نوای دنبوره در محافل خصوصی در افغانستان

به روز شده:  08:41 گرينويچ - شنبه 15 سپتامبر 2012 - 25 شهریور 1391
  • در افغانستان که درهایش به روی آلات جدید موسیقی باز است، موسیقی فضای عمومی را درنوردیده، اما این نگرانی وجود دارد که ساز و آواز محلی کمرنگ شود.

    امروزه آلات موسیقی بومی مانند دنبوره بیشتر در محافل خصوصی آن‌هم در روستاهای افغانستان رایج است و در گردهمایی های بزرگ از چشم افتاده‌است.

    محلی‌خوانان افغان می‌گویند با تهاجم جاز، پیانو، گیتار، طبل و هارمونیه و دیگر آلات جدید موسیقی به کشورشان، موسیقی مردمی و سنتی روز به روز رو به فراموشی می‌رود.

  • دنبوره یکی از قدیمی ترین آلات موسیقی کشور است که اکنون بیشتر در میان اقوام هزاره و ازبیک هوادار دارد.

  • این آله موسیقی بیشتر از چوب درخت توت در دو بخش کاسه و دسته ساخته شده و دو تار باریک از ابتدا تا انتهای آن کشیده شده است. در گذشته، از روده گوسفند و ابریشم برای ساخت این تارها استفاده می‌شد، اما اکنون نایلون جای آنها را گرفته است.

    آهنگ گیرا و صدای دلنواز دنبوره از بهم خوردن این تارها و دست به سطح چوب پدید می‌آید.

    گرچه اکنون برخی کاسه دنبوره را از فلزاتی مثل آلمونیوم نیز می‌سازند.

  • دقیقاً روشن نیست که نواختن دنبوره در افغانستان چه زمانی رواج پیدا کرده است.

    اما این آله موسیقی در دیگر کشورهای منطقه مانند ازبیکستان، تاجکستان، بخش‌های از غرب چین، ایران، ترکیه و حتی در کشورهای بالکان نیز به دست نوازندگان موسیقی بومی بوده‌است.

    در افغانستان گفته می‌شود که اولین دنبوره‌ها از کدو ساخته شده‌است. به گونه‌ای که کدو را از وسط بریده، میانش را خالی کرده و دو بخشش را به‌وسیله پوست حیوان به یکدیگر وصل کرده‌اند. سپس چوب باریک و بلندی را به مرکز آن بسته کرده‌اند. آنگاه دو تار آن‌را از روده گوسفند ساخته‌اند.

  • مردم در مناطق مرکزی افغانستان با نواختن دنبوره و خواندن سرود شب‌ها را سحر می‌کنند.

    علی‌دریاب بندری، از دنبوره‌نوازن و آوازخوانان محبوب مناطق هزاره‌نشین است. بیش از بیست و پنج سال است که او دست به تار است و در جشن‌های خوشی روستائیان صدایش بلند است.

    در مناطق سردسیر مرکزی افغانستان وسایل موسیقی چون دنبوره، غچک، دایره و رباب هنوز هم محافل خوشی مردم را گرم می‌کنند.

    گرچه دنبوره‌نوازی و غزل‌‍خوانی بیشتر یک کار مردانه است، اما در برخی مناطق مرکزی افغانستان زنان نیز به این کار تمایل نشان می‌دهند.

  • رضا رضایی، آوازخوانی که در یک برنامه رقابتی تلویزیونی مقام اول را گرفت، بسیاری از آهنگهایش را با دنبوره خوانده است.

    شمار زیادی از محلی خوانان افغانستان با دنبوره آشنایی دارند.

    چند سال پیش جشنواره بزرگی از دنبوره‌نوازان در ولایت جوزجان در شمال برگزار شد، بیش از هشتاد دنبوره‌نواز از مناطق مختلف افغانستان به‌ویژه ولایت‌های مرکزی و شمالی گردهم آمدند و ساز و سرود بر پا کردند.

    مسئولان برگزاری جشنواره گفتند که در جریان فراخوانی دنبوره‌نوازان پی بردند که هنوز هم صدها نوازنده دنبوره در مناطق مختلف کشور سرگرم نوازندگی هستند. اما صدای آنها کمتر به کابل می‌رسد.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.