ۲۰۱۴ با خیال راحت خود را از باتلاق قرن بیرون بکشد.

اما کندی روند قطر، تنش جدی اجلاس اخیر اسلام آباد و اظهارات اخیر طالبان مبنی بر انکار مذاکره با دولت افغانستان، نشان می دهد که این رشته سر دراز دارد و بعید به نظر می رسد بتوان به این زودی شاهد پایان آن بود.

اگر ۲۰۱۴ را پایان حضور نظامی آمریکا و غرب در افغانستان بدانیم، بی نتیجه ماندن مصالحه با طالبان در سه سال گذشته، شاید جامعه جهانی، افغانستان و پاکستان را به این نتیجه رسانده باشد که این بازی در وقت تعین شده تمام نخواهد شد.

ظاهرا همه طرف‌ها به صف آرایی و بازی در وقت اضافه می اندیشند.

مطالب مرتبط