بازسازی شماری از بناهای تاریخی بلخ

به روز شده:  14:22 گرينويچ - سه شنبه 11 سپتامبر 2012 - 21 شهریور 1391
  • مسجد خواجه پارسا تنها مسجد باقی مانده از دوران تیموری در بلخ در شمال افغانستان است که تمام مشخصات معماری این دوره را با خود دارد. این مسجد با گنبد‌ کنگره‌دار در افغانستان متمایز است.

    مسجد خواجه ابونصر پارسا در سال ۱۴۶۰ میلادی، حدود ۵۵۰ سال پیش از امروز در عصر تیموری ساخته شد.

    این مسجد به یادبود از خواجه ابونصر محمد ابن محمد ابن محمود پارسا از خلفای طریقه نقشبندی به دستور جلال‌الدین میر فرید ارغون، حاکم بلخ ساخته شد.

  • اما سه دهه جنگ و ناآرامی افغانستان، اماکن تاریخی را به باد فراموشی سپرد و مقام‌های محلی از مراقبت از این مسجد مانند دیگر بناهای تاریخی غفلت کردند.

    چندی پیش مقام‌های محلی در شهر بلخ، در ۲۰ کیلومتری غرب شهر مزار شریف، مرکز ولایت بلخ، جاده‌ای آسفالتی را درست از پشت این مسجد کشیدند که خطر فروریزی آن را قوت بخشید.

    پس از اعتراض‌های باستان‌شناسان، مسئولان محلی بلخ عقب‌نشینی و آنجاده را به روی ترافیک مسدود کردند.

  • مهندس داوود صادق، از بنیاد فرهنگی آغا خان که طرح بازسازی این مسجد را اجرا می‌کند، می‌گوید که سه ماه پیش کار خود را شروع کرده و قرار است تا سه سال دیگر این پروژه تکمیل شود.

    این پروژه به کمک مالی آلمان اجرا می‌شود.

    گفته می‌شود که یک مسجد قدیمی دیگر در شمال این مسجد در گذشته‌ها در اثر یک زمین لرزه فرو ریخته است و کارگران بنیاد آغا خان در جستجوی آن هستند.

  • کار بازسازی مسجد نه‌گنبد، یکی از قدیمی‌ترین بناهای تاریخی افغانستان نیز بعد از سالها اکنون شروع شده‌است.

    این عبادتگاه که به نام مسجد "حج پیاده" هم یاد می‌شود، پیش از آنکه عبادتگاه مسلمانان شود، معبد بودائیان بود.

    بعد از هجوم اعراب مسلمان به این سرزمین، این عبادتگاه از بودائیان خالی شد و آنها جای خود را به مسلمانان دادند.

    بیشترین آسیب به این بنای ارزشمند تاریخی در دوران تهاجم لشکر چنگیز در سده هفتم هجری وارد شد.

  • حالا از آن عبادتگاه نه‌گنبدی، حتی یک گنبد هم باقی نمانده‌است.

    جنگ‌های اخیر و آفات طبیعی هم به این ستون‌های نقاشی‌شده رحم نکردند و از آن ساختمان باشکوه امروز تنها چند ستون ریخته و شکسته باقی به‌جا مانده‌است.

    مهندسان موسسه آغا خان در صدد ترمیم این مکان تاریخی به شکل فعلی آن هستند. سفارت آمریکا در کابل هم کمک مالی به بازسازی آن را به عهده گرفته‌است.

  • در این میان، تاکنون هیچ کسی برای بازسازی خانقاه پدر شناخته‌‌شده‌ترین شاعر و عارف فارسی‌زبان گامی برنداشته‌است.

    خانقاه یا مدرسه سلطان‌علما بهاءالدین ولد، پدر مولانا جلال‌الدین محمد بلخی همچنان به یک ویرانه می‌ماند.

    این خانقاه محلی بود که شخصیت مولانا جلال‌الدین محمد بلخی در آن شکل گرفت.

    روزگاری این مدرسه رونقی داشت و مرکز تجمع صدها تن از تشنگان علم و عرفان بود که از مناطق دور و نزدیک راهی بلخ می‌شدند.

  • مولانای بلخ کودک بود که همراه با پدرش احتمالا در سال ۶۱۰ هجری و پیش از لشکرکشی چنگیر، از بلخ به قونیه هجرت کرد.

    دولتمردانی که حالا خود را وارث مولانا می‌دانند، بار‌ها از تمایل خود به بازسازی این بنای ۸۰۰ ساله سخن گفته‌اند، اما در واقع، این قول و قرار‌ها اصلا عملی نشده است.

  • پیش از این دولت ترکیه، که شهر بلخ را به‌عنوان "خواهرخوانده" شهر قونیه پذیرفته، هم اعلام کرده که خانقاه پدر مولانا را بازسازی می‌کند.

    سالها است که این تابلو در برابر ویرانه‌های مدرسه پدر مولانا نصب است و دیوارهای این ویرانه هم نشانه‌گذاری شده، ولی از کار عملی خبری نیست.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.